२ रुद्रसंहिता - १ सृष्टिखण्डः, अध्याय 4: रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने नारदाय विष्णूपदेशवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 80 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
२.१.४. चतुर्थोऽध्यायः ।
नारदय विष्णूपदेशवर्णनम् ।
ऋषय ऊचुः ।
सूत सूत महाप्राज्ञ वर्णिता ह्यद्भुता कथा ।
धन्या तु शाम्भवी माया तदधीनं चराचरम् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
गतयोर्गणयोः शम्भोः स्वयमात्मेच्छया विभोः ।
किञ्चकार मुनिः क्रुद्धो नारदः स्मरविह्वलः ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
सूत उवाच ।
विमोहितो मुनिर्दत्त्वा तयोः शापं यथोचितम् ।
जले मुखं निरीक्ष्याथ स्वरूपं गिरिशेच्छया ॥ ३॥
॥
द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमः सृष्टिखण्डः
शिवेच्छया न प्रबुद्धः स्मृत्वा हरिकृतच्छलम् ।
क्रोधं दुर्विषहं कृत्वा विष्णुलोकं जगाम ह ॥ ४॥
उवाच वचनं क्रुद्धः समिद्ध इव पावकः ।
दुरुक्तिगर्भितं व्यङ्गं नष्टज्ञानः शिवेच्छया ॥ ५॥
नारद उवाच ।
हे हरे त्वं महादुष्टः कपटी विश्वमोहनः ।
परोत्साहं न सहसे मायावी मलिनाशयः ॥ ६॥
मोहिनीरूपमादाय कपटं कृतवान्पुरा ।
असुरेभ्योऽपाययस्त्वं वारुणीममृतं न हि ॥ ७॥
चेत्पिबेन्न विषं रुद्रो दयां कृत्वा महेश्वरः ।
भवेन्नष्टाखिला माया तव व्याजरते हरे ॥ ८॥
गतिः सकपटा तेऽतिप्रिया विष्णो विशेषतः ।
साधुस्वभावो न भवान्स्वतन्त्रः प्रभुणा कृतः ॥ ९॥
कृतं समुचितं नैव शिवेन परमात्मना ।
तत्प्रभावबलं ध्यात्वा स्वतन्त्रकृतिकारकः ॥ १०॥
त्वद्गतिं सुसमाज्ञाय पश्चात्तापमवाप सः ।
विप्रं सर्वोपरि प्राह स्वोक्तवेदप्रमाणकृत् ॥ ११॥
तज्ज्ञात्वाहं हरे त्वाद्य शिक्षयिष्यामि तद्बलात् ।
यथा न कुर्याः कुत्रापीदृशं कर्म कदाचन ॥ १२॥
अद्यापि निर्भयस्त्वं हि सङ्गं नापस्तरस्विना ।
इदानीं लप्स्यसे विष्णो फलं स्वकृतकर्मणः ॥ १३॥
इत्थमुक्त्वा हरिं सोऽथ मुनिर्मायाविमोहितः ।
शशाप क्रोधनिर्विण्णो ब्रह्मतेजः प्रदर्शयन् ॥ १४॥
स्त्रीकृते व्याकुलं विष्णो मामकार्षीर्विमोहकः ।
अन्वकार्षीः स्वरूपेण येन कापट्यकार्यकृत् ॥ १५॥
तद्रूपेण मनुष्यस्त्वं भव तद्दुःखभुग्घरे ।
यन्मुखं कृतवान्मे त्वं ते भवन्तु सहायिनः ॥ १६॥
त्वं स्त्रीवियोगजं दुःखं लभस्व परदुःखदः ।
मनुष्यगतिकः प्रायो भवाज्ञानविमोहितः ॥ १७॥
इति शप्त्वा हरिं मोहान्नारदोऽज्ञानमोहितः ।
विष्णुर्जग्राह तं शापं प्रशंसन् शाम्भवीमजाम् ॥ १८॥
अथ शम्भुर्महालीलो निश्चकर्ष विमोहिनीम ।
स्वमायां मोहितो ज्ञानी नारदोऽप्यभवद्यया ॥ १९॥
अन्तर्हितायां मायायां पूर्ववन्मतिमानभूत् ।
नारदो विस्मितमनाः प्राप्तबोधो निराकुलः ॥ २०॥
पश्चात्तापमवाप्याति निनिन्द स्वं मुहुर्मुहुः ।
प्रशशंस तदा मायां शाम्भवीं ज्ञानिमोहिनीम् ॥ २१॥
अथ ज्ञात्वा मुनिःसर्वं मायाविभ्रममात्मनः ।
अपतत्पादयोर्विष्णोर्नारदो वैष्णवोत्तमः ॥ २२॥
हर्युपस्थापितः प्राह वचनं नष्टदुर्मतिः ।
मया दुरुक्तयः प्रोक्ता मोहितेन कुबुद्धिना ॥ २३॥
दत्तः शापोऽपि ते नाथ वितथं कुरु तं प्रभो ।
महत्पापमकार्षं हि यास्यामि निरयं ध्रुवम् ॥ २४॥
कमुपायं हरे कुर्यां दासोऽहं ते तमादिश ।
येन पापकुलं नश्येन्निरयो न भवेन्मम ॥ २५॥
इत्युक्त्वा स पुनर्विष्णोः पादयोर्मुनिसत्तमः ।
पपात सुमतिर्भक्त्या पश्चात्तापमुपागतः ॥ २६॥