७ वायवीयसंहिता, अध्याय 11: वायवीयसंहितायां पूर्वखण्डे ब्रह्मविष्णुसृष्टिकथनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 50 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
७.१.१३. त्रयोदशोऽध्यायः ।
ब्रह्मविष्णुसृष्टिकथनम् ।
ऋषय ऊचुः ।
भवता कथिता सृष्टिर्भवस्य परमात्मनः ।
चतुर्मुखमुखात्तस्य संशयो नः प्रजायते ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
देवश्रेष्ठो विरूपाक्षो दीप्तः शूलधरो हरः ।
कालात्मा भगवान् रुद्रः कपर्दी नीललोहितः ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
सब्रह्मकमिमं लोकं सविष्णुमपि पावकम् ।
यः संहरति सङ्क्रुद्धो युगान्ते समुपस्थिते ॥ ३॥
यस्य ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रणामं कुरुतो भयात् ।
लोकसङ्कोचकस्यास्य यस्य तौ वशवर्तिनौ ॥ ४॥
योऽयं देवः स्वकादङ्गाद् ब्रह्मविष्णू पुरासृजत् ।
स एव हि तयोर्नित्यं योगक्षेमकरः प्रभुः ॥ ५॥
स कथं भगवान् रुद्र आदिदेवः पुरातनः ।
पुत्रत्वमगमच्छम्भुर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः ॥ ६॥
प्रजापतिश्च विष्णुश्च रुद्रस्यैतौ परस्परम् ।
सृष्टौ परस्परस्याङ्गादिति प्रागपि शुश्रुम ॥ ७॥
कथं पुनरशेषाणां भूतानां हेतुभूतयोः ।
गुणप्रधानभावेन प्रादुर्भावः परस्परात् ॥ ८॥
नापृष्टं भवता किञ्चिन्नाश्रुतं च कथञ्चन ।
भगवच्छिष्यभूतेन भवता सकलं स्मृतम् ॥ ९॥
तत्त्वं वद यथा ब्रह्मा मुनीनामवदद्विभुः ।
वयं श्रद्धालवस्तात श्रोतुमीश्वरसद्यशः ॥ १०॥
वायुरुवाच ।
स्थाने पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिः प्रश्नकोविदैः ।
इदमेव पुरा पृष्टो मम प्राह पितामहः ॥ ११॥
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा रुद्रसमुद्भवः ।
यथा च पुनरुत्पत्तिर्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् ॥ १२॥
त्रयस्ते कारणात्मानो जाताः साक्षान्महेश्वरात् ।
चराचरस्य विश्वस्य सर्गस्थित्यन्तहेतवः ॥ १३॥
परमैश्वर्यसंयुक्ताः परमेश्वरभाविताः ।
तच्छक्त्याधिष्ठिता नित्यं तत्कार्यकरणक्षमाः ॥ १४॥
पित्रा नियमिताः पूर्वं त्रयोऽपि त्रिषु कर्मसु ।
ब्रह्मा सर्गे हरिस्त्राणे रुद्रः संहरणे तथा ॥ १५॥
तथाप्यन्योऽन्यमात्सर्यादन्योऽन्यातिशयाशिनः ।
तपसा तोषयित्वा स्वं पितरं परमेश्वरम् ॥ १६॥
लब्ध्वा सर्वात्मना तस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः ।
ब्रह्मनारायणौ पूर्वं रुद्रः कल्पान्तरेऽसृजत् ॥ १७॥
कल्पान्तरे पुनर्ब्रह्मा रुद्रविष्णू जगन्मयः ।
विष्णुश्च भगवान् रुद्रं ब्रह्माणमसृजत्पुनः ॥ १८॥
नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणं च पुनर्भवः ।
एवं कल्पेषु कल्पेषु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥ १९॥
परस्परेण जायन्ते परस्परहितैषिणः ।
तत्तत्कल्पान्तवृत्तान्तमधिकृत्य महर्षिभिः ॥ २०॥
प्रभावः कथ्यते तेषां परस्परसमुद्भवात् ।
शृणु तेषां कथां चित्रां पुण्यां पापप्रमोचिनीम् ॥ २१॥
कल्पे तत्पुरुषे वृत्तां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ।
पुरा नारायणो नाम कल्पे वै मेघवाहने ॥ २२॥
दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धराम् ।
तस्य भावं समालक्ष्य विष्णोर्विश्वजगद्गुरुः ॥ २३॥
सर्वः सर्वात्मभावेन प्रददौ शक्तिमव्ययाम् ।
शक्तिं लब्ध्वा तु सर्वात्मा शिवात्सर्वेश्वरात्तदा ॥ २४॥
ससर्ज भगावन् विष्णुर्विश्वं विश्वसृजा सह ।
विष्णोस्तद्वैभवं दृष्ट्वा सृष्टस्तेन पितामहः ॥ २५॥
ईर्ष्यया परया ग्रस्तः प्रहसन्निदमब्रवीत् ।
गच्छ विष्णो मया ज्ञातं तव सर्गस्य कारणम् ।
आवयोरधिकश्चास्ति स रुद्रो नात्र संशयः ॥ २६॥
तस्य देवाधिदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः ।
स्रष्टा त्वं भगवानाद्यः पालकः परमार्थतः ॥ २७॥