DharmaPragya
Ayodhyakanda, Sarga 16
Containing 61 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 1
Verse 1 of 61
SANSKRIT TEXT
स ददर्शासने रामो निषण्णं पितरं शुभे कैकेयीसहितं दीनं मुखेन परिशुष्यता
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 2
Verse 2 of 61
SANSKRIT TEXT
स पितुश्चरणौ पूर्वमभिवाद्य विनीतवत् ततो ववन्दे चरणौ कैकेय्याः सुसमाहितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 3
Verse 3 of 61
SANSKRIT TEXT
रामेत्युक्त्वा च वचनं वाष्पपर्याकुलेक्षणः शशाक नृपतिर्दीनो नेक्षितुं नाभिभाषितुम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 4
Verse 4 of 61
SANSKRIT TEXT
तदपूर्वं नरपतेर्दृष्ट्वा रूपं भयावहम् रामोऽपि भयमापन्नः पदा स्पृष्ट्वेव पन्नगम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 5
Verse 5 of 61
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियैरप्रहृष्टैस्तं शोकसंतापकर्शितम् निःश्वसन्तं महाराजं व्यथिताकुलचेतसम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 6
Verse 6 of 61
SANSKRIT TEXT
ऊर्मि मालिनमक्षोभ्यं क्षुभ्यन्तमिव सागरम् उपप्लुतमिवादित्यमुक्तानृतमृषिं यथा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 7
Verse 7 of 61
SANSKRIT TEXT
अचिन्त्यकल्पं हि पितुस्तं शोकमुपधारयन् बभूव संरब्धतरः समुद्र इव पर्वणि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 8
Verse 8 of 61
SANSKRIT TEXT
चिन्तयामास च तदा रामः पितृहिते रतः किंस्विदद्यैव नृपतिर्न मां प्रत्यभिनन्दति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 9
Verse 9 of 61
SANSKRIT TEXT
अन्यदा मां पिता दृष्ट्वा कुपितोऽपि प्रसीदति तस्य मामद्य संप्रेक्ष्य किमायासः प्रवर्तते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 10
Verse 10 of 61
SANSKRIT TEXT
स दीन इव शोकार्तो विषण्णवदनद्युतिः कैकेयीमभिवाद्यैव रामो वचनमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 11
Verse 11 of 61
SANSKRIT TEXT
कच्चिन्मया नापराद्धमज्ञानाद्येन मे पिता कुपितस्तन्ममाचक्ष्व त्वं चैवैनं प्रसादय
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 12
Verse 12 of 61
SANSKRIT TEXT
विवर्णवदनो दीनो न हि मामभिभाषते शारीरो मानसो वापि कच्चिदेनं न बाधते संतापो वाभितापो वा दुर्लभं हि सदा सुखम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 13
Verse 13 of 61
SANSKRIT TEXT
कच्चिन्न किंचिद्भरते कुमारे प्रियदर्शने शत्रुघ्ने वा महासत्त्वे मातॄणां वा ममाशुभम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 14
Verse 14 of 61
SANSKRIT TEXT
अतोषयन्महाराजमकुर्वन्वा पितुर्वचः मुहूर्तमपि नेच्छेयं जीवितुं कुपिते नृपे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 15
Verse 15 of 61
SANSKRIT TEXT
यतोमूलं नरः पश्येत्प्रादुर्भावमिहात्मनः कथं तस्मिन्न वर्तेत प्रत्यक्षे सति दैवते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 16
Verse 16 of 61
SANSKRIT TEXT
कच्चित्ते परुषं किंचिदभिमानात्पिता मम उक्तो भवत्या कोपेन यत्रास्य लुलितं मनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 17
Verse 17 of 61
SANSKRIT TEXT
एतदाचक्ष्व मे देवि तत्त्वेन परिपृच्छतः किंनिमित्तमपूर्वोऽयं विकारो मनुजाधिपे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 18
Verse 18 of 61
SANSKRIT TEXT
अहं हि वचनाद्राज्ञः पतेयमपि पावके भक्षयेयं विषं तीक्ष्णं मज्जेयमपि चार्णवे नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृपेण च हितेन च
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 19
Verse 19 of 61
SANSKRIT TEXT
तद्ब्रूहि वचनं देवि राज्ञो यदभिकाङ्क्षितम् करिष्ये प्रतिजाने च रामो द्विर्नाभिभाषते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 20
Verse 20 of 61
SANSKRIT TEXT
तमार्जवसमायुक्तमनार्या सत्यवादिनम् उवाच रामं कैकेयी वचनं भृशदारुणम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 21
Verse 21 of 61
SANSKRIT TEXT
पुरा देवासुरे युद्धे पित्रा ते मम राघव रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महारणे
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 22
Verse 22 of 61
SANSKRIT TEXT
तत्र मे याचितो राजा भरतस्याभिषेचनम् गमनं दण्डकारण्ये तव चाद्यैव राघव
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 23
Verse 23 of 61
SANSKRIT TEXT
यदि सत्यप्रतिज्ञं त्वं पितरं कर्तुमिच्छसि आत्मानं च नररेष्ठ मम वाक्यमिदं शृणु
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 24
Verse 24 of 61
SANSKRIT TEXT
स निदेशे पितुस्तिष्ठ यथा तेन प्रतिश्रुतम् त्वयारण्यं प्रवेष्टव्यं नव वर्षाणि पञ्च च
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 25
Verse 25 of 61
SANSKRIT TEXT
सप्त सप्त च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः अभिषेकमिमं त्यक्त्वा जटाचीरधरो वस
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 26
Verse 26 of 61
SANSKRIT TEXT
भरतः कोसलपुरे प्रशास्तु वसुधामिमाम् नानारत्नसमाकीर्णां सवाजिरथकुञ्जराम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 27
Verse 27 of 61
SANSKRIT TEXT
तदप्रियममित्रघ्नो वचनं मरणोपमम् श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 28
Verse 28 of 61
SANSKRIT TEXT
एवमस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुमहं त्वतः जटाचीरधरो राज्ञः प्रतिज्ञामनुपालयन्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 29
Verse 29 of 61
SANSKRIT TEXT
इदं तु ज्ञातुमिच्छामि किमर्थं मां महीपतिः नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापुरमरिंदमः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 30
Verse 30 of 61
SANSKRIT TEXT
मन्युर्न च त्वया कार्यो देवि ब्रूहि तवाग्रतः यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 31
Verse 31 of 61
SANSKRIT TEXT
हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च नियुज्यमानो विश्रब्धं किं न कुर्यादहं प्रियम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 32
Verse 32 of 61
SANSKRIT TEXT
अलीकं मानसं त्वेकं हृदयं दहतीव मे स्वयं यन्नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 33
Verse 33 of 61
SANSKRIT TEXT
अहं हि सीतां राज्यं च प्राणानिष्टान्धनानि च हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 34
Verse 34 of 61
SANSKRIT TEXT
किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 35
Verse 35 of 61
SANSKRIT TEXT
तदाश्वासय हीमं त्वं किं न्विदं यन्महीपतिः वसुधासक्तनयनो मन्दमश्रूणि मुञ्चति
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 36
Verse 36 of 61
SANSKRIT TEXT
गच्छन्तु चैवानयितुं दूताः शीघ्रजवैर्हयैः भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 37
Verse 37 of 61
SANSKRIT TEXT
दण्डकारण्यमेषोऽहमितो गच्छामि सत्वरः अविचार्य पितुर्वाक्यं समावस्तुं चतुर्दश
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 38
Verse 38 of 61
SANSKRIT TEXT
सा हृष्टा तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा रामस्य कैकयी प्रस्थानं श्रद्दधाना हि त्वरयामास राघवम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 39
Verse 39 of 61
SANSKRIT TEXT
एवं भवतु यास्यन्ति दूताः शीघ्रजवैर्हयैः भरतं मातुलकुलादुपावर्तयितुं नराः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 40
Verse 40 of 61
SANSKRIT TEXT
तव त्वहं क्षमं मन्ये नोत्सुकस्य विलम्बनम् राम तस्मादितः शीघ्रं वनं त्वं गन्तुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 41
Verse 41 of 61
SANSKRIT TEXT
व्रीडान्वितः स्वयं यच्च नृपस्त्वां नाभिभाषते नैतत्किंचिन्नरश्रेष्ठ मन्युरेषोऽपनीयताम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 42
Verse 42 of 61
SANSKRIT TEXT
यावत्त्वं न वनं यातः पुरादस्मादभित्वरन् पिता तावन्न ते राम स्नास्यते भोक्ष्यतेऽपि वा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 43
Verse 43 of 61
SANSKRIT TEXT
धिक्कष्टमिति निःश्वस्य राजा शोकपरिप्लुतः मूर्छितो न्यपतत्तस्मिन्पर्यङ्के हेमभूषिते
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 44
Verse 44 of 61
SANSKRIT TEXT
रामोऽप्युत्थाप्य राजानं कैकेय्याभिप्रचोदितः कशयेवाहतो वाजी वनं गन्तुं कृतत्वरः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 45
Verse 45 of 61
SANSKRIT TEXT
तदप्रियमनार्याया वचनं दारुणोदरम् श्रुत्वा गतव्यथो रामः कैकेयीं वाक्यमब्रवीत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 46
Verse 46 of 61
SANSKRIT TEXT
नाहमर्थपरो देवि लोकमावस्तुमुत्सहे विद्धि मामृषिभिस्तुल्यं केवलं धर्ममास्थितम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 47
Verse 47 of 61
SANSKRIT TEXT
यदत्रभवतः किंचिच्छक्यं कर्तुं प्रियं मया प्राणानपि परित्यज्य सर्वथा कृतमेव तत्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 48
Verse 48 of 61
SANSKRIT TEXT
न ह्यतो धर्मचरणं किंचिदस्ति महत्तरम् यथा पितरि शुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 49
Verse 49 of 61
SANSKRIT TEXT
अनुक्तोऽप्यत्रभवता भवत्या वचनादहम् वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 50
Verse 50 of 61
SANSKRIT TEXT
न नूनं मयि कैकेयि किंचिदाशंससे गुणम् यद्राजानमवोचस्त्वं ममेश्वरतरा सती
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 51
Verse 51 of 61
SANSKRIT TEXT
यावन्मातरमापृच्छे सीतां चानुनयाम्यहम् ततोऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद्वनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 52
Verse 52 of 61
SANSKRIT TEXT
भरतः पालयेद्राज्यं शुश्रूषेच्च पितुर्यथा तथा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्मः सनातनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 53
Verse 53 of 61
SANSKRIT TEXT
स रामस्य वचः श्रुत्वा भृशं दुःखहतः पिता शोकादशक्नुवन्बाष्पं प्ररुरोद महास्वनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 54
Verse 54 of 61
SANSKRIT TEXT
वन्दित्वा चरणौ रामो विसंज्ञस्य पितुस्तदा कैकेय्याश्चाप्यनार्याया निष्पपात महाद्युतिः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 55
Verse 55 of 61
SANSKRIT TEXT
स रामः पितरं कृत्वा कैकेयीं च प्रदक्षिणम् निष्क्रम्यान्तःपुरात्तस्मात्स्वं ददर्श सुहृज्जनम्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 56
Verse 56 of 61
SANSKRIT TEXT
तं बाष्पपरिपूर्णाक्षः पृष्ठतोऽनुजगाम ह लक्ष्मणः परमक्रुद्धः सुमित्रानन्दवर्धनः
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 57
Verse 57 of 61
SANSKRIT TEXT
आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा रामः प्रदक्षिणम् शनैर्जगाम सापेक्षो दृष्टिं तत्राविचालयन्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 58
Verse 58 of 61
SANSKRIT TEXT
न चास्य महतीं लक्ष्मीं राज्यनाशोऽपकर्षति लोककान्तस्य कान्तत्वं शीतरश्मेरिव क्षपा
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 59
Verse 59 of 61
SANSKRIT TEXT
न वनं गन्तुकामस्य त्यजतश्च वसुंधराम् सर्वलोकातिगस्येव लक्ष्यते चित्तविक्रिया
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 60
Verse 60 of 61
SANSKRIT TEXT
धारयन्मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्
No translation available in english for this verse.
Ayodhyakanda, Sarga 16, Verse 61
Verse 61 of 61
SANSKRIT TEXT
प्रविश्य वेश्मातिभृशं मुदान्वितं; समीक्ष्य तां चार्थविपत्तिमागताम् न चैव रामोऽत्र जगाम विक्रियां; सुहृज्जनस्यात्मविपत्तिशङ्कया
No translation available in english for this verse.