६ कैलाससंहिता, अध्याय 2: कैलाससंहितायां देवीदेवसंवादे देवीकृतप्रश्नवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

षष्ठी कैलाससंहिता ६.२. द्वितीयोऽध्यायः ।

देवीदेवसंवादे देवीकृतप्रश्नवर्णनम् ।

व्यास उवाच ।

साधु पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिर्भाग्यवत्तमैः ।

दुर्लभं हि शिवज्ञानं प्रणवार्थप्रकाशकम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

येषां प्रसन्नो भगवान्साक्षाच्छूलवरायुधः ।

तेषामेव शिवज्ञानं प्रणवार्थप्रकाशकम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

जायते न हि सन्देहो नेतरेषामिति श्रुतिः ।

शिवभक्तिविहीनानामिति तत्त्वार्थनिश्चयः ॥ ३॥

॥

ॐ नमः शिवाय ॥

दीर्घसत्रेण युष्माभिर्भगवानम्बिकापतिः ।

उपासित इतीदं मे दृष्टमद्य विनिश्चितम् ॥ ४॥

तस्माद्वक्ष्यामि युष्माकमितिहासं पुरातनम् ।

उमामहेशसंवादरूपमद्भुतमास्तिकाः ॥ ५॥

पुराखिलजगन्माता सती दाक्षायणी तनुम् ।

शिवनिन्दाप्रसङ्गेन त्यक्त्वा च जनकाध्वरे ॥ ६॥

ततः प्रभावात्सा देवी सुताभूद्धिमवद्गिरेः ।

शिवार्थमतपत्सा वै नारदस्योपदेशतः ॥ ७॥

तस्मिन्भूधरवर्ये तु स्वयंवरविधानतः ।

देवेशे च कृतोद्वाहे पार्वती सुखमाप सा ॥ ८॥

तथैकस्मिन्महादेवी समये पतिना सह ।

सूपविष्टा महाशैले गौरी देवमभाषत ॥ ९॥

महादेव्युवाच ।

भगवन्परमेशान पञ्चकृत्यविधायक ।

सर्वज्ञ भक्तिसुलभ परमामृतविग्रह ॥ १०॥

दाक्षायणीं तनुं त्यक्त्वा तव निन्दाप्रसङ्गतः ।

आसमद्य महेशान पुत्री हिमवतो गिरेः ॥ ११॥

कृपया परमेशान मन्त्रदीक्षाविधानतः ।

मां विशुद्धात्मतत्त्वस्थां कुरु नित्यं महेश्वर ॥ १२॥

इति सम्प्रार्थितो देव्या देवः शीतांशुभूषणः ।

प्रत्युवाच ततो देवीं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १३॥

महादेव उवाच ।

धन्या त्वं देवदेवशि यदि जातेदृशी मतिः ।

कैलासशिखरं गत्वा करिष्ये त्वां च तादृशीम् ॥ १४॥

ततो हिमवतो गत्वा कैलासं भूधरेश्वरम् ।

जगौ दीक्षाविधानेन प्रणवादीन्मनून् क्रमात् ॥ १५॥

उक्त्वा मन्त्रांश्च तान्देवीं कृत्वा शुद्धात्मनि स्थिताम् ।

सार्धं देव्या महादेवो देवोद्यानं गतोऽभवत् ॥ १६॥

ततः सुमालिनीमुख्यैर्देव्याः प्रियसखीजनैः ।

समाहृतैः प्रफुल्लैस्तैः पुष्पैः कल्पतरूद्भवैः ॥ १७॥

अलङ्कृत्य महादेवीं स्वाङ्कमारोप्य शङ्करः ।

प्रहृष्टवदनस्तस्थौ विलोक्य च तदाननम् ॥ १८॥

ततः प्रियकथा जाताः पार्वतीपरमेशयोः ।

हिताय सर्वलोकानां साक्षाच्छ्रुत्यर्थसम्मिताः ॥ १९॥

तदा सर्वजगन्माता भर्तुरङ्कं समाश्रिता ।

विलोक्य वदनं भर्तुरिदमाहः तपोधनाः ॥ २०॥

कथं प्रणव उत्पन्नः कथं प्रणव उच्यते ।

मात्राः कति समाख्याताः कथं वेदादिरुच्यते ॥ २२॥

श्रीदेव्युवाच ।

उपदिष्टास्त्वया देव मन्त्राः सप्रणवा मताः ।

तत्रादौ श्रोतुमिच्छामि प्रणवार्थं विनिश्चितम् ॥ २३॥

देवताः कति च प्रोक्ताः कथं देवादिभावना ।

क्रियाः कतिविधाः प्रोक्ता व्याप्यव्यापकता कथम् ॥ २३॥

ब्रह्माणि पञ्च मन्त्रेऽस्मिन्कथं तिष्ठन्त्यनुक्रमात् ।

कलाः कति समाख्याताः प्रपञ्चात्मकता कथम् ॥ २४॥

वाच्यवाचकसम्बन्धस्थानानि च कथं शिव ।

कोऽत्राधिकारी विज्ञेयो विषयः क उदाहृतः ॥ २५॥

सम्बन्धः कोऽत्र विज्ञेयः किं प्रयोजनमुच्यते ।

उपासकस्तु किंरूपः किं वा स्थानमुपासनम् ॥ २६॥