४ कोटिरुद्रसंहिता, अध्याय 25: कोटिरुद्रसंहितायां विष्णुसुदर्शनचक्रलाभवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 39 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.३४. चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ।
विष्णुसुदर्शनचक्रलाभवर्णनम् ।
व्यास उवाच ।
इति श्रुत्वा वचस्तस्य सूतस्य च मुनीश्वराः ।
समूचुस्तं सुप्रशस्य लोकानां हितकाम्यया ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
ऋषय ऊचुः ।
सूत सर्वं विजानासि ततः पृच्छामहे वयम् ।
हरीश्वरस्य लिङ्गस्य महिमानं वद प्रभो ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
चक्रं सुदर्शनं प्राप्तं विष्णुनेति श्रुतं पुरा ।
तदाराधनतस्तात तत्कथां च विशेषतः ॥ ३॥
सूत उवाच ।
श्रूयतां च ऋषिश्रेष्ठा हरीश्वरकथा शुभा ।
यतः सुदर्शनं लब्धं विष्णुना शङ्करात्पुरा ॥ ४॥
कस्मिंश्चित्समये दैत्याः सञ्जाता बलवत्तराः ।
लोकांस्ते पीडयामासुर्धर्मलोपं च चक्रिरे ॥ ५॥
ते देवाः पीडिता दैत्यैर्महाबलपराक्रमैः ।
स्वं दुःखं कथयामासुर्विष्णुं निर्जररक्षकम् ॥ ६॥
देवा ऊचुः ।
कृपां कुरु प्रभो त्वं च दैत्यैः सम्पीडिता भृशम् ।
कुत्र यामश्च किं कुर्मः शरण्यं त्वां समाश्रिताः ॥ ७॥
सूत उवाच ।
इत्येवं वचनं श्रुत्वा देवानां दुःखितात्मनाम् ।
स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं विष्णुर्वचनमब्रवीत् ॥ ८॥
विष्णुरुवाच ।
करिष्यामि च वः कार्यमाराध्य गिरिशं सुराः ।
बलिष्ठाः शत्रवो ह्येते विजेतव्याः प्रयत्नतः ॥ ९॥
सूत उवाच ।
इत्युक्तास्ते सुराः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना ।
मत्वा दैत्यान्हतान्दुष्टान्ययुर्धाम स्वकं स्वकम् ॥ १०॥
विष्णुरप्यमराणां तु जयार्थमभजच्छिवम् ।
सर्वामराणामधिपं सर्वसाक्षिणमव्ययम् ॥ ११॥
गत्वा कैलासनिकटे तपस्तेपे हरिः स्वयम् ।
कृत्वा कुण्डं च संस्थाप्य जातवेदसमग्रतः ॥ १२॥
पार्थिवेन विधानेन मन्त्रैर्नानाविधैरपि ।
स्तोत्रैश्चैवाप्यनेकैश्च गिरिशं चाभजन्मुदा ॥ १३॥
कमलैः सरसो जातैर्मानसाख्यान्मुनीश्वराः ।
बद्ध्वा चैवासनं तत्र न चचाल हरिः स्वयम् ॥ १४॥
प्रसादावधि चैवात्र स्थेयं वै सर्वथा मया ।
इत्येवं निश्चयं कृत्वा समानर्च शिवं हरिः ॥ १५॥
यदा नैव हरस्तुष्टो बभूव हरये द्विजाः ।
तदा स भगवान्विष्णुर्विचारे तत्परोऽभवत् ॥ १६॥
विचार्यैवं स्वमनसि सेवनं बहुधा कृतम् ।
तथापि न हरस्तुष्टो बभूवोतिकरः प्रभुः ॥ १७॥
ततः सुविस्मितो विष्णुर्भक्त्या परमयान्वितः ।
सहस्रैर्नामभिः प्रीत्या तुष्टाव परमेश्वरम् ॥ १८॥
प्रत्येकं कमलं तस्मै नाममन्त्रमुदीर्य च ।
पूजयामास वै शम्भुं शरणागतवत्सलम् ॥ १९॥
परीक्षार्थं विष्णुभक्तेस्तदा वै शङ्करेण ह ।
कमलानां सहस्रात्तु हृतमेकं च नीरजम् ॥ २०॥
न ज्ञातं विष्णुना तच्च मायाकारणमद्भुतम् ।
न्यूनं तच्चापि संज्ञाय तदन्वेषणतत्परः ॥ २१॥
बभ्राम सकलां पृथ्वीं तत्प्रीत्यै सुदृढव्रतः ।
तदप्राप्य विशुद्धात्मा नेत्रमेकमुदाहरत् ॥ २२॥
तं दृष्ट्वा स प्रसन्नोऽभूच्छङ्करः सर्वदुःखहा ।
आविर्बभूव तत्रैव जगाद वचनं हरिम् ॥ २३॥
शिव उवाच ।
प्रसन्नोऽस्मि हरे तुभ्यं वरं ब्रूहि यथेप्सितम् ।
मनोऽभिलषितं दद्मि नादेयं विद्यते तव ॥ २४॥
सूत उवाच ।
तच्छ्रुत्वा शम्भुवचनं केशवः प्रीतमानसः ।
महाहर्षसमापन्नो ह्यब्रवीत्साञ्जलिः शिवम् ॥ २५॥
विष्णुरुवाच ।
वाच्यं किं मे त्वदग्रे वै ह्यन्तर्यामी त्वमास्थितः ।
तथापि कथ्यते नाथ तव शासनगौरवात् ॥ २६॥
दैत्यैश्च पीडितं विश्वं सुखं नो नः सदाशिव ।
दैत्यान् हन्तुं मम स्वामिन्स्वायुधं न प्रवर्तते ॥ २७॥