६ कैलाससंहिता, अध्याय 15: कैलाससंहितायां क्षौरस्नानविधिवर्णनं

६ ।१८ ॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

षष्ठी कैलाससंहिता ६.१८. अष्टादशोऽध्यायः ।

संन्यासपद्धतौ शिष्यकरणविधिः ।

शौनक उवाच ।

श्रुत्वा वेदान्तसारं तद्रहस्यं परमाद्भुतम् ।

किं पृष्टवान् वामदेवो महेश्वरसुतं तदा ॥ १॥

प्रज्ञानं ब्रह्मवाक्यार्थः पूर्वमेव प्रबोधितः ।

अहम्पदस्यार्थभूतः शक्त्यात्मा परमेश्वरः ॥ १॥

षष्ठी कैलाससंहिता ६.२०. विंशोऽध्यायः ।

क्षौरस्नानविधिवर्णनम् ।

सुब्रह्मण्य उवाच ।

क्षौरस्नानविधिं वक्ष्ये वामदेव महामुने ।

यस्य सद्यो विधानेन शुद्धिः स्याद्यतिनः परा ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

धन्यो योगी वामदेवः शिवज्ञानरतः सदा ।

यत्सम्बन्धात्कथोत्पन्ना दिव्या परमपावनी ॥ २॥

अकारः सर्ववर्णाग्र्यः प्रकाशः परमः शिवः ।

हकारो व्योमरूपः स्याच्छक्त्यात्मा सम्प्रकीर्तितः ॥ २॥

योगपट्टप्रकारस्य विधिं प्राप्य मुनीश्वर ।

स शिष्यः स्याद् व्रती पूर्णः क्षौरकर्मोद्यतो भवेत् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

इति श्रुत्वा मुनीनां तद्वचनं प्रेमगर्भितम् ।

सूतः प्राह प्रसन्नस्तान् शिवासक्तमना बुधः ॥ ३॥

शिवशक्त्योस्तु संयोगादानन्दः सततोदितः ।

ब्रह्मेति शिवशक्त्योस्तु सर्वात्मत्वमिति स्फुटम् ॥ ३॥

गुरुं नत्वा विशेषेण लब्धानुज्ञस्ततो गुरोः ।

शिरः सङ्क्षाल्य चाचम्य सवासाः क्षौरमाचरेत् ॥ ३॥

॥

ॐ नमः शिवाय ॥

सूत उवाच ।

धन्या यूयं महादेवभक्ता लोकोपकारकाः ।

श‍ृणुध्वं मुनयः सर्वे संवादं च तयोः पुनः ॥ ४॥

पूर्वमेवोपदिष्टं तत्सोऽहमस्मीति भावयेत् ।

तत्त्वमित्यत्र तदिति तच्छब्दार्थः प्रबोधितः ॥ ४॥

क्षालयेद्वसनं पश्चान्मृदम्भोभिः क्षुरादिकम् ।

तद्धस्तौ च मृदालिप्य क्षालयेति मृदं ददेत् ॥ ४॥

श्रुत्वा महेशतनयवचनं द्वैतनाशकम् ।

अद्वैतज्ञानजनकं सन्तुष्टोऽभून्महान्मुनिः ॥ ५॥

अन्यथा सोऽहमित्यत्र विपरीतार्थभावना ।

अहंशब्दस्तु पुरुषस्तदिति स्यान्नपुंसकम् ।

एवमन्योऽन्यवैरुध्यादन्वयो न भवेत्तयोः ॥ ५॥

स्थापितं प्रोक्षितं तोयैः शिवं शिवमितीरयन् ।

स्वनेत्रे पिहिते चैवानामाङ्गुष्ठाभिमन्त्रिते ॥ ५॥

नत्वा स्तुत्वा च विविधं कार्तिकेयं शिवात्मजम् ।

पुनः पप्रच्छ तत्त्वं हि विनयेन महामुनिः ॥ ६॥

स्त्रीपुंरूपस्य जगतः कारणं चान्यथा भवेत् ।

स तत्त्वमसि इत्येवमुपदेशार्थभावना ॥ ६॥

अस्त्रेणोन्मील्य सन्दृश्य क्षुरादिक्षौरसाधनम् ।

अभिमन्त्र्य द्वादशाथ प्रोक्षयेदस्त्रमन्त्रतः ॥ ६॥

वामदेव उवाच ।

भगवन्सर्वतत्त्वज्ञ षण्मुखामृतवारिधे ।

गुरुत्वं कथमेतेषां यतीनां भावितात्मनाम् ॥ ७॥

अयमात्मेति वाक्ये च पुंरूपं पदयुग्मकम् ।

ईशेन रक्षणीयत्वादीशावास्यमिदं जगत् ॥ ७॥

क्षुरं गृहीत्वा तारेण दक्षभागे निकृन्तयेत् ।

केशांश्च कांश्चिदग्रेषु वप्त्वा सर्वं च वापयेत् ॥ ७॥

जीवानां भोगमोक्षादिसिद्धिः सिध्यति यद्वशात् ।

पारम्पर्यं विना नैषामुपदेशाधिकारिता ॥ ८॥

प्रज्ञानात्मा यदेवेह तदमुत्रेति चिन्तयेत् ।

यः स एवेति विद्वद्भिः सिद्धान्तिभिरिहोच्यते ॥ ८॥

पृथिव्यां पर्णमादाय विक्षिपेन्न भुवः स्थले ।

श्मश्रूणि हस्तपादस्थनखानि च निकृन्तयेत् ॥ ८॥

एवं च क्षौरकर्माङ्गं स्नानं च कथमीदृशम् ।

इति विज्ञापय स्वामिन् संशयं छेत्तुमर्हसि ॥ ९॥

उपरिस्थितवाक्ये च योऽमुत्र स इह स्थितः ।

इति पूर्ववदेवार्थः पुरुषो विदुषां मतः ॥ ९॥