४ कोटिरुद्रसंहिता, अध्याय 20: कोटिरुद्रसंहितायां त्र्यम्बकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 60 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.२६. षड्विंशोऽध्यायः ।
त्र्यम्बकेश्वरमाहात्म्यवर्णनम् ।
सूत उवाच ।
एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाः शिवः ।
आविर्बभूव सशिवः प्रसन्नः सगणस्तदा ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
अथ प्रसन्नः सशिवो वरं ब्रूहि महामुने ।
प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
तदा तत्सुन्दरं रूपं दृष्ट्वा शम्भोर्महात्मनः ।
प्रणम्य शङ्करं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः ॥ ३॥
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः ।
निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः ॥ ४॥
सूत उवाच ।
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः ।
सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे ॥ ५॥
शिव उवाच ।
धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने ।
एतैर्दुष्टैः किल त्वं च छलितोऽसि खलात्मभिः ॥ ६॥
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवन्ति हि ।
किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतः सदा ॥ ७॥
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः ।
ते पापाश्च दुराचारा हत्यावन्तस्त एव हि ॥ ८॥
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः सम्भवन्तु च ।
कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित् ॥ ९॥
सूत उवाच ।
इत्युक्त्वा शङ्करस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा ।
बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दण्डदः ॥ १०॥
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः ।
सुप्रणम्य शिवं भक्त्या साञ्जलिः पुनरब्रवीत् ॥ ११॥
गौतम उवाच ।
ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् ।
यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत् ॥ १२॥
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् ।
तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत् ॥ १३॥
सूत उवाच ।
इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः ।
गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च ॥ १४॥
शिव उवाच ।
ऋषिर्धन्योऽसि विप्रेन्द्र ऋषिश्रेष्ठतरोऽसि वै ।
ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम् ॥ १५॥
सूत उवाच ।
गौतमोऽपि विचार्यैवं लोके विश्रुतमित्युत ।
अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत् ॥ १६॥
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमः शिवभक्तिमान् ।
साञ्जलिर्नतशीर्षो हि शङ्करं वाक्यमब्रवीत् ॥ १७॥
गौतम उवाच ।
सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पञ्चभिः कृतम् ।
नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत् ॥ १८॥
यदि प्रसन्नो देवेश गङ्गा च दीयतां मम ।
कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते ॥ १९॥
सूत उवाच ।
इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपङ्कजम् ।
नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया ॥ २०॥
ततस्तु शङ्करो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः ।
सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत् ॥ २१॥
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किञ्चन ।
तत्तस्मै दत्तवान् शम्भुर्मुनये भक्तवत्सलः ॥ २२॥
गङ्गाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् ।
तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात् ॥ २३॥
गौतम उवाच ।
धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया ।
मां च पावय गङ्गे त्वं पतन्तं निरये ध्रुवम् ॥ २४॥
सूत उवाच ।
शम्भुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु ।
गङ्गे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया ॥ २५॥
इति श्रुत्वा वचस्तस्य शम्भोश्च गौतमस्य च ।
उवाचैव शिवं गङ्गा शिवशक्तिर्हि पावनी ॥ २६॥
गङ्गोवाच ।
ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो ।
गमिष्यामि निजस्थानं वचः सत्यं ब्रवीमि ह ॥ २७॥