Ayodhyakanda, Sarga 64

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः

प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्

समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः

राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः

पुरोहितस्त्वा कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः

त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया

अत्र विंशतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते

दशकोट्यस्तु संपूर्णास्तथैव च नृपात्मज

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं स्वनुरक्तः सुहृज्जने

दूतानुवाच भरतः कामैः संप्रतिपूज्य तान्

कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम

कच्चिच्चारागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी

अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः

कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या

शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा चापि मध्यमा

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी

अरोगा चापि कैकेयी माता मे किमुवाच ह

एवमुक्तास्तु ते दूता भरतेन महात्मना

ऊचुः संप्रश्रितं वाक्यमिदं तं भरतं तदा

कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि

भरतश्चापि तान्दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत

आपृच्छेऽहं महाराजं दूताः संत्वरयन्ति माम्

एवमुक्त्वा तु तान्दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः

दूतैः संचोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह

राजन्पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः

पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि

भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा

तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम्

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयी सुप्रजास्त्वया

मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परंतप

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः

तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरु रामलक्ष्मणौ

तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च

अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ

रुक्म निष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च

सत्कृत्य कैकेयी पुत्रं केकयो धनमादिशत्

तथामात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान्

ददावश्वपतिः शीघ्रं भरतायानुयायिनः

ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान्

खराञ्शीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ

अन्तःपुरेऽतिसंवृद्धान्व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्

दंष्ट्रायुधान्महाकायाञ्शुनश्चोपायनं ददौ

स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम्

रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ

रथान्मण्डलचक्रांश्च योजयित्वा परःशतम्

उष्ट्रगोश्वखरैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा; सहार्यकस्यात्मसमैरमात्यैः

आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रु;र्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्