५ उमासंहिता, अध्याय 25: कश्यपवंशवर्णनं

५.३१ ॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

५.३१. एकत्रिंशोऽध्यायः ।

सर्गवर्णनम् २ ।

शौनक उवाच ।

देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।

सृष्टिं तु विस्तरेणेमां सूतपुत्र वदाशु मे ॥ १॥

५.३२. द्वात्रिंशोऽध्यायः ।

कश्यपवंशवर्णनम् १ ।

सूत उवाच ।

अदितिर्दितिश्च सुरसारिष्टेला दनुरेव च ।

सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा खशा ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

सूत उवाच ।

यदा न ववृधे सा तु वीरणस्य प्रजापतिः ।

सुतां सुतपसा युक्तामाह्वयत्सर्गकारणात् ॥ २॥

कद्रूर्मुनिश्च विप्रेन्द्र तास्वपत्यानि मे श‍ृणु ।

पूर्वमन्वन्तरे श्रेष्ठे द्वादशासन्सुरोत्तमाः ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

स मैथुनेन धर्मेण ससर्ज विविधाः प्रजाः ।

ताः श‍ृणु त्वं महाप्राज्ञ कथयामि समासतः ॥ ३॥

तुषिता नाम तेऽन्योन्यमूचुर्वैवस्वतेऽन्तरे ।

उपस्थिते सुयशसश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ॥ ३॥

तस्यां पुत्रसहस्राणि वीरिण्यां पञ्च वीर्यवान् ।

आश्रित्य जनयामास दक्ष एव प्रजापतिः ॥ ४॥

हिताय सर्वलोकानां समागम्य परस्परम् ।

आगच्छत द्रुतं देवा अदितिं च प्रविश्य वै ॥ ४॥

एतान् सृष्टांस्तु तान्दृष्ट्वा नारदः प्राह वै मुनिः ।

सत्रे स तु समुत्पन्नो नारदः परमेष्ठिनः ॥ ५॥

मन्वन्तरे प्रसूयामः सतां श्रेयो भविष्यति ।

एवमुक्तास्तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः ॥ ५॥

श्रुतवान्वा कश्यपाद्वै पुंसां सृष्टिर्भविष्यति ।

दक्षस्यैव दुहितृषु तस्मात्तानब्रवीत्तु सः ॥ ६॥

मारीचात्कश्यपाज्जातास्तेऽदित्यां दक्षकन्यया ।

तत्र विष्णुश्च शक्रश्च जज्ञाते पुनरेव हि ॥ ६॥

अजानन्तः कथं सृष्टिं बालिशा वै करिष्यथ ।

दिशं काञ्चिदजानन्तस्तस्माद्विज्ञाय तां भुवम् ॥ ७॥

अर्यमा चैव धाता च त्वष्टा पूषा तथैव च ।

विवस्वान् सविता चैव मित्रावरुण एव च ॥ ७॥

इत्युक्ताः प्रययुः सर्वे आशां विज्ञातुमोजसा ।

तदन्तं न हि सम्प्राप्य न निवृत्ताः पितुर्गृहम् ॥ ८॥

अंशो भगश्चातितेजा आदित्या द्वादश स्मृताः ।

चाक्षुषस्यान्तरे पूर्वमासन्ये तुषिताः सुराः ॥ ८॥

तज्ज्ञात्वा जनयामास पुनः पञ्चशतान् सुतान् ।

तानुवाच पुनः सोऽपि नारदः सर्वदर्शनः ॥ ९॥

पुरैव तस्यान्तरे तु आदित्या द्वादश स्मृताः ।

इति प्रोक्तानि क्रमशोऽदित्यपत्यानि शौनक ॥ ९॥

नारद उवाच ।

भुवो मानमजानन्तः कथं सृष्टिं करिष्यथ ।

सर्वे हि बालिशाः किं हि सृष्टिकर्तुं समुद्यताः ॥ ५.३१.१०॥

सूत उवाच ।

तेऽपि तद्वचनं श्रुत्वा निर्याताः सर्वतोदिशम् ।

सुबलाश्वा दक्षसुता हर्यश्वा इव ते पुरा ॥ ११॥

अरिष्टनेमिपत्नीनामपत्यानीह षोडश ।

बहुपुत्रस्य विदुषश्चतस्रो विद्युतः स्मृताः ॥ ११॥

अनन्तं पुष्करं प्राप्य गतास्तेऽपि पराभवम् ।

अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रेभ्य इवापगाः ॥ १२॥

कृशाश्वस्य तु देवर्षे देवप्रहरणाः स्मृताः ।

भार्म्यायामर्चिषि मुने धूम्रकेशस्तथैव च ॥ १२॥

तदाप्रभृति वै भ्राता भ्रातुरन्वेषणे रतः ।

प्रयातो नश्यति मुने तन्न कार्यं विपश्चिता ॥ १३॥

स्वधा सती च द्वे पत्न्यौ स्वधा ज्येष्ठा सती परा ।

स्वधासूत पितॄन् वेदमथर्वाङ्गिरसं सती ॥ १३॥

तांश्चापि नष्टान् विज्ञाय पुत्रान्दक्षः प्रजापतिः ।

स च क्रोधाद्ददौ शापं नारदाय महात्मने ॥ १४॥

एते युगसहस्रान्ते जायन्ते पुनरेव हि ।

सर्वदेवनिकायाश्च त्रयस्त्रिंशत्तु कामजाः ॥ १४॥