Yuddhakanda, Sarga 84

तथा तैः कृत्तगात्रैस्तु दशग्रीवेण मार्गणैः

बभूव वसुधा तत्र प्रकीर्णा हरिभिर्वृता

रावणस्याप्रसह्यं तं शरसंपातमेकतः

न शेकुः सहितुं दीप्तं पतंगा इव पावकम्

तेऽर्दिता निशितैर्बाणैः क्रोशन्तो विप्रदुद्रुवुः

पावकार्चिःसमाविष्टा दह्यमाना यथा गजाः

प्लवंगानामनीकानि महाभ्राणीव मारुतः

स ययौ समरे तस्मिन्विधमन्रावणः शरैः

कदनं तरसा कृत्वा राक्षसेन्द्रो वनौकसाम्

आससाद ततो युद्धे राघवं त्वरितस्तदा

सुग्रीवस्तान्कपीन्दृष्ट्वा भग्नान्विद्रवतो रणे

गुल्मे सुषेणं निक्षिप्य चक्रे युद्धे द्रुतं मनः

आत्मनः सदृशं वीरं स तं निक्षिप्य वानरम्

सुग्रीवोऽभिमुखः शत्रुं प्रतस्थे पादपायुधः

पार्श्वतः पृष्ठतश्चास्य सर्वे यूथाधिपाः स्वयम्

अनुजह्रुर्महाशैलान्विविधांश्च महाद्रुमान्

स नदन्युधि सुग्रीवः स्वरेण महता महान्

पातयन्विविधांश्चान्याञ्जघानोत्तमराक्षसान्

ममर्द च महाकायो राक्षसान्वानरेश्वरः

युगान्तसमये वायुः प्रवृद्धानगमानिव

राक्षसानामनीकेषु शैलवर्षं ववर्ष ह

अश्मवर्षं यथा मेघः पक्षिसंघेषु कानने

कपिराजविमुक्तैस्तैः शैलवर्षैस्तु राक्षसाः

विकीर्णशिरसः पेतुर्निकृत्ता इव पर्वताः

अथ संक्षीयमाणेषु राक्षसेषु समन्ततः

सुग्रीवेण प्रभग्नेषु पतत्सु विनदत्सु च

विरूपाक्षः स्वकं नाम धन्वी विश्राव्य राक्षसः

रथादाप्लुत्य दुर्धर्षो गजस्कन्धमुपारुहत्

स तं द्विरदमारुह्य विरूपाक्षो महारथः

विनदन्भीमनिर्ह्रालं वानरानभ्यधावत

सुग्रीवे स शरान्घोरान्विससर्ज चमूमुखे

स्थापयामासा चोद्विग्नान्राक्षसान्संप्रहर्षयन्

सोऽतिविद्धः शितैर्बाणैः कपीन्द्रस्तेन रक्षसा

चुक्रोध च महाक्रोधो वधे चास्य मनो दधे

ततः पादपमुद्धृत्य शूरः संप्रधने हरिः

अभिपत्य जघानास्य प्रमुखे तं महागजम्

स तु प्रहाराभिहतः सुग्रीवेण महागजः

अपासर्पद्धनुर्मात्रं निषसाद ननाद च

गजात्तु मथितात्तूर्णमपक्रम्य स वीर्यवान्

राक्षसोऽभिमुखः शत्रुं प्रत्युद्गम्य ततः कपिम्

आर्षभं चर्मखड्गं च प्रगृह्य लघुविक्रमः

भर्त्सयन्निव सुग्रीवमाससाद व्यवस्थितम्

स हि तस्याभिसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम्

विरूपाक्षाय चिक्षेप सुग्रीवो जलदोपमाम्

स तां शिलामापतन्तीं दृष्ट्वा राक्षसपुंगवः

अपक्रम्य सुविक्रान्तः खड्गेन प्राहरत्तदा

तेन खड्गेन संक्रुद्धः सुग्रीवस्य चमूमुखे

कवचं पातयामास स खड्गाभिहतोऽपतत्

स समुत्थाय पतितः कपिस्तस्य व्यसर्जयत्

तलप्रहारमशनेः समानं भीमनिस्वनम्

तलप्रहारं तद्रक्षः सुग्रीवेण समुद्यतम्

नैपुण्यान्मोचयित्वैनं मुष्टिनोरस्यताडयत्

ततस्तु संक्रुद्धतरः सुग्रीवो वानरेश्वरः

मोक्षितं चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा

स ददर्शान्तरं तस्य विरूपाक्षस्य वानरः

ततो न्यपातयत्क्रोधाच्छङ्खदेशे महातलम्

महेन्द्राशनिकल्पेन तलेनाभिहतः क्षितौ

पपात रुधिरक्लिन्नः शोणितं स समुद्वमन्

विवृत्तनयनं क्रोधात्सफेनरुधिराप्लुतम्

ददृशुस्ते विरूपाक्षं विरूपाक्षतरं कृतम्