५ उमासंहिता, अध्याय 34: मधुकैटभवधे महाकालिकावतारवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

५.४५. पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः ।

महाकालिकावतारवर्णनम् ।

मुनय ऊचुः ।

श्रुता शम्भोः कथा रम्या नानाख्यानसमन्विता ।

नानावतारसंयुक्ता भुक्तिमुक्तिप्रदा नृणाम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

इदानीं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तो ब्रह्मविदांवर ।

चरित्रं जगदम्बाया भगवत्या मनोहरम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

परब्रह्ममहेशस्य शक्तिराद्या सनातनी ।

उमा या समभिख्याता त्रैलोक्यजननी परा ॥ ३॥

सती हैमवती तस्या अवतारद्वयं श्रुतम् ।

अपरानवतारांस्त्वं ब्रूहि सूत महामते ॥ ४॥

को विरज्येत मतिमान् गुणश्रवणकर्मणि ।

श्रीमातुर्ज्ञानिनो यानि न त्यजन्ति कदाचन ॥ ५॥

सूत उवाच ।

धन्या यूयं महात्मानः कृतकृत्याः स्थ सर्वदा ।

यत्पृच्छथ पराम्बाया उमायाश्चरितं महत् ॥ ६॥

श‍ृण्वतां पृच्छतां चैव तथा वाचयतां च तत् ।

पादाम्बुजरजांस्येव तीर्थानि मुनयो विदुः ॥ ७॥

ते धन्या कृतकृत्याः स्युर्धन्या तेषां प्रसूः कुलम् ।

येषां चित्तं भवेल्लीनं श्रीदेव्यां परसंविदि ॥ ८॥

ये न स्तुवन्ति देवेशीं सर्वकारणकारणाम् ।

मायागुणैर्मोहिताः स्युर्हतभाग्या न संशयः ॥ ९॥

न भजन्ति महादेवीं करुणारससागराम् ।

अन्धकूपे पतन्त्येते घोरे संसाररूपिणि ॥ १०॥

गङ्गां विहाय तृप्त्यर्थं मरुवारि यथा व्रजेत् ।

विहाय देवीं तद्भिन्नं तथा देवान्तरं व्रजेत् ॥ ११॥

यस्याः स्मरणमात्रेण पुरुषार्थचतुष्टयम् ।

अनायासेन लभते कस्त्यजेत्तां नरोत्तमः ॥ १२॥

एतत्पृष्टः पुरा मेधाः सुरथेन महात्मना ।

यदुक्तं मेधसा पूर्वं तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ १३॥

स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वं विरथो नाम पार्थिवः ।

सुरथस्तस्य पुत्रोऽभून्महाबलपराक्रमः ॥ १४॥

दानशौण्डः सत्यवादी स्वधर्मकुशलः कृती ।

देवीभक्तो दयासिन्धुः प्रजानां परिपालकः ॥ १५॥

पृथिवीं शासतस्तस्य पाकशासनतेजसः ।

बभूवुर्नव ये भूपाः पृथ्वीग्रहणतत्पराः ॥ १६॥

कोलानाम्नीं राजधानीं रुरुधुस्तस्य भूपतेः ।

तैः समं तुमुलं युद्धं समपद्यत दारुणम् ॥ १७॥

युद्धे स निर्जितो भूपः प्रबलैस्तैर्द्विषद्गणैः ।

उज्जासितश्च कोलाया हृत्वा राज्यमशेषतः ॥ १८॥

स राजा स्वपुरीमेत्याकरोद्राज्यं स्वमन्त्रिभिः ।

तत्रापि च महापक्षैर्विपक्षैः स पराजितः ॥ १९॥

दैवाच्छत्रुत्वमापन्नैरमात्यप्रमुखैर्गणैः ।

कोशस्थितं च यद्वित्तं तत्सर्वं चात्मसात्कृतम् ॥ २०॥

ततः स निर्गतो राजा नगरान्मृगयाछलात् ।

असहायोऽश्वमारुह्य जगाम गहनं वनम् ॥ २१॥

इतस्ततस्तत्र गच्छन्राजा मुनिवराश्रमम् ।

ददर्श कुसुमारामभ्राजितं सर्वतोदिशम् ॥ २२॥

वेदध्वनिसमाकीर्णं शान्तजन्तुसमाश्रितम् ।

शिष्यैः प्रशिष्यैस्तच्छिष्यैः समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ २३॥

व्याघ्रादयो महावीर्या अल्पवीर्यान्महामते ।

तदाश्रमे न बाधन्ते द्विजवर्यप्रभावतः ॥ २४॥

उवास तत्र नृपतिर्महाकारुणिको बुधः ।

सत्कृतो मुनिनाथेन सुवचो भोजनासनैः ॥ २५॥

एकदा स महाराजश्चिन्तामाप दुरत्ययाम् ।

अहो मे हीनभाग्यस्य दुर्बुद्धेर्हीनतेजसः ॥ २६॥

हृतं राज्यमशेषेण शत्रुवर्गैर्मदोद्धतैः ।

मत्पूर्वै रक्षितं राज्यं शत्रुभिर्भुज्यतेऽधुना ॥ २७॥