७ वायवीयसंहिता, अध्याय 45: वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे साङ्गोपाङ्गपूजाविधानवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

७.२.१६. षड्विंशोऽध्यायः ।

साङ्गोपाङ्गपूजाविधानवर्णनम् ।

उपमन्युरुवाच ।

ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा स्तेयी वा गुरुतल्पगः ।

मातृहा पितृहा वापि वीरहा भ्रूणहापि वा ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

सम्पूज्यामन्त्रकं भक्त्या शिवं परमकारणम् ।

तैस्तैः पापैः प्रमुच्येत वर्षैर्द्वादशभिः क्रमात् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पतितोऽपि यजेत् शिवम् ।

भक्तश्चेन्नापरः कश्चिद्भिक्षाहारो जितेद्रियः ॥ ३॥

कृत्वापि सुमहत्पापं भक्त्या पञ्चाक्षरेण तु ।

पूजयेद्यदि देवेशं तस्मात्पापात्प्रमुच्यते ॥ ४॥

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च ये चान्ये व्रतकर्शिताः ।

तेषामेतैर्व्रतैर्नास्ति शिवलोकसमागमः ॥ ५॥

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव यः शिवं सकृदर्चयेत् ।

सोऽपि गच्छेच्छिवस्थानं शिवमन्त्रस्य गौरवात् ॥ ६॥

तस्मात्तपांसि यज्ञाश्च सर्वे सर्वस्वदक्षिणाः ।

शिवमूर्त्यर्चनस्यैते कोट्यंशेनापि नो समाः ॥ ७॥

बद्धो वाप्यथ मुक्तो वा पाशात्पञ्चाक्षरेण चेत् ।

पूजयन्मुच्यते भक्तो नात्र कार्या विचारणा ॥ ८॥

अरुद्रो वा सरुद्रो वा सूक्तेन शिवमर्चयेत् ।

यः सकृत्पतितो वापि मूढो वा मुच्यते नरः ॥ ९॥

षडक्षरेण वा देवं सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् ।

शिवभक्तो जितक्रोधो ह्यलब्धो लब्ध एव च ॥ १०॥

अलब्धाल्लब्ध एवात्र विशिष्टो नात्र संशयः ।

सब्रह्माङ्गेन वा तेन सहंसेन विमुच्यते ॥ ११॥

तस्मान्नित्यं शिवं भक्त्या सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् ।

एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा ॥ १२॥

येऽर्चयन्ति महादेवं विज्ञेयास्ते महेश्वराः ।

ज्ञानेनात्मसहायेन नार्चितो भगवान् शिवः ॥ १३॥

स चिरं संसरत्यस्मिन् संसारे दुःखसागरे ।

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं मूढो नार्चयते शिवम् ॥ १४॥

निष्फलं तस्य तज्जन्म मोक्षाय न भवेद्यतः ।

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं येऽर्चयन्ति पिनाकिनम् ॥ १५॥

तेषां हि सफलं जन्म कृतार्थास्ते नरोत्तमाः ।

भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः ॥ १६॥

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भागिनः ।

भवनानि मनोज्ञानि विभ्रमाभरणाः स्त्रियः ॥ १७॥

धनं चातृप्तिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ।

ये वाञ्छन्ति महाभोगान् राज्यं च त्रिदशालये ॥ १८॥

ते वाञ्छन्ति सदाकालं हरस्य चरणाम्बुजम् ।

सौभाग्यं कान्तिमद्रूपं सत्त्वं त्यागार्द्रभावता ॥ १९॥

शौर्यं वै जगति ख्यातिः शिवमर्चयतो भवेत् ।

तस्मात् सर्वं परित्यज्य शिवैकाहितमानसः ॥ २०॥

शिवपूजाविधिं कुर्याद्यदीच्छेत् शिवमात्मनः ।

त्वरितं जीवितं याति त्वरितं याति यौवनम् ॥ २१॥

त्वरितं व्याधिरभ्येति तस्मात् पूज्यः पिनाकधृक् ।

यावन्नायाति मरणं यावन्नाक्रमते जरा ॥ २२॥

यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावत्पूजय शङ्करम् ।

न शिवार्चनतुल्योऽस्ति धर्मोऽन्यो भुवनत्रये ॥ २३॥

इति विज्ञाय यत्नेन पूजनीयः सदाशिवः ।

द्वारयागं ज वनिकां परिवारबलिक्रियाम् ॥ २४॥

नित्योत्सवं च कुर्वीत प्रासादे यदि पूजयेत् ।

हविर्निवेदनादूर्ध्वं स्वयं चानुचरोऽपि वा ॥ २५॥

प्रासादपरिवारेभ्यो बलिं दद्याद्यथाक्रमम् ।

निर्गम्य सह वादित्रैस्तदाशाभिमुखः स्थितः ॥ २६॥

पुष्पं धूपं च दीपं च दद्यादन्नं जलैः सह ।

ततो दद्यात् महापीठे तिष्ठन् बलिमुदङ्मुखः ॥ २७॥