२ रुद्रसंहिता - २ सतीखण्डः, अध्याय 19: रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे सत्युपाख्याने शिवेन दक्षविरोधो, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 58 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
२.२.२६. षड्विंशोऽध्यायः ।
शिवसतीवियोगः ।
ब्रह्मोवाच ।
पुराभवच्च सर्वेषामध्वरो विधिना महान् ।
प्रयागे समवेतानां मुनीनां च महात्मनाम् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
तत्र सिद्धाः समायाताः सनकाद्याः सुरर्षयः ।
सप्रजापतयो देवा ज्ञानिनो ब्रह्मदर्शिनः ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
अहं समागतस्तत्र परिवारसमन्वितः ।
निगमैरागमैर्युक्तो मूर्तिमद्भिर्महाप्रभैः ॥ ३॥
॥
द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीयः सतीखण्डे
समाजोऽभूद्विचित्रो हि तेषामुत्सवसंयुतः ।
ज्ञानवादोऽभवत्तत्र नानाशास्त्रसमुद्भवः ॥ ४॥
तस्मिन्नवसरे रुद्रः सभवानीगणः प्रभुः ।
त्रिलोकहितकृत्स्वामी तत्रागात्सूतिकृन्मुने ॥ ५॥
दृष्ट्वा शिवं सुराः सर्वे सिद्धाश्च मुनयस्तथा ।
अनमंस्तं प्रभुं भक्त्या तुष्टुवुश्च तथा ह्यहम् ॥ ६॥
तस्थुः शिवाज्ञया सर्वे यथास्थानं मुदान्विताः ।
प्रभुदर्शनसन्तुष्टाः वर्णयन्तो निजं विधिम् ॥ ७॥
तस्मिन्नवसरे दक्षः प्रजापतिपतिः प्रभुः ।
आगमत्तत्र सुप्रीतः सुवर्चस्वी यदृच्छया ॥ ८॥
मां प्रणम्य स दक्षो हि न्युष्टस्तत्र मदाज्ञया ।
ब्रह्माण्डाधिपतिर्मान्यो मानी तत्त्वबहिर्मुखः ॥ ९॥
स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च दक्षः सर्वैः सुरर्षिभिः ।
पूजितो वरतेजस्वी करौ वध्वा विनम्रकैः ॥ १०॥
नानाविहारकृन्नाथः स्वतन्त्रः परमोतिकृत् ।
नानामत्तं तदा दक्षं स्वासनस्थो महेश्वरः ॥ ११॥
दृष्ट्वानतं हरं तत्र स मे पुत्रोऽप्रसन्नधीः ।
अकुप्यत्सहसा रुद्रे तदा दक्षः प्रजापतिः ॥ १२॥
क्रूरदृष्ट्या महागर्वो दृष्ट्वा रुद्रं महाप्रभुम् ।
सर्वान्संश्रावयन्नुच्चैरवोचज्ज्ञानवर्जितः ॥ १३॥
दक्षवाच ।
एते हि सर्वे च सुरासुरा भृशं नमन्ति मां विप्रवरास्तथर्षयः ।
कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महामना त्वभूत्तु यः प्रेतपिशाचसंवृतः ॥ १४॥
श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना ।
लुप्तक्रियो भूतपिशाचसेवितो मत्तोऽविधो नीतिविदूषकः सदा ॥ १५॥
पाखण्डिनो दुर्जनपापशीला दृष्ट्वा द्विजं प्रोद्धतनिन्दकाञ्च ।
वध्वां सदासक्तरतिप्रवीण- स्तस्मादमुं शप्तुमहं प्रवृत्तः ॥ १६॥
ब्रह्मोवाच ।
इत्येवमुक्त्वा स महाखलस्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं ह्यवोचत् ।
शृण्वन्त्वमी विप्रवरास्तथा सुरा वध्यं हि मे चार्हथ कर्तुमेतम् ॥ १७॥
दक्ष उवाच ।
रुद्रो ह्ययं यज्ञबहिष्कृतो मे वर्णेष्वतीतोऽथ विवर्णरूपः ।
देवैर्न भागं लभतां सहैव श्मशानवासी कुलजन्महीनः ॥ १८॥
ब्रह्मोवाच ।
इति दक्षोक्तमाकर्ण्य भृग्वाद्या बहवो जनाः ।
अगर्हयन् दुष्टसत्त्वं रुद्रं मत्त्वामरैः समम् ॥ १९॥
नन्दी निशम्य तद्वाक्यं लोलाक्षोऽतिरुषान्वितः ।
अब्रवीत् त्वरितं दक्षं शापं दातुमना गणः ॥ २०॥
नन्दीश्वर उवाच ।
रे रे शठ महामूढ दक्ष दुष्टमते त्वया ।
यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशो हि कृतः कथम् ॥ २१॥
यस्य स्मरणमात्रेण भवन्ति सफला मखाः ।
तीर्थानि च पवित्राणि सोऽयं शप्तो हरः कथम् ॥ २२॥
वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते ।
वृथोपहसितश्चैवादुष्टो रुद्रो महाप्रभुः ॥ २३॥
येनेदं पाल्यते विश्वं सृष्टमन्ते विनाशितम् ।
शप्तोऽयं स कथं रुद्रो महेशो ब्राह्मणाधम ॥ २४॥
एवं निर्भत्सितस्तेन नन्दिना हि प्रजापतिः ।
नन्दिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः ॥ २५॥
दक्ष उवाच ।
यूयं सर्वे रुद्रगणा वेदबाह्या भवन्तु वै ।
वेदमार्गपरित्यक्तास्तथा त्यक्ता महर्षिभिः ॥ २६॥