Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं

Containing 36 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 1

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 1

५.१५. पञ्चदशोऽध्यायः ।

पाताललोकवर्णनम् ।

व्यास उवाच ।

येनैकेन हि दत्तेन सर्वेषां प्राप्यते फलम् ।

दानानां तन्ममाख्याहि मानुषाणां हितार्थतः ॥ १॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 2

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 2

सनत्कुमार उवाच ।

श‍ृणु काले प्रदत्ताद्वै फलं विन्दन्ति मानवाः ।

एकस्मादपि सर्वेषां दानानां तद्वदामि ते ॥ २॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 3

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 3

दानानामुत्तमं दानं ब्रह्माण्डं खलु मानवैः ।

दातव्यं मुक्तिकामैस्तु संसारोत्तारणाय वै ॥ ३॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 4

ब्रह्माण्डे सकले दत्ते यत्फलं लभते नरः ।

तदेकभावादाप्नोति सप्तलोकाधिपो भवेत् ॥ ४॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 5

यावच्चन्द्रदिवाकरौ नभसि वा यावत् स्थिरा मेदिनी तावत्सोऽपि नरः स्वबान्धवयुतः स्वर्गौकसामोकसि ।

सर्वेष्वेव मनोनुगेषु ककुभिर्ब्रह्माण्डदः क्रीडते पश्चाद्याति पदं सुदुर्लभतरं देवैर्मुदे माधवम् ॥ ५॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 6

व्यास उवाच ।

भगवन् ब्रहि ब्रह्माण्डं यत्प्रमाणं यदात्मकम् ।

यदाधारं यथाभूतं येन मे प्रत्ययो भवेत् ॥ ६॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 7

सनत्कुमार उवाच ।

मुने श‍ृणु प्रवक्ष्यामि यदुत्सेधं तु विस्तरम् ।

ब्रह्माण्डं तत्तु सङ्क्षेपाच्छ्रुत्वा पापात्प्रमुच्यते ॥ ७॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 8

यत्तत्कारणमव्यक्तं व्यक्तं शिवमनामयम् ।

तस्मात्सञ्जायते ब्रह्मा द्विधाभूताद्धि कालतः ॥ ८॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 9

ब्रह्माण्डं सृजति ब्रह्मा चतुर्दशभवात्मकम् ।

तद्वच्मि क्रमतस्तात समासाच्छृणु यत्नतः ॥ ९॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 10

पातालानि तु सप्तैव भुवनानि तथोर्ध्वतः ।

उच्छ्रायो द्विगुणस्तस्य जलमध्ये स्थितस्य च ॥ १०॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 11

तस्याधारः स्थितो नागः स च विष्णुः प्रकीर्तितः ।

ब्रह्मणो वचसां हेतोर्बिभर्ति सकलं त्विदम् ॥ ११॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 12

शेषस्यास्य गुणान् वक्तुं न शक्ता देवदानवाः ।

योऽनन्तः पठ्यते सिद्धैर्देवर्षिगणपूजितः ॥ १२॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 13

शिरः सहस्रयुक्तः स सर्वा विद्योतयन्दिशः ।

फणामणिसहस्रेण स्वस्तिकामलभूषणः ॥ १३॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 14

मदाघूर्णितनेत्रोऽसौ साग्निः श्वेत इवाचलः ।

स्रग्वी किरीटी ह्याभाति यः सदैवैककुण्डलः ॥ १४॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 15

साभ्रगङ्गाप्रवाहेण श्वेतशैलोपशोभितः ।

नीलवासा मदोद्रिक्तः कैलासाद्रिरिवापरः ॥ १५॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 16

लाङ्गलासक्तहस्ताग्रो बिभ्रन्मुसलमुत्तमम् ।

योऽर्च्यते नागकन्याभिः स्वर्णवर्णाभिरादरात् ॥ १६॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 17

सङ्कर्षणात्मको रुद्रो विषानलशिखोज्ज्वलः ।

कल्पान्ते निष्क्रमन्ते यद्वक्त्रेभ्योऽग्निशिखा मुहुः ।

दग्ध्वा जगत्त्रयं शान्ता भवन्तीत्यनुशुश्रुमः ॥ १७॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 18

आस्ते पातालमूलस्थः सशेषः क्षितिमण्डलम् ।

बिभ्रत्स्वपृष्ठे भूतेशः शेषोऽशेषगुणार्चितः ॥ १८॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 19

तस्य वीर्यप्रभावश्च साकाङ्क्षैस्त्रिदशैरपि ।

न हि वर्णयितुं शक्यः स्वरूपं ज्ञातुमेव वा ॥ १९॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 20

आस्ते कुसुममालेव फणामणिशिखारुणा ।

यस्यैषा सकला पृथ्वी कस्तद्वीर्यं वदिष्यति ॥ २०॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 21

यदा विजृम्भतेऽनन्तो मदाघूर्णितलोचनः ।

तदा चलति भूरेषा साद्रितोयाधिकानना ॥ २१॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 22

दशसाहस्रमेकैकं पातालं मुनिसत्तम ।

अतलं वितलं चैव सुतलं च रसातलम् ॥ २२॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 23

तलं तलातलं चाग्र्यं पातालं सप्तमं मतम् ।

भूमेरधः सप्तलोका इमे ज्ञेया विचक्षणैः ॥ २३॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 24

उच्छ्रायो द्विगुणश्चैषां सर्वेषां रत्नभूमयः ।

रत्नवन्तोऽथ प्रासादा भूमयो हेमसम्भवाः ॥ २४॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 25

तेषु दानवदैतेया नागानां जातयस्तथा ।

निवसन्ति महानागा राक्षसा दैत्यसम्भवाः ॥ २५॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 26

प्राह स्वर्गसदोमध्ये पातालानीति नारदः ।

स्वर्लोकादति रम्याणि तेभ्योऽसावागतो दिवि ॥ २६॥

Shiva Purana

५ उमासंहिता, अध्याय 13: ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं, Verse 27

नानाभूषणभूषाश्च मणयो यत्र सुप्रभाः ।

आह्लादकारिणः शुभ्राः पातालं केन तत्समम् ॥ २७॥