DharmaPragya
Ayodhyakanda, Sarga 98
Containing 71 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 1
Verse 1 of 71
SANSKRIT TEXT
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्तत
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 2
Verse 2 of 71
SANSKRIT TEXT
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 3
Verse 3 of 71
SANSKRIT TEXT
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किंचिदब्रवीत् भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामवचनमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 4
Verse 4 of 71
SANSKRIT TEXT
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 5
Verse 5 of 71
SANSKRIT TEXT
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 6
Verse 6 of 71
SANSKRIT TEXT
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्रिणः अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 7
Verse 7 of 71
SANSKRIT TEXT
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 8
Verse 8 of 71
SANSKRIT TEXT
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्धितः ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 9
Verse 9 of 71
SANSKRIT TEXT
स यदा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्रभावितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 10
Verse 10 of 71
SANSKRIT TEXT
एषोपमा महाबाहो त्वमर्थं वेत्तुमर्हसि यदि त्वमस्मानृषभो भर्ता भृत्यान्न शाधि हि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 11
Verse 11 of 71
SANSKRIT TEXT
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिंदमम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 12
Verse 12 of 71
SANSKRIT TEXT
तवानुयाने काकुत्ष्ठ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः अन्तःपुर गता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 13
Verse 13 of 71
SANSKRIT TEXT
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 14
Verse 14 of 71
SANSKRIT TEXT
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासयदात्मवान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 15
Verse 15 of 71
SANSKRIT TEXT
नात्मनः कामकारोऽस्ति पुरुषोऽयमनीश्वरः इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 16
Verse 16 of 71
SANSKRIT TEXT
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 17
Verse 17 of 71
SANSKRIT TEXT
यथा फलानं पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 18
Verse 18 of 71
SANSKRIT TEXT
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वावसीदति तथावसीदन्ति नरा जरामृत्युवशं गताः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 19
Verse 19 of 71
SANSKRIT TEXT
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 20
Verse 20 of 71
SANSKRIT TEXT
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 21
Verse 21 of 71
SANSKRIT TEXT
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति गत्वा सुदीर्घमध्वानं सह मृत्युर्निवर्तते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 22
Verse 22 of 71
SANSKRIT TEXT
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 23
Verse 23 of 71
SANSKRIT TEXT
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 24
Verse 24 of 71
SANSKRIT TEXT
हृष्यन्त्यृतुमुखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ऋतूनां परिवर्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 25
Verse 25 of 71
SANSKRIT TEXT
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कंचन
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 26
Verse 26 of 71
SANSKRIT TEXT
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च वसूनि च समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 27
Verse 27 of 71
SANSKRIT TEXT
नात्र कश्चिद्यथा भावं प्राणी समभिवर्तते तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 28
Verse 28 of 71
SANSKRIT TEXT
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात्कश्चित्पथि स्थितः अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 29
Verse 29 of 71
SANSKRIT TEXT
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः तमापन्नः कथं शोचेद्यस्य नास्ति व्यतिक्रमः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 30
Verse 30 of 71
SANSKRIT TEXT
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वानिवर्तिनः आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 31
Verse 31 of 71
SANSKRIT TEXT
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 32
Verse 32 of 71
SANSKRIT TEXT
भृत्यानां भरणात्सम्यक्प्रजानां परिपालनात् अर्थादानाच्च धार्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 33
Verse 33 of 71
SANSKRIT TEXT
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 34
Verse 34 of 71
SANSKRIT TEXT
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 35
Verse 35 of 71
SANSKRIT TEXT
तं तु नैवं विधः कश्चित्प्राज्ञः शोचितुमर्हति त्वद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान्बुद्धिमत्तरः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 36
Verse 36 of 71
SANSKRIT TEXT
एते बहुविधाः शोका विलाप रुदिते तथा वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 37
Verse 37 of 71
SANSKRIT TEXT
स स्वस्थो भव मा शोचो यात्वा चावस तां पुरीम् तथा पित्रा नियुक्तोऽसि वशिना वदताम्व्वर
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 38
Verse 38 of 71
SANSKRIT TEXT
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्यस्य शासनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 39
Verse 39 of 71
SANSKRIT TEXT
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिंदम तत्त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 40
Verse 40 of 71
SANSKRIT TEXT
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत् उवाच भरतश्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 41
Verse 41 of 71
SANSKRIT TEXT
को हि स्यादीदृशो लोके यादृशस्त्वमरिंदम न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा न प्रहर्षयेत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 42
Verse 42 of 71
SANSKRIT TEXT
संमतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान् यथा मृतस्तथा जीवन्यथासति तथा सति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 43
Verse 43 of 71
SANSKRIT TEXT
यस्यैष बुद्धिलाभः स्यात्परितप्येत केन सः स एवं व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 44
Verse 44 of 71
SANSKRIT TEXT
अमरोपमसत्त्वस्त्वं महात्मा सत्यसंगरः सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 45
Verse 45 of 71
SANSKRIT TEXT
न त्वामेवं गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम् अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 46
Verse 46 of 71
SANSKRIT TEXT
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम् क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 47
Verse 47 of 71
SANSKRIT TEXT
धर्मबन्धेन बद्धोऽस्मि तेनेमां नेह मातरम् हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 48
Verse 48 of 71
SANSKRIT TEXT
कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्मणः जानन्धर्ममधर्मिष्ठं कुर्यां कर्म जुगुप्सितम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 49
Verse 49 of 71
SANSKRIT TEXT
गुरुः क्रियावान्वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेति च तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 50
Verse 50 of 71
SANSKRIT TEXT
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम् स्त्रियाः प्रियचिकीर्षुः सन्कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 51
Verse 51 of 71
SANSKRIT TEXT
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षा सा श्रुतिः कृता
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 52
Verse 52 of 71
SANSKRIT TEXT
साध्वर्थमभिसंधाय क्रोधान्मोहाच्च साहसात् तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 53
Verse 53 of 71
SANSKRIT TEXT
पितुर्हि समतिक्रान्तं पुत्रो यः साधु मन्यते तदपत्यं मतं लोके विपरीतमतोऽन्यथा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 54
Verse 54 of 71
SANSKRIT TEXT
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान्दुष्कृतं पितुः अभिपत्तत्कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 55
Verse 55 of 71
SANSKRIT TEXT
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः पौरजानपदान्सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 56
Verse 56 of 71
SANSKRIT TEXT
क्व चारण्यं क्व च क्षात्रं क्व जटाः क्व च पालनम् ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान्कर्तुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 57
Verse 57 of 71
SANSKRIT TEXT
अथ क्लेशजमेव त्वं धर्मं चरितुमिच्छसि धर्मेण चतुरो वर्णान्पालयन्क्लेशमाप्नुहि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 58
Verse 58 of 71
SANSKRIT TEXT
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमाश्रमम् आहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 59
Verse 59 of 71
SANSKRIT TEXT
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम् स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 60
Verse 60 of 71
SANSKRIT TEXT
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम् भवता च विना भूतो न वर्तयितुमुत्सहे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 61
Verse 61 of 71
SANSKRIT TEXT
इदं निखिलमव्यग्रं पित्र्यं राज्यमकण्टकम् अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 62
Verse 62 of 71
SANSKRIT TEXT
इहैव त्वाभिषिञ्चन्तु धर्मज्ञ सह बान्धवैः ऋत्विजः सवसिष्ठाश्च मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 63
Verse 63 of 71
SANSKRIT TEXT
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज विजित्य तरसा लोकान्मरुद्भिरिव वासवः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 64
Verse 64 of 71
SANSKRIT TEXT
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन्दुर्हृदः साधु निर्दहन् सुहृदस्तर्पयन्कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 65
Verse 65 of 71
SANSKRIT TEXT
अद्यार्य मुदिताः सन्तु सुहृदस्तेऽभिषेचने अद्य भीताः पालयन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 66
Verse 66 of 71
SANSKRIT TEXT
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ अद्य तत्र भवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 67
Verse 67 of 71
SANSKRIT TEXT
शिरसा त्वाभियाचेऽहं कुरुष्व करुणां मयि बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 68
Verse 68 of 71
SANSKRIT TEXT
अथ वा पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्धमप्यहम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 69
Verse 69 of 71
SANSKRIT TEXT
तथापि रामो भरतेन ताम्यत; प्रसाद्यमानः शिरसा महीपतिः न चैव चक्रे गमनाय सत्त्ववा;न्मतिं पितुस्तद्वचने प्रतिष्ठितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 70
Verse 70 of 71
SANSKRIT TEXT
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे; समं जनो हर्षमवाप दुःखितः न यात्ययोध्यामिति दुःखितोऽभव;त्स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 98, Verse 71
Verse 71 of 71
SANSKRIT TEXT
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभा;स्तथा विसंज्ञाश्रुकलाश्च मातरः तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः; प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह
No translation available in english for this verse.