७ वायवीयसंहिता, अध्याय 21: वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे देवीशिवमिलनवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 40 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
७.१.२७. सप्तविंशोऽध्यायः ।
देवीशिवमिलनवर्णनम् ।
ऋषय ऊचुः ।
कृत्वा गौरं वपुर्दिव्यं देवी गिरिवरात्मजा ।
कथं ददर्श भर्तारं प्रविष्टा मन्दिरं सती ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
प्रवेशसमये तस्या भवनद्वारगोचरैः ।
गणेशैः किं कृतं देवस्तां दृष्ट्वा किं तदाकरोत् ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
वायुरुवाच ।
प्रवक्तुमञ्जसाशक्यः तादृशः परमो रसः ।
येन प्रणयगर्भेण भावो भाववतां हृतः ॥ ३॥
द्वाःस्थैः ससम्भ्रमैरेव देवो देव्यागमोत्सुकः ।
शङ्कमाना प्रविष्टान्तस्तं च सा समपश्यत ॥ ४॥
तैस्तैः प्रणयभावैश्च भवनान्तरवर्तिभिः ।
गणेन्द्रैर्वन्दिता वाचा प्रणनाम त्रियम्बकम् ॥ ५॥
प्रणम्य नोत्थिता यावत्तावत्तां परमेश्वरः ।
प्रगृह्य दोर्भ्यामाश्लिष्य परितः परया मुदा ॥ ६॥
स्वाङ्के धर्तुं प्रवृत्तोऽपि सा पर्यङ्के न्यषीदत ।
पर्यङ्कतो बलाद्देवीं सोऽङ्कमारोप्य सुस्मिताम् ॥ ७॥
सस्मितो विवृतैर्नेत्रैस्तद्वक्त्रं प्रपिबन्निव ।
तया सम्भाषणायेशः पूर्वभाषितमब्रवीत् ॥ ८॥
देवदेव उवाच ।
सा दशा च व्यतीता किं तव सर्वाङ्गसुन्दरि ।
यस्यामनुनयोपायः कोऽपि कोपान्न लभ्यते ॥ ९॥
स्वेच्छयापि न कालीति नान्यवर्णवतीति च ।
त्वत्स्वभावहृतं चित्तं सुभ्रु चिन्तावहं मम ॥ १०॥
विस्मृतः परमो भावः कथं स्वेच्छाङ्गयोगतः ।
न सम्भवन्ति ये तत्र चित्तकालुष्यहेतवः ॥ ११॥
पृथग्जनवदन्योऽन्यं विप्रियस्यापि कारणम् ।
आवयोरपि यद्यस्ति नास्त्येवैतच्चराचरम् ॥ १२॥
अहमग्निशिरोनिष्ठस्त्वं सोमशिरसि स्थिता ।
अग्नीषोमात्मकं विश्वमावाभ्यां समधिष्ठितम् ॥ १३॥
जगद्धिताय चरतोः स्वेच्छाधृतशरीरयोः ।
आवयोर्विप्रयोगे हि स्यान्निरालम्बनं जगत् ॥ १४॥
अस्ति हेत्वन्तरं चात्र शास्त्रयुक्तिविनिश्चितम् ।
वागर्थमिव चैवैतज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ १५॥
त्वं हि वागमृतं साक्षादहमर्थामृतं परम् ।
द्वयमप्यमृतं कस्माद्वियुक्तमुपपद्यते ॥ १६॥
विद्याप्रत्यायिका त्वं मे वेद्योऽहं प्रत्ययात्तव ।
विद्यावेद्यात्मनोरेव विश्लेषः कथमावयोः ॥ १७॥
न कर्मणा सृजामीदं जगत्प्रतिसृजामि च ।
सर्वस्याज्ञैकलभ्यत्वादाज्ञात्वं हि गरीयसी ॥ १८॥
आज्ञैकसारमैश्वर्यं यस्मात्स्वातन्त्र्यलक्षणम् ।
आज्ञया विप्रयुक्तस्य चैश्वर्यं मम कीदृशम् ॥ १९॥
न कदाचिदवस्थानमावयोर्विप्रयुक्तयोः ।
देवानां कार्यमुद्दिश्य लीलोक्तिं कृतवानहम् ॥ २०॥
त्वयाप्यविदितं नास्ति कथं कुपितवत्यसि ।
ततस्त्रिलोकरक्षार्थे कोपो मय्यपि ते कृतः ॥ २१॥
यदनर्थाय भूतानां न तदस्ति खलु त्वयि ।
इति प्रियंवदे साक्षादीश्वरे परमेश्वरे ॥ २२॥
शृङ्गारभावसाराणां जन्मभूमिरकृत्रिमा ।
स्वभर्त्रा ललितं तथ्यमुक्तं मत्वा स्मितोत्तरम् ॥ २३॥
लज्जया न किमप्यूचे कौशिकी वर्णनात्परम् ।
तदेव वर्णयाम्यद्य शृणु देव्याश्च वर्णनम् ॥ २४॥
देव्युवाच ।
किं देवेन न सा दृष्टा या सृष्टा कौशिकी मया ।
तादृशी कन्यका लोके न भूता न भविष्यति ॥ २५॥
तस्या वीर्यं बलं विन्ध्यनिलयं विजयं तथा ।
शुम्भस्य च निशुम्भस्य मारणे च रणे तयोः ॥ २६॥
प्रत्यक्षफलदानं च लोकाय भजते सदा ।
लोकानां रक्षणं शश्वद् ब्रह्मा विज्ञापयिष्यति ॥ २७॥