४ कोटिरुद्रसंहिता, अध्याय 3: कोटिरुद्रसंहितायामनसूयात्रितपोवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 42 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
चतुर्थी कोटिरुद्रसंहिता ४.३. तृतीयोऽध्यायः ।
कोटिरुद्रसंहितायामनसूयात्रितपोवर्णनम् ।
सूत उवाच ।
ब्रह्मपुर्यां चित्रकूटे लिङ्गं मत्तगजेन्द्रकम् ।
ब्रह्मणा स्थापितं पूर्वं सर्वकामसमृद्धिदम् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
तत्पूर्वदिशि कोटीशं लिङ्गं सर्ववरप्रदम् ।
गोदावर्याः पश्चिमे तल्लिङ्गं पशुपतिनामकम् ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
दक्षिणस्यां दिशि कश्चिदत्रीश्वर इति स्वयम् ।
लोकानामुपकारार्थमनसूयासुखाय च ॥ ३॥
प्रादुर्भूतः स्वयं देवो ह्यनावृष्ट्यामजीवयत् ।
स एव शङ्करः साक्षादंशेन स्वयमेव हि ॥ ४॥
ऋषय ऊचुः ।
सूत सूत महाभाग कथमत्रीश्वरो हरः ।
उत्पन्नः परमो दिव्यस्तत्त्वं कथय सुव्रत ॥ ५॥
सूत उवाच ।
साधु पृष्टमृषिश्रेष्ठाः कथयामि कथां शुभाम् ।
यां कथां सततं श्रुत्वा पातकैर्मुच्यते ध्रुवम् ॥ ६॥
दक्षिणस्यां दिशि महत् कामदं नाम यद्वनम् ।
चित्रकूटसमीपेऽस्ति तपसां हितदं सताम् ॥ ७॥
तत्र च ब्रह्मणः पुत्रो ह्यत्रिनामा ऋषिः स्वयम् ।
तपस्तेपेऽतिकठिनमनसूयासमन्वितः ॥ ८॥
पूर्वं कदाचित्तत्रैव ह्यनावृष्टिरभून्मुने ।
दुःखदा प्राणिनां दैवाद्विकटा शतवार्षिकी ॥ ९॥
वृक्षाः शुष्कास्तदा सर्वे पल्लवानि फलानि च ।
नित्यार्थं न जलं क्वापि दृष्टमासीन्मुनीश्वराः ॥ १०॥
आर्द्रीभावो न लभ्येत खरा वाता दिशो दश ।
हाहाकारो महानासीत्पृथिव्यां दुःखदोऽति हि ॥ ११॥
संवर्तं चैव भूतानां दृष्ट्वात्रिगृहिणी प्रिया ।
साध्वी चैवाब्रवीदत्रिं मया दुःखं न सह्यते ॥ १२॥
समाधौ च विलीनोऽभूदासने संस्थितः स्वयम् ।
प्राणायामं त्रिरावृत्त्या कृत्वा मुनिवरस्तदा ॥ १३॥
ध्यायति स्म परं ज्योतिरात्मस्थमात्मना च सः ।
अत्रिर्मुनिवरो ज्ञानी शङ्करं निर्विकारकम् ॥ १४॥
स्वामिनि ध्यानलीने च शिष्यास्ते दूरतो गताः ।
अन्नं विना तदा ते तु मुक्त्वा तं स्वगुरुं मुनिम् ॥ १५॥
एकाकिनी तदा जाता सानसूया पतिव्रता ।
सिषेवे सा च सततं तं मुदा मुनिसत्तमम् ॥ १६॥
पार्थिवं सुन्दरं कृत्वा मन्त्रेण विधिपूर्वकम् ।
मानसैरुपचारैश्च पूजयामास शङ्करम् ॥ १७॥
तुष्टाव शङ्करं भक्त्या संसेवित्वा मुहुर्मुहुः ।
बद्धाञ्जलिपुटा भूत्वा प्रक्रम्य स्वामिनं शिवम् ॥ १८॥
दण्डवत्प्रणिपातेन प्रतिप्रक्रमणं तदा ।
चकार सुचरित्रा सानसूया मुनिकामिनी ॥ १९॥
दैत्याश्च दानवाः सर्वे दृष्ट्वा तु सुन्दरीं तदा ।
विह्वलाश्चाभवँस्तत्र तेजसा दूरतः स्थिताः ॥ २०॥
अग्निं दृष्ट्वा यथा दूरे वर्तन्ते तद्वदेव हि ।
तथैनां च तदा दृष्ट्वा नायान्तीह समीपगाः ॥ २१॥
अत्रेश्च तपसश्चैवानसूयाशिवसेवनम् ।
विशिष्यते स्म विप्रेन्द्रा मनोवाक्कायसंस्कृतम् ॥ २२॥
तावत्कालं तु सा देवी परिचर्यां चकार ह ।
यावत्कालं मुनिवरः प्राणायामपरायणः ॥ २३॥
तौ दम्पती तदा तत्र स्वस्वकार्यपरायणौ ।
संस्थितौ मुनिशार्दूल नान्यः कश्चित्परः स्थितः ॥ २४॥
एवं जाते तदा काले ह्यत्रिश्च ऋषिसत्तमः ।
ध्याने च परमे लीनो न व्यबुध्यत किञ्चन ॥ २५॥
अनसूयापि सा साध्वी स्वामिनं वै शिवं तथा ।
भेजे नान्यत्परं किञ्चिज्जानीते स्म च सा सती ॥ २६॥
तस्यैव तपसा सर्वे तस्याश्च भजनेन च ।
देवाश्च ऋषयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा ॥ २७॥