२ रुद्रसंहिता - २ सतीखण्डः, अध्याय 20: रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे यज्ञप्रारम्भो

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

२.२.२७. सप्तविंशोऽध्यायः ।

दक्षयज्ञारम्भः ।

ब्रह्मोवाच ।

एकदा तु मुने तेन यज्ञः प्रारम्भितो महान् ।

तत्राहूतास्तदा सर्वे दीक्षितेन सुरर्षयः ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

महर्षयोऽखिलास्तत्र निर्जराश्च समागताः ।

यद्यज्ञकरणार्थं हि शिवमायाविमोहिताः ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

अगस्त्यः कश्यपोऽत्रिश्च वामदेवस्तथा भृगुः ।

दधीचिर्भगवान् व्यासो भारद्वाजोऽथ गौतमः ॥ ३॥

॥

द्वितीया रुद्रसंहितायां द्वितीयः सतीखण्डे

पैलः पराशरो गर्गो भार्गवः ककुभः सितः ।

सुमन्तुत्रिककङ्काश्च वैशम्पायन एव च ॥ ४॥

एते चान्ये च बहवो मुनयो हर्षिता ययुः ।

मम पुत्रस्य दक्षस्य सदाराः ससुता मखम् ॥ ५॥

तथा सर्वे सुरगणा लोकपाला महोदयाः ।

तथोपनिर्जराः सर्वे स्वोपकारबलान्विताः ॥ ६॥

सत्यलोकात्समानीतो नुतोऽहं विश्वकारकः ।

ससुतः सपरीवारो मूर्तवेदादिसंयुतः ॥ ७॥

वैकुण्ठाच्च तथा विष्णुः सम्प्रार्थ्य विविधादरात् ।

सपार्षदपरीवारः समानीतो मखं प्रति ॥ ८॥

एवमन्ये समायाता दक्षयज्ञं विमोहिताः ।

सत्कृतास्तेन दक्षेण सर्वे ते हि दुरात्मना ॥ ९॥

भवनानि महार्हाणि सुप्रभाणि महान्ति च ।

त्वष्ट्रा कृतानि दिव्यानि तेभ्यो दत्तानि तेन वै ॥ १०॥

तेषु सर्वेषु धिष्ण्येषु यथायोग्यं च संस्थिताः ।

सन्मानिता अराजंस्ते सकला विष्णुना मया ॥ ११॥

वर्तमाने महायज्ञे तीर्थे कनखले तदा ।

ऋत्विजश्च कृतास्तेन भृग्वाद्याश्च तपोधनाः ॥ १२॥

अधिष्ठाता स्वयं विष्णुः सह सर्वमरुद्गणैः ।

अहं तत्राभवं ब्रह्मा त्रयीविधिनिदर्शकः ॥ १३॥

तथैव सर्वे दिक्पाला द्वारपालाश्च रक्षकाः ।

सायुधाः सपरीवाराः कुतूहलकराः सदा ॥ १४॥

उपतस्थे स्वयं यज्ञः सुरूपस्तस्य चाध्वरे ।

सर्वे महामुनिश्रेष्ठाः स्वयं वेदधराभवन् ॥ १५॥

तनूनपादपि निजं चक्रे रूपं सहस्रशः ।

हविषां ग्रहणायाशु तस्मिन् यज्ञे महोत्सवे ॥ १६॥

अष्टाशीतिसहस्राणि जुह्वति सह ऋत्विजः ।

उद्गातारश्चतुःषष्टिसहस्राणि सुरर्षयः ॥ १७॥

अध्वर्यवोऽथ होतारस्तावन्तो नारदादयः ।

सप्तर्षयः समा गाथाः कुर्वन्ति स्म पृथक्पृथक् ॥ १८॥

गन्धर्वविद्याधरसिद्धसङ्घा- नादित्यसङ्घान् सगणान् सयज्ञान् ।

सङ्ख्यावतान्नागचरान् समस्तान् वव्रे स दक्षो हि महाध्वरे स्वे ॥ १९॥

द्विजर्षिराजर्षिसुरर्षिसङ्घा नृपाः समित्राः सचिवाः ससैन्याः ।

वसुप्रमुख्या गणदेवताश्च सर्वे वृतास्तेन मखोपवेत्त्रा ॥ २०॥

दीक्षायुक्तस्तदा दक्षः कृतकौतुकमङ्गलः ।

भार्यया सहितो रेजे कृतस्वस्त्ययनो भृशम् ॥ २१॥

तस्मिन् यज्ञे वृतः शम्भुर्न दक्षेण दुरात्मना ।

कपालीति विनिश्चित्य तस्य यज्ञार्हता न हि ॥ २२॥

कपालिभार्येति सती दयिता स्वसुतापि च ।

नाहूता यज्ञविषये दक्षेणागुणदर्शिना ॥ २३॥

एवं प्रवर्तमाने हि दक्षयज्ञे महोत्सवे ।

स्वकार्यलग्नास्तत्रासन् सर्वे तेऽध्वरसम्मताः ॥ २४॥

एतस्मिन्नन्तरेऽदृष्ट्वा तत्र वै शङ्करं प्रभुम् ।

प्रोद्विग्नमानसः शैवो दधीचो वाक्यमब्रवीत् ॥ २५॥

दधीच उवाच ।

सर्वे श‍ृणुत मद्वाक्यं देवर्षिप्रमुखा मुदा ।

कस्मान्नैवागतः शम्भुरस्मिन् यज्ञे महोत्सवे ॥ २६॥