५ उमासंहिता, अध्याय 30: श्राद्धकल्पे पितृप्रभाववर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 237 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
५.३७. सप्तत्रिंशोऽध्यायः ।
मनुवंशवर्णनम् ।
सूत उवाच ।
पूर्वतस्तु मनोर्जज्ञे इक्ष्वाकुर्घ्राणतः सुतः ।
तस्य पुत्रशतं त्वासीदिक्ष्वाकोर्भूरिदक्षिणम् ॥ १॥
५.३८. अष्टात्रिंशोऽध्यायः ।
सत्यव्रतादिसगरपर्यन्तवंशवर्णनम् ।
सूत उवाच ।
सत्यव्रतस्तु तद्भक्त्या कृपया च प्रतिज्ञया ।
विश्वामित्रकलत्रं च पोषयामास वै तदा ॥ १॥
५.३९. एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ।
वैवस्वतवंशोद्भवराजवर्णनम् ।
शौनक उवाच ।
सगरस्यात्मजा वीराः कथं जाता महाबलाः ।
विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधना केन वा वद ॥ १॥
५.४०. चत्वारिंशोऽध्यायः ।
पितृप्रभाववर्णनम् ।
व्यास उवाच ।
इत्याकर्ण्य श्राद्धदेवसूर्यान्वयमनुत्तमम् ।
पर्यपृच्छन्मुनिश्रेष्ठः शौनकः सूतमादरात् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
तेषां पुरस्तादभवन्नार्यावर्ते नृपा द्विजाः ।
तेषां विकुक्षिर्ज्येष्ठस्तु सोऽयोध्यायां नृपोऽभवत् ॥ २॥
हत्वा मृगान्वराहांश्च महिषांश्च वनेचरान् ।
विश्वामित्राश्रमाभ्याशे तन्मांसं चाक्षिपन्मुने ॥ २॥
सूत उवाच ।
द्वे पत्न्यो सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्विषे ।
और्वस्तयोर्वरं प्रादात्तोषितो मुनिसत्तमः ॥ २॥
शौनक उवाच ।
सूत सूत चिरञ्जीव व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते ।
श्राविता परमा दिव्या कथा परमपावनी ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
तत्कर्म शृणु तत्प्रीत्या यज्जातं वंशतो विधेः ।
श्राद्धकर्मणि चोद्दिष्टो ह्यकृते श्राद्धकर्मणि ॥ ३॥
तीर्थं गां चैव गात्रं च तथैवान्तःपुरं मुनिः ।
याज्योपाध्यायसंयोगाद्वसिष्ठः पर्यरक्षत ॥ ३॥
षष्टिपुत्रसहस्राणि एका वव्रे तरस्विनाम् ।
एकं वंशकरं त्वेका यथेष्टं वरशालिनी ॥ ३॥
त्वया प्रोक्तः श्राद्धदेवः सूर्यः सद्वंशवर्धनः ।
संशयस्तत्र मे जातस्तं ब्रवीमि त्वदग्रतः ॥ ३॥
भक्षयित्वा शशं शीघ्रं शशादत्वमतो गतः ।
इक्ष्वाकुणा परित्यक्तः शशादो वनमाविशत् ॥ ४॥
सत्यव्रतस्य वाक्याद्वा भाविनोऽर्थस्य वै बलात् ।
वसिष्ठोऽभ्यधिकं मन्युं धारयामास नित्यशः ॥ ४॥
तत्रैवागत्य तांल्लब्ध्वा पुत्रान् शूरान्बहूंस्तदा ।
सा चैव सुषुवे तुम्बं बीजपूर्वं पृथक् कृतम् ॥ ४॥
कुतो वै श्राद्धदेवत्वमादित्यस्य विवस्वतः ।
श्रोतुमिच्छामि तत्प्रीत्या छिन्धि मे संशयं त्विमम् ॥ ४॥
इक्ष्वाकौ संस्थिते राजा वसिष्ठवचनादभूत् ।
शकुनिप्रमुखास्तस्य पुत्राः पञ्चदश स्मृताः ॥ ५॥
पित्रा तु तं तदा राष्ट्रात्परित्यक्तं स्वमात्मजम् ।
न वारयामास मुनिर्वसिष्ठः कारणेन च ॥ ५॥
ते सर्वे हि स्वधात्रीभिर्ववृधुश्च यथाक्रमम् ।
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु कुमाराः प्रीतिवर्द्धनाः ॥ ५॥
श्राद्धस्यापि च माहात्म्यं तत्फलं च वद प्रभो ।
प्रीताश्च पितरो येन श्रेयसा योजयन्ति तम् ॥ ५॥
उत्तरापथदेशस्य रक्षितारो महीक्षितः ।
अयोधस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् ॥ ६॥
पाणिग्रहणमन्त्राणां निष्ठा स्यात्सप्तमे पदे ।
न च सत्यव्रतस्तस्य तमुपांशुमबुद्ध्यत ॥ ६॥
कपिलाग्निप्रदग्धानां तेषां तत्र महात्मनाम् ।
एकः पञ्चजनो नाम पुत्रो राजा बभूव ह ॥ ६॥
एतच्च श्रोतुमिच्छामि पितृणां सर्गमुत्तमम् ।
कथय त्वं विशेषेण कृपां कुरु महामते ॥ ६॥
अरिनाभः ककुत्स्थस्य पृथुरेतस्य वै सुतः ।
विष्टराश्वः पृथोः पुत्रस्तस्मादिन्द्रः प्रजापतिः ॥ ७॥
तस्मिन्स परितोषाय पितुरासीन्महात्मनः ।
कुलस्य निष्कृतिर्विप्र कृता सा वै भवेदिति ॥ ७॥
ततः पञ्चजनस्यासीदंशुमान्नाम वीर्यवान् ।
दिलीपस्तनयस्तस्य पुत्रो यस्य भगीरथः ॥ ७॥