Complete Upanishad, Verse 1
त्रिपुरातापिन्युपनिषत्
त्रिपुरातापिनीविद्यावेद्यचिच्छक्तिविग्रहम् ।
वस्तुतश्चिन्मात्ररूपं परं तत्त्वं भजाम्यहम् ॥
ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवाः ॥
भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ॥
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवाꣳसस्तनूभिः ॥
व्यशेम देवहितं यदायुः ॥
स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः ॥
स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ॥
स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः ॥
स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
हरिः ॐ ॥
अथैतस्मिन्नन्तरे भगवान्प्राजापत्यं वैष्णवं विलयकारणं
रूपमाश्रित्य त्रिपुराभिधा भगवतीत्येवमादिशक्त्या भूर्भुवः स्वस्त्रीणि
स्वर्गभूपातालानि त्रिपुराणि हरमायात्मकेन हीङ्कारेण हृल्लेखाख्या
भगवती त्रिकूटावसाने निलये विलये धाम्नि महसा घोरेण प्राप्नोति ।
सैवेयं
भगवती त्रिपुरेति व्यापठ्यते ।
तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो
नः प्रचोदयात् परो रजसे सावदोम् ।
जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो
निदहाति वेद ।
स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरितात्यग्निः ।
त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।
उर्वारुकमिव बन्धना-
न्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ।
शताक्षरी परमा विद्या त्रयीमयी साष्टार्णा
त्रिपुरा परमेश्वरी ।
आद्यानि चत्वारि पदानि परब्रह्मविकासीनि ।
द्वितीयानि
शक्त्याख्यानि ।
तृतीयानि शैवानि ।
तत्र लोका वेदाः शास्त्राणि पुराणानि
धर्माणि वै चिकित्सितानि ज्योतींषि शिवशक्तियोगादित्येवं घटना व्यापठ्यते ।
अथैतस्य परं गह्वरं व्याख्यास्यामो महामनुसमुद्भवं तदिति ।
ब्रह्म
शाश्वतम् ।
परो भगवान्निर्लक्षणो निरञ्जनो निरुपाधिराधिरहितो देवः ।
उन्मीलते पश्यति विकासते चैतन्यभावं कामयत इति ।
स एको देवः शिवरूपी
दृश्यत्वेन विकासते यतिषु यज्ञेषु योगिषु कामयते ।
कामं जायते स एष निरञ्जनोऽकामत्वेनोज्जृम्भते ।
अकचटतपयशान्सृजते ।
तस्मादीश्वरः कामोऽभिधीयते ।
तत्परिभाषया कामः ककारं व्याप्नोति ।
काम एवेदं
तत्तदिति ककारो गृह्यते ।
भस्मात्तत्पदार्थ इति य एवं वेद ।
सवितुर्वरेण्यमिति षूङ् प्राणिप्रसवे सविता प्राणिनः सूते
प्रसूते शक्तिम् ।
सूते त्रिपुरा शक्तिराद्येयं त्रिपुरा
परमेश्वरी महाकुण्डलिनी देवी ।
जातवेदसमण्डलं योऽधीते
सर्वं व्याप्यते ।
त्रिकोणशक्तिरेकारेण महाभागेन प्रसूते ।
तस्मादेकार एव गृह्यते ।
वरेण्यं श्रेष्ठं भजनीयमक्षरं
नमस्कार्यम् ।
तस्माद्वरेण्यमेकाराक्षरं गृह्यत इति
य एवं वेद ।
भर्गो देवस्य धीमहीत्येवं व्याख्यास्यामः ।
धकारो धारणा ।
धियैव धार्यते भगवान्परमेश्वरः ।
भर्गो देवो मध्यवर्ति तुरीयमक्षरं साक्षात्तुरीयं सर्वं
सर्वान्तर्भूतम् ।
तुरीयाक्षरमीकारं पदानां
मध्यवर्तीत्येवं व्याख्यातं भर्गोरूपं व्याचक्षते ।
तस्माद्भर्गो देवस्य धीमहीत्येवमीकाराक्षरं गृह्यते ।
महीत्यस्य व्याख्यानं महत्त्वं जडत्वं काठिन्यं विद्यते
यस्मिन्नक्षतेरेतन्महि लकारः परं धाम ।
काठिन्याढ्यं
ससागरं सपर्वतं स सप्तद्वीपं सकाननमुज्ज्वलद्रूपं
मण्डलमेवोक्तं लकारेण ।
पृथ्वी देवी महीत्यनेन व्याचक्षते ।
धियो यो नः प्रचोदयात् ।
परमात्मा सदाशिव आदिभूतः परः ।
स्थाणुभूतेन लकारेण
ज्योतिर्लिङ्गमात्मानं धियो बुद्धयः परे वस्तुनि ध्यानेच्छारहितं
निर्विकल्पके प्रचोदयात्प्रेरयेदित्युच्चारणरहितं चेतसैव
चिन्तयित्वा भावयेदिति ।
परो रजसे सावदोमिति तदवसाने परं
ज्योतिरमलं हृदि दैवतं चैतन्यं चिल्लिङ्गं हृदयागारवासिनी
हृल्लेखेत्यादिना स्पष्टं वाग्भवकूटं पञ्चाक्षरं
पञ्चभूतजनकं पञ्चकलामयं व्यापठ्यत इति ।
य एवं वेद ।
अथ तु परं कामकलाभूतं कामकूटमाहुः ।
तत्सवितुर्वरेण्य-
मित्यादिद्वात्रिंशदक्षरीं पठित्वा तदिति परमात्मा सदाशिवोऽकशरं
विमलं निरुपाधितादात्न्यप्रतिपादनेन हकाराक्षरं शिवरूपं
निरक्षरमक्षरं व्यालिख्यत इति ।
तत्परागव्यावृत्तिमादाय शक्तिं दर्शयति ।
तत्सवितुरिति पूर्वेणाध्वना सूर्याधश्चन्द्रिकां व्यालिख्य
मूलादिब्रह्मरन्ध्रगं साक्षरमद्वितीयमाचक्षत इत्याह भगवन्तं
देवं शिवशक्त्यात्मकमेवोदितम् ।
शिवोऽयं परमं देवं शक्तिरेषा तु जीवज्जा ।
सूर्याचन्द्रमसोर्योगाद्धंसस्ततत्पदमुच्यते