२ रुद्रसंहिता - १ सृष्टिखण्डः, अध्याय 14: रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपक्रमे ब्रह्मनारदसंवादे सृष्टिवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

२.१.१६. षोडशोऽध्यायः ।

ब्रह्मनारदसंवादे सृष्टिवर्णनम् ।

ब्रह्मोवाच ।

शब्दादीनि च भूतानि पञ्चीकृत्वाहमात्मना ।

तेभ्यः स्थूलं नभो वायुं वह्निं चैव जलं महीम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

पर्वतांश्च समुद्रांश्च वृक्षादीनपि नारद ।

कलादियुगपर्यन्तान्कालानन्यानवासृजम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

सृष्ट्यन्तानपरांश्चापि नाहं तुष्टोऽभवं मुने ।

ततो ध्यात्वा शिवं साम्बं साधकानसृजं मुने ॥ ३॥

॥

द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमः सृष्टिखण्डेः

मरीचिं च स्वनेत्राभ्यां हृदयाद् भृगुमेव च ।

शिरसोऽङ्गिरसं व्यानात्पुलहं मुनिसत्तमम् ॥ ४॥

उदानाच्च पुलस्त्यं हि वसिष्ठं च समानतः ।

क्रतुं त्वपानाच्छ्रोत्राभ्यामत्रिं दक्षं च प्राणतः ॥ ५॥

असृजं त्वां तदोत्सङ्गाच्छायायाः कर्दमं मुनिम् ।

सङ्कल्पादसृजं धर्मं सर्वसाधनसाधनम् ॥ ६॥

एवमेतानहं सृष्ट्वा कृतार्थः साधकोत्तमान् ।

अभवं मुनिशार्दूल महादेवप्रसादतः ॥ ७॥

ततो मदाज्ञया तात धर्मः सङ्कल्पसम्भवः ।

मानवं रूपमापन्नः साधकैस्तु प्रवर्तितः ॥ ८॥

ततोऽसृजं स्वगात्रेभ्यो विविधेभ्योऽमितान्सुतान् ।

सुरासुरादिकांस्तेभ्यो दत्त्वा तां तां तनुं मुने ॥ ९॥

ततोऽहं शङ्करेणाथ प्रेरितोऽन्तर्गतेन ह ।

द्विधा कृत्वात्मनो देहं द्विरूपश्चाभवं मुने ॥ १०॥

अर्धेन नारी पुरुषश्चार्धेन सन्ततो मुने ।

स तस्यामसृजद् द्वन्द्वं सर्वसाधनमुत्तमम् । ११॥

स्वायम्भुवो मनुस्तत्र पुरुषः परसाधनम् ।

शतरूपाभिधा नारी योगिनी सा तपस्विनी ॥ १२॥

सा पुनर्मनुना तेन गृहीतातीव शोभना ।

विवाहविधिना तातासृजत्सर्गं समैथुनम् ॥ १३॥

तस्यां तेन समुत्पन्नस्तनयश्च प्रियव्रतः ।

तथैवोत्तानपादश्च तथा कन्यात्रयं पुनः ॥ १४॥

आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुताः ।

आकूतिं रुचये प्रादात्कर्दमाय तु मध्यमाम् ॥ १५॥

ददौ प्रसूतिं दक्षायोत्तानपादानुजां सुताम् ।

तासां प्रसूतिप्रसवैः सर्वं व्याप्तं चराचरम् ॥ १६॥

आकूत्यां च रुचेश्चाभूद् द्वन्द्वं यज्ञश्च दक्षिणा ।

यज्ञस्य जज्ञिरे पुत्रा दक्षिणायां च द्वादश ॥ १७॥

देवहूत्यां कर्दमाच्च बह्व्यो जाताः सुता मुने ।

दक्षाज्जाताश्चतस्रश्च तथा पुत्र्यश्च विंशतिः ॥ १८॥

धर्माय दत्ता दक्षेण श्रद्धाद्यास्तु त्रयोदश ।

श‍ृणु तासां च नामानि धर्मस्त्रीणां मुनीश्वर ॥ १९॥

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा तथा क्रिया ।

बुद्धिर्लज्जा वसुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदश ॥ २०॥

ताभ्यां शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः ।

ख्यातिः सत्पथसम्भूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा ॥ २१॥

सन्नतिश्चानुरूपा च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा ।

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः ॥ २२॥

पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुश्चर्षिवरस्तथा ।

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् ॥ २३॥

ख्यातास्ता जगृहुः कन्या भृग्वाद्याः साधका वराः ।

ततःसम्पूरितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ २४॥

एवं कर्मानुरूपेण प्राणिनामम्बिकापतेः ।

आज्ञया बहवो जाता असङ्ख्याता द्विजर्षभाः ॥ २५॥

कल्पभेदेन दक्षस्य षष्टिः कन्याः प्रकीर्तिताः ।

तासां दश च धर्माय शशिने सप्तविंशतिम् ॥ २६॥