६ कैलाससंहिता, अध्याय 13: कैलाससंहितायां शिवतत्त्ववर्णनं, Verse 1
६ ।१६ ॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 88 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
६ ।१६ ॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
षष्ठी कैलाससंहिता ६.१६. षोडशोऽध्यायः ।
शिवतत्त्ववर्णनम् ।
सूत उवाच ।
श्रुत्वोपदिष्टं गुरुणा वेदार्थं मुनिपुङ्गवः ।
परमात्मनि सन्दिग्धं परिपप्रच्छ सादरम् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
वामदेव उवाच ।
ज्ञानशक्तिधर स्वामिन्परमानन्दविग्रह ।
प्रणवार्थामृतं पीतं श्रीमुखाब्जात्परिस्रुतम् ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
दृढप्रज्ञश्च जातोऽस्मि सन्देहो विगतो मम ।
किञ्चिदन्यन्महासेन पृच्छामि त्वां शृणु प्रभो ॥ ३॥
॥
ॐ नमः शिवाय ॥
सदाशिवादिकीटान्तरूपस्य जगतः स्थितिः ।
स्त्रीपुंरूपेण सर्वत्र दृश्यते न हि संशयः ॥ ४॥
एवं रूपस्य जगतः कारणं यत्सनातनम् ।
स्त्रीरूपं तत्किमाहोस्वित्पुरुषो वा नपुंसकम् ॥ ५॥
उत मिश्रं किमन्यद्वा न जातस्तत्र निर्णयः ।
बहुधा विवदन्तीह विद्वांसः शास्त्रमोहिताः ॥ ६॥
जगत्सृष्टिविधायिन्यः श्रुतयो जगता सह ।
विष्णुब्रह्मादयो देवाः सिद्धाश्च न विदन्ति हि ॥ ७॥
यथैक्यभावं गच्छेयुरेतदन्यच्च वेदय ।
जानामीति करोमीति व्यवहारः प्रदृश्यते ॥ ८॥
स हि सर्वात्मसंसिद्धो विवादो नात्र कस्यचित् ।
सर्वदेहेन्द्रियमनोबुद्ध्यहङ्कारसम्भवः ॥ ९॥
आहोस्विदात्मनो रूपं महानत्रापि संशयः ।
द्वयमेतद्धि सर्वेषां विवादास्पदमद्भुतम् ॥ ६।१६।१०॥
उत्पाट्याज्ञानसम्भूतं संशयाख्यं विषद्रुमम् ।
शिवाद्वैतमहाकल्पवृक्षभूमिर्यथा भवेत् ॥ ११॥
चित्तं मम यथा देव बोध्योऽस्मि कृपया तव ।
कृपातस्तव देवेश दृढज्ञानी भवाम्यहम् ॥ १२॥
सुब्रह्मण्य उवाच ।
एतदेव मुने गुह्यं शिवेन परिभाषितम् ।
अम्बायाः शृण्वतो देव्या वामदेव ममापि हि ॥ १४॥
तस्याः स्तन्यं तदा पीत्वा सन्तृप्तोऽस्मि मुहुर्मुहुः ।
श्रुतवान्निश्चलं तद्वै निश्चितं मे विचारितम् ॥ १५॥
तत्ते वदामि दयया वामदेव महामुने ।
महद्गुह्यं च परमं सुत त्वं शृणु साम्प्रतम् ॥ १६॥
कर्मास्ति तत्त्वादारभ्य शास्त्रवादः सुविस्तरः ।
यथाविवेकं श्रोतव्यो ज्ञानिना ज्ञानदो मुने ॥ १७॥
त्वयोपदिष्टा ये शिष्यास्तत्र को वा भवत्समः ।
कपिलादिषु शास्त्रेषु भ्रमन्त्यद्यापि तेऽधमाः ॥ १८॥
ते शप्ता मुनिभिः षड्भिः शिवनिन्दापराः पुरा ।
न श्रोतव्या हि तद्वार्त्ता तेऽन्यथावादिनो यतः ॥ १९॥
पर्वतस्याग्निमद्भावं वदन्त्यत्रापि सुव्रत ।
प्रत्यक्षस्य प्रपञ्चस्य दर्शनालम्बनं त्वतः ॥ २१॥
ज्ञातव्यः परमेशानः परमात्मा न संशयः ।
स्त्रीपुंरूपमयं विश्वं प्रत्यक्षेणैव दृश्यते ॥ २२॥
षट्कोशरूपः पिण्डो हि तत्र चाद्यत्रयं भवेत् ।
मात्रंशजं पुनश्चान्यत्पित्रंशजमिति श्रुतिः ॥ २३॥
एवं सर्वशरीरेषु स्त्रीपुम्भावविदो जनाः ।
परमात्मन्यपि मुने स्त्रीपुम्भावं विदुर्बुधाः ॥ २४॥
सच्चिदानदरूपत्वं वदति ब्रह्मणः श्रुतिः ।
असन्निवर्तकः शब्दः सदात्मेति निगद्यते ॥ २५॥
निवर्तनं जडत्वस्य चिच्छब्देन विधीयते ।
त्रिलिङ्गवर्ती सच्छब्दः पुरुषोऽत्र विधीयताम् ॥ २६॥
प्रकाशवाची स भवेत्सत्प्रकाश इति स्फुटम् ।
ज्ञानशब्दस्य पर्यायश्चिच्छब्दः स्त्रीत्वमागतः ॥ २७॥
प्रकाशश्चिच्च मिथुनं जगत्कारणतां गतम् ।
सच्चिदात्मन्यपि तथा जगत्कारणतां गते ॥ २८॥