२ रुद्रसंहिता - १ सृष्टिखण्डः, अध्याय 1: रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने मुनिप्रश्नवर्णनं

श्रीशिवमहापुराणम् २१ रुद्रसंहितायां सृष्टिखण्डः ॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

प्रथमः सृष्टिखण्डः २.१.१. प्रथमोऽध्यायः ।

मुनिप्रश्नवर्णनम् ।

विश्वोद्भवस्थितिलयादिषु हेतुमेकं गौरीपतिं विदिततत्त्वमनन्तकीर्तिम् ।

मायाश्रयं विगतमायमचिन्त्यरूपं बोधस्वरूपममलं हि शिवं नमामि ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

वन्दे शिवं तं प्रकृतेरनादिं प्रशान्तमेकं पुरुषोत्तमं हि ।

स्वमायया कृत्स्नमिदं हि सृष्ट्वा नभोवदन्तर्बहिरास्थितो यः ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

द्वितीयायां रुद्रसंहिता

वन्देऽन्तरस्थं निजगूढरूपं शिवं स्वतः स्रष्टुमिदं विचष्टे ।

जगन्ति नित्यं परितो भ्रमन्ति यत्सन्निधौ चुम्बकलोहवत्तम् ॥ ३॥

व्यास उवाच ।

जगतः पितरं शम्भुं जगतो मातरं शिवाम् ।

तत्पुत्रश्च गणाधीशं नत्वैतद्वर्णयामहे ॥ ४॥

एकदा मुनयः सर्वे नैमिषारण्यवासिनः ।

पप्रच्छुर्वरया भक्त्या सूतं ते शौनकादयः ॥ ५॥

ऋषय ऊचुः ।

विद्येश्वरसंहितायाः श्रुता सा सत्कथा शुभा ।

साध्यसाधनखण्डाख्या रम्याद्या भक्तवत्सला ॥ ६॥

सूत सूत महाभाग चिरञ्जीव सुखी भव ।

यच्छ्रावयसि नस्तात शाङ्करीं परमां कथाम् ॥ ७॥

पिबन्तस्त्वन्मुखाम्भोजच्युतं ज्ञानामृतं वयम् ।

अवितृप्ताः पुनः किञ्चित्प्रष्टुमिच्छामहेऽनघ ॥ ८॥

व्यासप्रसादात्सर्वज्ञो प्राप्तोऽसि कृतकृत्यताम् ।

नाज्ञातं विद्यते किञ्चिद्भूतं भव्यं भवच्च यत् ॥ ९॥

गुरोर्व्यासस्य सद्भक्त्या समासाद्य कृपां पराम् ।

सर्वं ज्ञातं विशेषेण सर्वं सार्थं कृतं जनुः ॥ १०॥

इदानीं कथय प्राज्ञ शिवरूपमनुत्तमम् ।

दिव्यानि वै चरित्राणि शिवयोरप्यशेषतः ॥ ११॥

अगुणो गुणतां याति कथं लोके महेश्वरः ।

शिवतत्त्वं वयं सर्वे न जानीमो विचारतः ॥ १२॥

सृष्टेः पूर्वं कथं शम्भुः स्वरूपेणावतिष्ठते ।

सृष्टिमध्ये स हि कथं क्रीडन्संवर्तते प्रभुः ॥ १३॥

तदन्ते च कथं देवः स तिष्ठति महेश्वरः ।

कथं प्रसन्नतां याति शङ्करो लोकशङ्करः ॥ १४॥

स प्रसन्नो महेशानः किं प्रयच्छति सत्फलम् ।

स्वभक्तेभ्यः परेभ्यश्च तत्सर्वं कथयस्व नः ॥ १५॥

सद्यः प्रसन्नो भगवान्भवतीत्यनुशुश्रुम ।

भक्तप्रयासं स महान्न पश्यति दयापरः ॥ १६॥

ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च त्रयो देवाः शिवाङ्गजाः ।

महेशस्तत्र पूर्णांशः स्वयमेव शिवोऽपरः ॥ १७॥

तस्याविर्भावमाख्याहि चरितानि विशेषतः ।

उमाविर्भावमाख्याहि तद्विवाहं तथा प्रभो ॥ १८॥

तद्गार्हस्थ्यं विशेषेण तथा लीलाः परा अपि ।

एतत्सर्वं तदन्यच्च कथनीयं त्वयानघ ॥ १९॥

व्यास उवाच ।

इति पृष्टस्तदा तैस्तु सूतो हर्षसमन्वितः ।

स्मृत्वा शम्भुपदाम्भोजं प्रत्युवाच मुनीश्वरान् ॥ २०॥

सूत उवाच ।

सम्यक् पृष्टं भवद्भिश्च धन्या यूयं मुनीश्वराः ।

सदाशिवकथायां वो यज्जाता नैष्ठिकी मतिः ॥ २१॥

सदाशिवकथाप्रश्नः पुरुषांस्त्रीन्पुनाति हि ।

वक्तारं पृच्छकं श्रोतॄञ्जाह्नवीसलिलं यथा ॥ २२॥

शम्भोर्गुणानुवादात्को विरज्येत पुमान्द्विजाः ।

विना पशुघ्नं त्रिविधजनानन्दकरात्सदा । २३॥

गीयमानो वितृष्णैश्च भवरोगौषधोऽपि हि ।

मनःश्रोत्राभिरामश्च यतः सर्वार्थदः स वै ॥ २४॥

कथयामि यथाबुद्धि भवत्प्रश्नानुसारतः ।

शिवलीलां प्रयत्नेन द्विजास्तां श‍ृणुतादरात् ॥ २५॥

भवद्भिः पृच्छ्यते यद्वत्तत्तथा नारदेन वै ।

पृष्टं पित्रे प्रेरितेन हरिणा शिवरूपिणा ॥ २६॥

ब्रह्मा श्रुत्वा सुतवचः शिवभक्तः प्रसन्नधीः ।

जगौ शिवयशः प्रीत्या हर्षयन्मुनिसत्तमम् ॥ २७॥