७ वायवीयसंहिता, अध्याय 51: वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे हरिविधिमोहनिवारणं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

७.२.३५. पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ।

हरिविधिमोहनिवारणम् ।

उपमन्युरुवाच ।

अथाविरभवत्तत्र सनादं शब्दलक्षणम् ।

ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ब्रह्मणः प्रतिपादकम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

तदप्यविदितं तावद् ब्रह्मणा विष्णुना तथा ।

रजसा तमसा चित्तं तयोर्यस्मात्तिरस्कृतम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

तदा विभक्तमभवच्चतुर्द्धैकं तदक्षरम् ।

अ उ मेति त्रिमात्राभिः परस्ताच्चार्द्धमात्रया ॥ ३॥

तत्राकारः श्रितो भागे ज्वलल्लिङ्गस्य दक्षिणे ।

उकारश्चोत्तरे तद्वन्मकारस्तस्य मध्यतः ॥ ४॥

अर्धमात्रात्मको नादः श्रूयते लिङ्गमूर्धनि ।

विभक्तेऽपि तदा तस्मिन् प्रणवे परमाक्षरे ॥ ५॥

विभावार्थं च तौ देवौ न किञ्चिदवजग्मतुः ।

वेदात्मना तदाव्यक्तः प्रणवो विकृतिं गतः ॥ ६॥

तत्राकारो ऋगभवदुकारो यजुरव्ययः ।

मकारः साम सञ्जातो नादस्त्वाथर्वणी श्रुतिः ॥ ७॥

ऋगयं स्थापयामास समासात्त्वर्थमात्मनः ।

रजोगुणेषु ब्रह्माणं मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि ॥ ८॥

सृष्टिं लोकेषु पृथिवीं तत्त्वेष्वात्मानमव्ययम् ।

कलाध्वनि निवृत्तिं च सद्यं ब्रह्मसु पञ्चसु ॥ ९॥

लिङ्गभागेष्वधोभागं बीजाख्यं कारणत्रये ।

चतुःषष्टिगुणैश्वर्यं बौद्धं यदणिमादिषु ॥ १०॥

तदित्थमर्थैर्दशभिर्व्याप्तं विश्वमृचा जगत् ।

अथोपस्थापयामास स्वार्थं दशविधं यजुः ॥ ११॥

सत्त्वं गुणेषु विष्णुं च मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि ।

स्थितिं लोकेष्वन्तरिक्षं विद्यां तत्त्वेषु च त्रिषु ॥ १२॥

कलाध्वसु प्रतिष्ठां च वामं ब्रह्मसु पञ्चसु ।

मध्यं तु लिङ्गभागेषु योनिं च त्रिषु हेतुषु ॥ १३॥

प्राकृतं च यथैश्वर्यं तस्माद्विश्वं यजुर्मयम् ।

ततोपस्थापयामास सामार्थं दशधात्मनः ॥ १४॥

तमोगुणेष्वथो रुद्रं मूर्तिष्वाद्यं क्रियासु च ।

संहृतिं त्रिषु लोकेषु तत्त्वेषु शिवमुत्तमम् ॥ १५॥

विद्याकलास्वघोरं च तथा ब्रह्मसु पञ्चसु ।

लिङ्गभागेषु पीठोर्द्ध्वं बीजिनं कारणत्रये ॥ १६॥

पौरुषं च तथैश्वर्यमित्थं साम्ना ततं जगत् ।

अथाथर्वाह नैर्गुण्यमर्थं प्रथममात्मनः ॥ १७॥

ततो महेश्वरं साक्षात् मूर्तिष्वपि सदाशिवम् ।

क्रियासु निष्क्रियस्यापि शिवस्य परमात्मनः ॥ १८॥

भूतानुग्रहणं चैव मुच्यन्ते येन जन्तवः ।

लोकेष्वपि यतो वाचो निवृत्ता मनसा सह ॥ १९॥

तदूर्ध्वमुन्मनालोकात् सोमलोकमलौकिकम् ।

सोमः सहोमया यत्र नित्यं निवसतीश्वरः ॥ २०॥

तदूर्ध्वमुन्मनालोकाद्यं प्राप्तो न निवर्तते ।

शान्तिं च शान्त्यतीतां च व्यापिकां चै कलास्वपि ॥ २१॥

तत्पूरुषं तथेशानं ब्रह्म ब्रह्मसु पञ्चसु ।

मूर्द्धानमपि लिङ्गस्य नादभागेष्वनुत्तमम् ॥ २२॥

यत्रावाह्य समाराध्यः केवलो निष्कलः शिवः ।

तत्तेष्वपि तदा बिन्दोर्नादात् शक्तेस्ततः परात् ॥ २३॥

तत्त्वादपि परं तत्त्वमतत्त्वं परमार्थतः ।

कारणेषु त्रयातीतान् मायाविक्षोभकारणात् ॥ २४॥

अनन्तात् शुद्धविद्यायाः परस्ताच्च महेश्वरात् ।

सर्वविद्येश्वराधीशान्न पराच्च सदाशिवात् ॥ २५॥

सर्वमन्त्रतनोर्देवात् शक्तित्रयसमन्वितात् ।

पञ्चवक्त्राद्दशभुजात् साक्षात् सकलनिष्कलात् ॥ २६॥

तस्मादपि पराद्बिन्दोरर्धेदोश्च ततः परात् ।

ततः परान्निशाधीशान्नादाख्याच्च ततः परात् ॥ २७॥