७ वायवीयसंहिता, अध्याय 33: सप्तम्यां वायवीयसंहितायामुत्तरखण्डे शिवस्य योगावतारवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

७.२.८. अष्टमोऽध्यायः ।

शिवतत्त्वज्ञाने व्यासावतारवर्णनम् ।

कृष्ण उवाच ।

भगवन् श्रोतुमिच्छामि शिवेन परिभाषितम् ।

वेदसारं शिवज्ञानं स्वाश्रितानां विमुक्तये ॥ १॥

७.२.९. नवमोऽध्यायः ।

शिवस्य योगावतारवर्णनम् ।

कृष्ण उवाच ।

युगावर्तेषु सर्वेषु योगाचार्यच्छलेन तु ।

अवतारान्हि शर्वस्य शिष्यांश्च भगवन् वद ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

अभक्तानामबुद्धीनामयुक्तानामगोचरम् ।

अर्थैर्दशर्धैः संयुक्तं गूढमप्राज्ञनिन्दितम् ॥ २॥

उपमन्युरुवाच ।

श्वेतः सुतारो मदनः सुहोत्रः कङ्क एव च ।

लौगाक्षिश्च महामायो जैगीषव्यस्तथैव च ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

वर्णाश्रमकृतैर्धर्मैर्विपरीतं क्वचित्समम् ।

वेदात् षडङ्गादुद्धृत्य साङ्ख्याद्योगाच्च कृत्स्नशः ॥ ३॥

दधिवाहश्च ऋषभो मुनिरुग्रोऽत्रिरेव च ।

सुपालको गौतमश्च तथा वेदशिरा मुनिः ॥ ३॥

शतकोटिप्रमाणेन विस्तीर्णं ग्रन्थसङ्ख्यया ।

कथितं परमेशेन तत्र पूजा कथं प्रभोः ॥ ४॥

गोकर्णश्च गुहावासी शिखण्डी चापरः स्मृतः ।

जटामाली चाट्टहासो दारुको लाङ्गुली तथा ॥ ४॥

कस्याधिकारः पूजादौ ज्ञानयोगादयः कथम् ।

तत्सर्वं विस्तरादेव वक्तुमर्हसि सुव्रत ॥ ५॥

महाकालश्च शूली च दण्डी मुण्डीश एव च ।

सहिष्णुः सोमशर्मा च लकुलीश्वर एव च ॥ ५॥

उपमन्युरुवाच ।

शैवं सङ्क्षिप्य वेदोक्तं शिवेन परिभाषितम् ।

स्तुतिनिन्दादिरहितं सद्यः प्रत्ययकारकम् ॥ ६॥

एते वाराहकल्पेऽस्मिन् सप्तमस्यान्तरो मनोः ।

अष्टाविंशतिसङ्ख्याता योगाचार्या युगक्रमात् ॥ ६॥

गुरुप्रसादजं दिव्यमनायासेन मुक्तिदम् ।

कथयिष्ये समासेन तस्य शक्यो न विस्तरः ॥ ७॥

शिष्याः प्रत्येकमेतेषां चत्वारः शान्तचेतसः ।

श्वेतादयश्च रुष्यान्तांस्तान् ब्रवीमि यथाक्रमम् ॥ ७॥

सिसृक्षया पुराव्यक्ताच्छिवः स्थाणुर्महेश्वरः ।

सत्कार्यकारणोपेतः स्वयमाविरभूत्प्रभुः ॥ ८॥

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः ।

दुन्दुभिः शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा ॥ ८॥

जनयामास च तदा ऋषिर्विश्वाधिकः प्रभुः ।

देवानां प्रथमं देवं ब्रह्माणं ब्रह्मणस्पतिम् ॥ ९॥

विकोशश्च विकेशश्च विपाशः पाशनाशनः ।

सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्गमो दुरतिक्रमः ॥ ९॥

ब्रह्मापि पितरं देवं जायमानं न्यवैक्षत ।

तं जायमानं जनको देवः प्रापश्यदाज्ञया ॥ १०॥

सनत्कुमारः सनकः सनन्दश्च सनातनः ।

सुधामा विरजाश्चैव शङ्खश्चाण्डज एव च ॥ १०॥

दृष्टो रुद्रेण देवोऽसावसृजद्विश्वमीश्वरः ।

वर्णाश्रमव्यवस्थां च चकार स पृथक् पृथक् ॥ ११॥

सारस्वतश्च मेघश्च मेघवाहः सुवाहकः ।

कपिलश्चासुरिः पञ्चशिखो बाष्कल एव च ॥ ११॥

सोमं ससर्ज यज्ञार्थे सोमाद् घौः समजायत ।

धरा च वह्निः सूर्यश्च यज्ञो विष्णुः शचीपतिः ॥ १२॥

पराशराश्च गर्गश्च भार्गवश्चाङ्गिरास्तथा ।

बलबन्धुर्निरामित्राः केतुश‍ृङ्गस्तपोधनः ॥ १२॥

ते चान्ये च सुरा रुद्रं रुद्राध्यायेन तुष्टुवुः ।

प्रसन्नवदनस्तस्थौ देवानामग्रतः प्रभुः ॥ १३॥

लम्बोदरश्च लम्बश्च लम्बात्मा लम्बकेशकः ।

सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यसिद्धिस्तथैव च ॥ १३॥

अपहृत्य स्वलीलार्थं तेषां ज्ञानं महेश्वरः ।

तमपृच्छंस्ततो देवाः को भवानिति मोहिताः ॥ १४॥