DharmaPragya
Ayodhyakanda, Sarga 46
Containing 79 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 1
Verse 1 of 79
SANSKRIT TEXT
प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथु वृक्षा महायशाः उवाच रामः सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 2
Verse 2 of 79
SANSKRIT TEXT
भास्करोदयकालोऽयं गता भगवती निशा असौ सुकृष्णो विहगः कोकिलस्तात कूजति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 3
Verse 3 of 79
SANSKRIT TEXT
बर्हिणानां च निर्घोषः श्रूयते नदतां वने तराम जाह्नवीं सौम्य शीघ्रगां सागरंगमाम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 4
Verse 4 of 79
SANSKRIT TEXT
विज्ञाय रामस्य वचः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः गुहमामन्त्र्य सूतं च सोऽतिष्ठद्भ्रातुरग्रतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 5
Verse 5 of 79
SANSKRIT TEXT
ततः कलापान्संनह्य खड्गौ बद्ध्वा च धन्विनौ जग्मतुर्येन तौ गङ्गां सीतया सह राघवौ
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 6
Verse 6 of 79
SANSKRIT TEXT
राममेव तु धर्मज्ञमुपगम्य विनीतवत् किमहं करवाणीति सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 7
Verse 7 of 79
SANSKRIT TEXT
निवर्तस्वेत्युवाचैनमेतावद्धि कृतं मम यानं विहाय पद्भ्यां तु गमिष्यामो महावनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 8
Verse 8 of 79
SANSKRIT TEXT
आत्मानं त्वभ्यनुज्ञातमवेक्ष्यार्तः स सारथिः सुमन्त्रः पुरुषव्याघ्रमैक्ष्वाकमिदमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 9
Verse 9 of 79
SANSKRIT TEXT
नातिक्रान्तमिदं लोके पुरुषेणेह केनचित् तव सभ्रातृभार्यस्य वासः प्राकृतवद्वने
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 10
Verse 10 of 79
SANSKRIT TEXT
न मन्ये ब्रह्मचर्येऽस्ति स्वधीते वा फलोदयः मार्दवार्जवयोर्वापि त्वां चेद्व्यसनमागतम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 11
Verse 11 of 79
SANSKRIT TEXT
सह राघव वैदेह्या भ्रात्रा चैव वने वसन् त्वं गतिं प्राप्स्यसे वीर त्रीँल्लोकांस्तु जयन्निव
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 12
Verse 12 of 79
SANSKRIT TEXT
वयं खलु हता राम ये तयाप्युपवञ्चिताः कैकेय्या वशमेष्यामः पापाया दुःखभागिनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 13
Verse 13 of 79
SANSKRIT TEXT
इति ब्रुवन्नात्म समं सुमन्त्रः सारथिस्तदा दृष्ट्वा दुर गतं रामं दुःखार्तो रुरुदे चिरम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 14
Verse 14 of 79
SANSKRIT TEXT
ततस्तु विगते बाष्पे सूतं स्पृष्टोदकं शुचिम् रामस्तु मधुरं वाक्यं पुनः पुनरुवाच तम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 15
Verse 15 of 79
SANSKRIT TEXT
इक्ष्वाकूणां त्वया तुल्यं सुहृदं नोपलक्षये यथा दशरथो राजा मां न शोचेत्तथा कुरु
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 16
Verse 16 of 79
SANSKRIT TEXT
शोकोपहत चेताश्च वृद्धश्च जगतीपतिः काम भारावसन्नश्च तस्मादेतद्ब्रवीमि ते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 17
Verse 17 of 79
SANSKRIT TEXT
यद्यदाज्ञापयेत्किंचित्स महात्मा महीपतिः कैकेय्याः प्रियकामार्थं कार्यं तदविकाङ्क्षया
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 18
Verse 18 of 79
SANSKRIT TEXT
एतदर्थं हि राज्यानि प्रशासति नरेश्वराः यदेषां सर्वकृत्येषु मनो न प्रतिहन्यते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 19
Verse 19 of 79
SANSKRIT TEXT
तद्यथा स महाराजो नालीकमधिगच्छति न च ताम्यति दुःखेन सुमन्त्र कुरु तत्तथा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 20
Verse 20 of 79
SANSKRIT TEXT
अदृष्टदुःखं राजानं वृद्धमार्यं जितेन्द्रियम् ब्रूयास्त्वमभिवाद्यैव मम हेतोरिदं वचः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 21
Verse 21 of 79
SANSKRIT TEXT
नैवाहमनुशोचामि लक्ष्मणो न च मैथिली अयोध्यायाश्च्युताश्चेति वने वत्स्यामहेति वा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 22
Verse 22 of 79
SANSKRIT TEXT
चतुर्दशसु वर्षेषु निवृत्तेषु पुनः पुनः लक्ष्मणं मां च सीतां च द्रक्ष्यसि क्षिप्रमागतान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 23
Verse 23 of 79
SANSKRIT TEXT
एवमुक्त्वा तु राजानं मातरं च सुमन्त्र मे अन्याश्च देवीः सहिताः कैकेयीं च पुनः पुनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 24
Verse 24 of 79
SANSKRIT TEXT
आरोग्यं ब्रूहि कौसल्यामथ पादाभिवन्दनम् सीताया मम चार्यस्य वचनाल्लक्ष्मणस्य च
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 25
Verse 25 of 79
SANSKRIT TEXT
ब्रूयाश्च हि महाराजं भरतं क्षिप्रमानय आगतश्चापि भरतः स्थाप्यो नृपमते पदे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 26
Verse 26 of 79
SANSKRIT TEXT
भरतं च परिष्वज्य यौवराज्येऽभिषिच्य च अस्मत्संतापजं दुःखं न त्वामभिभविष्यति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 27
Verse 27 of 79
SANSKRIT TEXT
भरतश्चापि वक्तव्यो यथा राजनि वर्तसे तथा मातृषु वर्तेथाः सर्वास्वेवाविशेषतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 28
Verse 28 of 79
SANSKRIT TEXT
यथा च तव कैकेयी सुमित्रा चाविशेषतः तथैव देवी कौसल्या मम माता विशेषतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 29
Verse 29 of 79
SANSKRIT TEXT
निवर्त्यमानो रामेण सुमन्त्रः शोककर्शितः तत्सर्वं वचनं श्रुत्वा स्नेहात्काकुत्स्थमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 30
Verse 30 of 79
SANSKRIT TEXT
यदहं नोपचारेण ब्रूयां स्नेहादविक्लवः भक्तिमानिति तत्तावद्वाक्यं त्वं क्षन्तुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 31
Verse 31 of 79
SANSKRIT TEXT
कथं हि त्वद्विहीनोऽहं प्रतियास्यामि तां पुरीम् तव तात वियोगेन पुत्रशोकाकुलामिव
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 32
Verse 32 of 79
SANSKRIT TEXT
सराममपि तावन्मे रथं दृष्ट्वा तदा जनः विना रामं रथं दृष्ट्वा विदीर्येतापि सा पुरी
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 33
Verse 33 of 79
SANSKRIT TEXT
दैन्यं हि नगरी गच्छेद्दृष्ट्वा शून्यमिमं रथम् सूतावशेषं स्वं सैन्यं हतवीरमिवाहवे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 34
Verse 34 of 79
SANSKRIT TEXT
दूरेऽपि निवसन्तं त्वां मानसेनाग्रतः स्थितम् चिन्तयन्त्योऽद्य नूनं त्वां निराहाराः कृताः प्रजाः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 35
Verse 35 of 79
SANSKRIT TEXT
आर्तनादो हि यः पौरैर्मुक्तस्तद्विप्रवासने रथस्थं मां निशाम्यैव कुर्युः शतगुणं ततः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 36
Verse 36 of 79
SANSKRIT TEXT
अहं किं चापि वक्ष्यामि देवीं तव सुतो मया नीतोऽसौ मातुलकुलं संतापं मा कृथा इति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 37
Verse 37 of 79
SANSKRIT TEXT
असत्यमपि नैवाहं ब्रूयां वचनमीदृशम् कथमप्रियमेवाहं ब्रूयां सत्यमिदं वचः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 38
Verse 38 of 79
SANSKRIT TEXT
मम तावन्नियोगस्थास्त्वद्बन्धुजनवाहिनः कथं रथं त्वया हीनं प्रवक्ष्यन्ति हयोत्तमाः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 39
Verse 39 of 79
SANSKRIT TEXT
यदि मे याचमानस्य त्यागमेव करिष्यसि सरथोऽग्निं प्रवेक्ष्यामि त्यक्त मात्र इह त्वया
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 40
Verse 40 of 79
SANSKRIT TEXT
भविष्यन्ति वने यानि तपोविघ्नकराणि ते रथेन प्रतिबाधिष्ये तानि सत्त्वानि राघव
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 41
Verse 41 of 79
SANSKRIT TEXT
तत्कृतेन मया प्राप्तं रथ चर्या कृतं सुखम् आशंसे त्वत्कृतेनाहं वनवासकृतं सुखम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 42
Verse 42 of 79
SANSKRIT TEXT
प्रसीदेच्छामि तेऽरण्ये भवितुं प्रत्यनन्तरः प्रीत्याभिहितमिच्छामि भव मे पत्यनन्तरः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 43
Verse 43 of 79
SANSKRIT TEXT
तव शुश्रूषणं मूर्ध्ना करिष्यामि वने वसन् अयोध्यां देवलोकं वा सर्वथा प्रजहाम्यहम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 44
Verse 44 of 79
SANSKRIT TEXT
न हि शक्या प्रवेष्टुं सा मयायोध्या त्वया विना राजधानी महेन्द्रस्य यथा दुष्कृतकर्मणा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 45
Verse 45 of 79
SANSKRIT TEXT
इमे चापि हया वीर यदि ते वनवासिनः परिचर्यां करिष्यन्ति प्राप्स्यन्ति परमां गतिम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 46
Verse 46 of 79
SANSKRIT TEXT
वनवासे क्षयं प्राप्ते ममैष हि मनोरथः यदनेन रथेनैव त्वां वहेयं पुरीं पुनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 47
Verse 47 of 79
SANSKRIT TEXT
चतुर्दश हि वर्षाणि सहितस्य त्वया वने क्षणभूतानि यास्यन्ति शतशस्तु ततोऽन्यथा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 48
Verse 48 of 79
SANSKRIT TEXT
भृत्यवत्सल तिष्ठन्तं भर्तृपुत्रगते पथि भक्तं भृत्यं स्थितं स्थित्यां त्वं न मां हातुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 49
Verse 49 of 79
SANSKRIT TEXT
एवं बहुविधं दीनं याचमानं पुनः पुनः रामो भृत्यानुकम्पी तु सुमन्त्रमिदमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 50
Verse 50 of 79
SANSKRIT TEXT
जानामि परमां भक्तिं मयि ते भर्तृवत्सल शृणु चापि यदर्थं त्वां प्रेषयामि पुरीमितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 51
Verse 51 of 79
SANSKRIT TEXT
नगरीं त्वां गतं दृष्ट्वा जननी मे यवीयसी कैकेयी प्रत्ययं गच्छेदिति रामो वनं गतः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 52
Verse 52 of 79
SANSKRIT TEXT
परितुष्टा हि सा देवि वनवासं गते मयि राजानं नातिशङ्केत मिथ्यावादीति धार्मिकम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 53
Verse 53 of 79
SANSKRIT TEXT
एष मे प्रथमः कल्पो यदम्बा मे यवीयसी भरतारक्षितं स्फीतं पुत्रराज्यमवाप्नुयात्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 54
Verse 54 of 79
SANSKRIT TEXT
मम प्रियार्थं राज्ञश्च सरथस्त्वं पुरीं व्रज संदिष्टश्चासि यानर्थांस्तांस्तान्ब्रूयास्तथातथा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 55
Verse 55 of 79
SANSKRIT TEXT
इत्युक्त्वा वचनं सूतं सान्त्वयित्वा पुनः पुनः गुहं वचनमक्लीबं रामो हेतुमदब्रवीत् जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोधक्षीरमानय
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 56
Verse 56 of 79
SANSKRIT TEXT
तत्क्षीरं राजपुत्राय गुहः क्षिप्रमुपाहरत् लक्ष्मणस्यात्मनश्चैव रामस्तेनाकरोज्जटाः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 57
Verse 57 of 79
SANSKRIT TEXT
तौ तदा चीरवसनौ जटामण्डलधारिणौ अशोभेतामृषिसमौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 58
Verse 58 of 79
SANSKRIT TEXT
ततो वैखानसं मार्गमास्थितः सहलक्ष्मणः व्रतमादिष्टवान्रामः सहायं गुहमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 59
Verse 59 of 79
SANSKRIT TEXT
अप्रमत्तो बले कोशे दुर्गे जनपदे तथा भवेथा गुह राज्यं हि दुरारक्षतमं मतम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 60
Verse 60 of 79
SANSKRIT TEXT
ततस्तं समनुज्ञाय गुहमिक्ष्वाकुनन्दनः जगाम तूर्णमव्यग्रः सभार्यः सहलक्ष्मणः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 61
Verse 61 of 79
SANSKRIT TEXT
स तु दृष्ट्वा नदीतीरे नावमिक्ष्वाकुनन्दनः तितीर्षुः शीघ्रगां गङ्गामिदं लक्ष्मणमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 62
Verse 62 of 79
SANSKRIT TEXT
आरोह त्वं नर व्याघ्र स्थितां नावमिमां शनैः सीतां चारोपयान्वक्षं परिगृह्य मनस्विनीम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 63
Verse 63 of 79
SANSKRIT TEXT
स भ्रातुः शासनं श्रुत्वा सर्वमप्रतिकूलयन् आरोप्य मैथिलीं पूर्वमारुरोहात्मवांस्ततः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 64
Verse 64 of 79
SANSKRIT TEXT
अथारुरोह तेजस्वी स्वयं लक्ष्मणपूर्वजः ततो निषादाधिपतिर्गुहो ज्ञातीनचोदयत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 65
Verse 65 of 79
SANSKRIT TEXT
अनुज्ञाय सुमन्त्रं च सबलं चैव तं गुहम् आस्थाय नावं रामस्तु चोदयामास नाविकान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 66
Verse 66 of 79
SANSKRIT TEXT
ततस्तैश्चोदिता सा नौः कर्णधारसमाहिता शुभस्फ्यवेगाभिहता शीघ्रं सलिलमत्यगात्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 67
Verse 67 of 79
SANSKRIT TEXT
मध्यं तु समनुप्राप्य भागीरथ्यास्त्वनिन्दिता वैदेही प्राञ्जलिर्भूत्वा तां नदीमिदमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 68
Verse 68 of 79
SANSKRIT TEXT
पुत्रो दशरथस्यायं महाराजस्य धीमतः निदेशं पालयत्वेनं गङ्गे त्वदभिरक्षितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 69
Verse 69 of 79
SANSKRIT TEXT
चतुर्दश हि वर्षाणि समग्राण्युष्य कानने भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 70
Verse 70 of 79
SANSKRIT TEXT
ततस्त्वां देवि सुभगे क्षेमेण पुनरागता यक्ष्ये प्रमुदिता गङ्गे सर्वकामसमृद्धये
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 71
Verse 71 of 79
SANSKRIT TEXT
त्वं हि त्रिपथगा देवि ब्रह्म लोकं समीक्षसे भार्या चोदधिराजस्य लोकेऽस्मिन्संप्रदृश्यसे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 72
Verse 72 of 79
SANSKRIT TEXT
सा त्वां देवि नमस्यामि प्रशंसामि च शोभने प्राप्त राज्ये नरव्याघ्र शिवेन पुनरागते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 73
Verse 73 of 79
SANSKRIT TEXT
गवां शतसहस्राणि वस्त्राण्यन्नं च पेशलम् ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तव प्रियचिकीर्षया
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 74
Verse 74 of 79
SANSKRIT TEXT
तथा संभाषमाणा सा सीता गङ्गामनिन्दिता दक्षिणा दक्षिणं तीरं क्षिप्रमेवाभ्युपागमत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 75
Verse 75 of 79
SANSKRIT TEXT
तीरं तु समनुप्राप्य नावं हित्वा नरर्षभः प्रातिष्ठत सह भ्रात्रा वैदेह्या च परंतपः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 76
Verse 76 of 79
SANSKRIT TEXT
अथाब्रवीन्महाबाहुः सुमित्रानन्दवर्धनम् अग्रतो गच्छ सौमित्रे सीता त्वामनुगच्छतु
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 77
Verse 77 of 79
SANSKRIT TEXT
पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि त्वां च सीतां च पालयन् अद्य दुःखं तु वैदेही वनवासस्य वेत्स्यति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 78
Verse 78 of 79
SANSKRIT TEXT
गतं तु गङ्गापरपारमाशु; रामं सुमन्त्रः प्रततं निरीक्ष्य अध्वप्रकर्षाद्विनिवृत्तदृष्टि;र्मुमोच बाष्पं व्यथितस्तपस्वी
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 46, Verse 79
Verse 79 of 79
SANSKRIT TEXT
तौ तत्र हत्वा चतुरो महामृगा;न्वराहमृश्यं पृषतं महारुरुम् आदाय मेध्यं त्वरितं बुभुक्षितौ; वासाय काले ययतुर्वनस्पतिम्
No translation available in english for this verse.