५ उमासंहिता, अध्याय 8: सामान्यतो नरकगतिवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

५.८. अष्टमोऽध्यायः ।

नरकलोकवर्णनम् ।

चित्रगुप्त उवाच ।

भो भो दुष्कृतकर्माणः परद्रव्यापहारकाः ।

गर्विता रूपवीर्येण परदारावमर्दकाः ॥ १॥

५.९. नवमोऽध्यायः ।

नरकगतिवर्णनम् ।

सनत्कुमार उवाच ।

एषु पापाः प्रपच्यन्ते शोष्यन्ते नरकाग्निषु ।

यातनाभिर्विचित्राभिरास्वकर्मक्षयाद् भृशम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

यत् स्वयं क्रियते कर्म तदिदं भुज्यते पुनः ।

तत्किमात्मोपघातार्थं भवद्भिर्दुष्कृतं कृतम् ॥ २॥

स्वमलप्रक्षयाद्यद्वदग्नौ धास्यन्ति धातवः ।

तत्र पापक्षयात्पापा नराः कर्मानुरूपतः ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

इदानीं किं प्रलप्यध्वं पीड्यमानाः स्वकर्मभिः ।

भुज्यन्तां स्वानि कर्माणि नास्ति दोषो हि कस्यचित् ॥ ३॥

सुगाढं हस्तयोर्बद्ध्वा ततः श‍ृङ्खलया नराः ।

महावृक्षाग्रशाखासु लम्ब्यन्ते यमकिङ्करैः ॥ ३॥

सनत्कुमार उवाच ।

एवं ते पृथिवीपालाः सम्प्राप्तास्तत्समीपतः ।

स्वकीयैः कर्मभिघौरैर्दुष्कर्मबलदर्पिणः ॥ ४॥

ततस्ते सर्वयत्नेन क्षिप्ता दोलन्ति किङ्करैः ।

दोम्यन्तश्चातिवेगेन विसंज्ञा यान्ति योजनम् ॥ ४॥

तानपि क्रोधसंयुक्तश्चित्रगुप्तो महाप्रभुः ।

संशिक्षयति धर्मज्ञो यमराजानुशिक्षया ॥ ५॥

अन्तरिक्षस्थितानां च लोहभारशतं पुनः ।

पादयोर्बध्यते तेषां यमदूतैर्महाबलैः ॥ ५॥

चित्रगुप्त उवाच ।

भो भो नृपा दुराचाराः प्रजाविध्वंसकारिणः ।

अल्पकालस्य राज्यस्य कृते किं दुष्कृतं कृतम् ॥ ६॥

तेन भारेण महता प्रभृशं ताडिता नराः ।

ध्यायन्ति स्वानि कर्माणि तूष्णीं तिष्ठन्ति निश्चलाः ॥ ६॥

राज्यभोगेन मोहेन बलादन्यायतः प्रजाः ।

यद्दण्डिताः फलं तस्य भुज्यतामधुना नृपाः ॥ ७॥

ततोऽङ्कुशैरग्निवर्णैर्लोहदण्डैश्च दारुणैः ।

हन्यन्ते किङ्करैघोरैः समन्तात्पापकर्मिणः ॥ ७॥

क्व तद्राज्यं कलत्रं च यदर्थमशुभं कृतम् ।

तत्सर्वं सम्परित्यज्य यूयमेकाकिनः स्थिताः ॥ ८॥

ततः क्षारेण दीप्तेन वह्नेरपि विशेषतः ।

समन्ततः प्रलिप्यन्ते तीव्रेण तु पुनः पुनः ॥ ८॥

पश्यामि तद्बलं नष्टं येन विध्वंसिताः प्रजाः ।

यमदूतैर्योज्यमाना अधुना कीदृशं भवेत् ॥ ९॥

द्रुतेनात्यन्तलिप्तेन कृत्ताङ्गा जर्जरीकृताः ।

पुनर्विदार्य चाङ्गानि शिरसः प्रभृति क्रमात् ॥ ९॥

सनत्कुमार उवाच ।

एवं बहुविधैर्वाक्यैरुपलब्धा यमेन ते ।

स्वानि कर्माणि शोचन्ति तूष्णीं तिष्ठन्ति पार्थिवाः ॥ १०॥

वृन्ताकवत्प्रपच्यन्ते तप्तलोहकटाहकैः ।

विष्ठापूर्णे तथा कूपे कृमीणां निचये पुनः ॥ १०॥

इति कर्म समुद्दिश्य नृपाणां धर्मराड् यमः ।

तत्पापपङ्कशुद्ध्यर्थमिदं दूतान् ब्रवीति च ॥ ११॥

मेदोऽसृक्पूयपूर्णायां वाप्यां क्षिप्यन्ति ते पुनः ।

भक्ष्यन्ते कृमिभिस्तीक्ष्णैर्लोहतुण्डैश्च वायसैः ॥ ११॥

यमराज उवाच ।

भो भोश्चण्ड महाचण्ड गृहीत्वा नृपतीन्बलात् ।

नियमेन विशुद्यध्वं क्रमेण नरकाग्निषु ॥ १२॥

श्वभिर्देंशैर्वृकैर्व्याघ्रै रौद्रैश्च विकृताननैः ।

पच्यन्ते मत्स्यवच्चापि प्रदीप्ताङ्गारराशिषु ॥ १२॥

सनत्कुमार उवाच ।

ततः शीघ्रं समादाय नृपान् सङ्गृह्य पादयोः ।

भ्रामयित्वा तु वेगेन निक्षिप्योर्ध्वं प्रगृह्य च ॥ १३॥

भिन्नाः शूलैः सुतीक्ष्णैश्च नराः पापेन कर्मणा ।

तैलयन्त्रेषु चाक्रम्य घोरैः कर्मभिरात्मनः ॥ १३॥

सर्वप्रायेण महतातीव तप्ते शिलातले ।

आस्फालयन्ति तरसा वज्रेणेव महाद्रुमान् ॥ १४॥