७ वायवीयसंहिता, अध्याय 16: वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे यज्ञविध्वंसनो

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

७.१.१८. अष्टादशोऽध्यायः ।

सतीदेहत्यागः ।

ऋषय ऊचुः ।

देवी दक्षस्य तनया त्यक्त्वा दाक्षायणीं तनुम् ।

कथं हिमवतः पुत्री मेनायामभवत्पुरा ॥ १॥

७.१.१९. एकोनविंशोऽध्यायः ।

वीरभद्रोत्पत्तिवर्णनम् ।

ऋषय ऊचुः ।

कथं दक्षस्य धर्मार्थं प्रवृत्तस्य दुरात्मनः ।

महेशः कृतवान् विघ्नमेतदिच्छाम वेदितुम् ॥ १॥

७.१.२०. विंशोऽध्यायः ।

यज्ञविध्वंसनः ।

वायुरुवाच ।

ततो विष्णुप्रधानानां सुराणाममितौजसाम् ।

ददर्श च महत्सत्रं चित्रध्वजपरिच्छदम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

कथं च निन्दितो रुद्रो दक्षेण च महात्मना ।

निमित्तमपि किं तत्र येन स्यान्निन्दितो भवः ॥ २॥

वायुरुवाच ।

विश्वस्य जगतो मातुरपि देव्यास्तपोबलात् ।

पितृभावमुपागम्य मुदिते हिमवद्गिरौ ॥ २॥

सुदर्भऋतुसंस्तीर्णं सुसमिद्धहुताशनम् ।

काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलङ्कृतम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

उत्पन्नश्च कथं दक्षो ह्यभिशापाद्भवस्य तु ।

चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वं मनोः प्रब्रूहि मारुत ॥ ३॥

देवेऽपि तत्कृतोद्वाहे हिमवच्छिखरालये ।

सङ्क्रीडति तया सार्द्धं काले बहुतरे गते ॥ ३॥

ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः ।

विधिना वेददृष्टेन स्वनुष्ठितबहुक्रमम् ॥ ३॥

वायुरुवाव श‍ृण्वन्तु कथयिष्यामि दक्षस्य लघुचेतसः ।

वृत्तं पापात् प्रमादाच्च विश्वामरविदूषणम् ॥ ४॥

वैवस्वतेऽन्तरे प्राप्ते दक्षः प्राचेतसः स्वयम् ।

अश्वमेधेन यज्ञेन यक्ष्यमाणोऽन्वपद्यत ॥ ४॥

देवाङ्गनासहस्राढ्यमप्सरोगणसेवितम् ।

वेणुवीणारवैर्जुष्टं वेदघोषैश्च बृंहितम् ॥ ४॥

पुरा सुरासुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः ।

कदाचिद् द्रष्टुमीशानं हिमवच्छिखरं ययुः ॥ ५॥

ततो हिमवतः पृष्ठे दक्षो वै यज्ञमाहरत् ।

गङ्गाद्वारे शुभे देशे ऋषिसिद्धनिषेविते ॥ ५॥

दृष्ट्वा दक्षाध्वरं वीरो वीरभद्रः प्रतापवान् ।

सिंहनादं तदा चक्रे गम्भीरो जलदो यथा ॥ ५॥

तदा देवश्च देवी च दिव्यासनगतावुभौ ।

दर्शनं ददतुस्तेषां देवादीनां द्विजोत्तमाः ॥ ६॥

तस्य तस्मिन्मखे देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ।

गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा ॥ ६॥

ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्निव ।

गणेश्वरैः कृतो जज्ञे महान्न्यक्कृतसागरः ॥ ६॥

तदानीमेव दक्षोऽपि गतस्तत्र सहामरैः ।

जामातरं हरं द्रष्टुं देवीं चात्मसुतां सतीम् ॥ ७॥

आदित्या वसवो रुद्राः साध्याः सह मरुद्गणैः ।

ऊष्मपाः सोमपाश्चैव आज्यपा धूमपास्तथा ॥ ७॥

तेन शब्देन महता ग्रस्ताः सर्वे दिवौकसः ।

दुद्रुवुः परितो भीताः स्रस्तवस्त्रविभूषणाः ॥ ७॥

तदात्मगौरवाद्देवो देव्या दक्षे समागते ।

देवादिभ्यो विशेषेण न कदाचिदभूत्स्मृतिः ॥ ८॥

अश्विनौ पितरश्चैव तथा चान्ये महर्षयः ।

विष्णुना सहिताः सर्वे स्वागता यज्ञभागिनः ॥ ८॥

किंस्विद्भग्नो महामेरुः किंस्वित्सन्दीर्यते मही ।

किमिदं किमिदं वेति जजल्पुस्त्रिदशा भृशम् ॥ ८॥

तस्य तस्याः परं भावमज्ञातुश्चापि केवलम् ।

पुत्रीत्येवं विमूढस्य तस्यां वैरमजायत ॥ ९॥

दृष्ट्वा देवकुलं सर्वमीश्वरेण विना गतम् ।

दधीचो मन्युनाविष्टो दक्षमेवमभाषत ॥ ९॥

मृगेन्द्राणां यथा नादं गजेन्द्रा गहने वने ।

श्रुत्वा तथाविधं केचित्तत्यजुर्जीवितं भयात् ॥ ९॥