Aranyakanda, Sarga 10

अग्रतः प्रययौ रामः सीता मध्ये सुमध्यमा

पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह

तौ पश्यमानौ विविधाञ्शैलप्रस्थान्वनानि च

नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुः सह सीतया

सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः

सरांसि च सपद्मानि युतानि जलजैः खगैः

यूथबद्धांश्च पृषतान्मदोन्मत्तान्विषाणिनः

महिषांश्च वराहांश्च गजांश्च द्रुमवैरिणः

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे

ददृशुः सहिता रम्यं तटाकं योजनायतम्

पद्मपुष्करसंबाधं गजयूथैरलंकृतम्

सारसैर्हंसकादम्बैः संकुलं जलचारिभिः

प्रसन्नसलिले रम्यतस्मिन्सरसि शुश्रुवे

गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते

ततः कौतूहलाद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः

मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे

इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने

कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम्

तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा

प्रभावं सरसः कृत्स्नमाख्यातुमुपचक्रमे

इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम्

निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना

स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः

दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाश्रय

ततः प्रव्यथिताः सर्वे देवाः साग्निपुरोगमाः

अब्रुवन्वचनं सर्वे परस्पर समागताः

अस्मकं कस्यचित्स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः

ततः कर्तुं तपोविघ्नं सर्वैर्देवैर्नियोजिताः

प्रधानाप्सरसः पञ्चविद्युच्चलितवर्चसः

अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः

नीतो मदनवश्यत्वं सुराणां कार्यसिद्धये

ताश्चैवाप्सरसः पञ्चमुनेः पत्नीत्वमागताः

तटाके निर्मितं तासामस्मिन्नन्तर्हितं गृहम्

तत्रैवाप्सरसः पञ्चनिवसन्त्यो यथासुखम्

रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम्

तासां संक्रीडमानानामेष वादित्रनिःस्वनः

श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः

आश्चर्यमिति तस्यैतद्वचनं भावितात्मनः

राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः

एवं कथयमानस्य ददर्शाश्रममण्डलम्

कुशचीरपरिक्षिप्तं नानावृक्षसमावृतम्

प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः

तदा तस्मिन्स काकुत्स्थः श्रीमत्याश्रममण्डले

उषित्वा सुसुखं तत्र पूर्ज्यमानो महर्षिभिः

जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम्

येषामुषितवान्पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित्

क्वचित्परिदशान्मासानेकं संवत्सरं क्वचित्

क्वचिच्च चतुरो मासान्पञ्चषट्चापरान्क्वचित्

अपरत्राधिकान्मासानध्यर्धमधिकं क्वचित्

त्रीन्मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत्सुखम्

तथा संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै

रमतश्चानुकुल्येन ययुः संवत्सरा दश

परिसृत्य च धर्मज्ञो राघवः सह सीतया

सुतीक्ष्णस्याश्रमं श्रीमान्पुनरेवाजगाम ह

स तमाश्रममागम्य मुनिभिः प्रतिपूजितः

तत्रापि न्यवसद्रामः कंचित्कालमरिंदमः

अथाश्रमस्थो विनयात्कदाचित्तं महामुनिम्

उपासीनः स काकुत्स्थः सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत्

अस्मिन्नरण्ये भगवन्नगस्त्यो मुनिसत्तमः

वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम्

न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया

कुत्राश्रमपदं पुण्यं महर्षेस्तस्य धीमतः