३ शतरुद्रसंहिता, अध्याय 24: शतरुद्रसंहितायां सुरेश्वराख्यशिवावतार चरित्रवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 163 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३१. एकत्रिंशोऽध्यायः ।
भिक्षुवर्याह्वशिवावतार चरित्रवर्णनम् ।
नन्दीश्वर उवाच ।
अथ वक्ष्ये मुनिश्रेष्ठ शम्भोः शृण्ववतारकम् ।
स्वभक्तदयया विप्र नारीसन्देहभञ्जकम् ॥ १॥
तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.३२. द्वात्रिंशोऽध्यायः ।
नन्दीश्वर उवाच ।
शृणु तात प्रवक्ष्यामि शिवस्य परमात्मनः ।
सुरेश्वरावतारस्ते धौम्याग्रजहितावहम् ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
आसीत्सत्यरथो नाम्ना विदर्भविषये नृपः ।
धर्मात्मा सत्यशीलश्च महाशैवजनप्रियः ॥ २॥
व्याघ्रपादसुतो धीमानुपमन्युः सतां प्रियः ।
जन्मान्तरेण संसिद्धः प्राप्तो मुनिकुमारताम् ॥ २॥
॥
श्रीशिवमहापुराणम् ॥
तस्य राज्ञः सुधर्मेण महीं पालयतो मुने ।
महान्कालो व्यतीयाय सुखेन शिवधर्मतः ॥ ३॥
उवास मातुलगृहे स मात्रा शिशुरेव हि ।
उपमन्युर्व्याघ्रपादिः स्याद्दरिद्रश्च दैवतः ॥ ३॥
कदाचित्तस्य राज्ञस्तु शाल्वैश्च पुररोधिभिः ।
महान् रणो बभूवाथ बहुसैन्यैर्बलोद्धतैः ॥ ४॥
कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे ।
ययाचे मातरं प्रीत्या बहुशो दुग्धलालसः ॥ ४॥
स विदर्भनृपः कृत्वा सार्धं तैर्दारुणं रणम् ।
प्रनष्टोरुबलः शाल्वैर्निहतो दैवयोगतः ॥ ५॥
तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी ।
सान्तः प्रविश्याथ तदा शुभोपायमरीरचत् ॥ ५॥
तस्मिन्नृपे हते युद्धे शाल्वैस्तु भयविह्वलाः ।
सैनिका हतशेषाश्च मन्त्रिभिः सह दुद्रुवुः ॥ ६॥
उञ्छवृत्त्यर्जितान्बीजान्पिष्ट्वालोड्य जलेन तान् ।
उपलाल्य सुतं तस्मै सा ददौ कृत्रिमं पयः ॥ ६॥
अथ तस्य महाराज्ञी रात्रौ स्वपुरतो मुने ।
संरुद्धा रिपुभिर्यत्नादन्तर्वत्नी बहिर्ययौ ॥ ७॥
पीत्वा च कृत्रिमं दुग्धं मात्रा दत्तं स बालकः ।
नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चारुदत्पुनः ॥ ७॥
निर्गता शोकसन्तप्ता सा राजमहिषी शनैः ।
प्राचीं दिशं ययौ दूरं स्मरन्तीशपदाम्बुजम् ॥ ८॥
श्रुत्वा सुतस्य रुदितं प्राह सा दुःखिता सुतम् ।
सम्मार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलाकृतिः ॥ ८॥
अथ प्रभाते सा राज्ञी ददर्श विमलं सरः ।
अतीता दूरमध्वानं दयया शङ्करस्य हि ॥ ९॥
मातोवाच ।
क्षीरमत्र कुतोऽस्माकं वने निवसतां सदा ।
प्रसादेन विना शम्भोः पयः प्राप्तिर्भवेन्न हि ॥ ९॥
तत्रागत्य प्रिया राज्ञः सन्तप्ता सुकुमारिणी ।
निवासार्थं सरस्तीरे छायावृक्षमुपाश्रयत् ॥ १०॥
पूर्वजन्मनि यत्कृत्यं शिवमुद्दिश्य हे सुत ।
तदेव लभ्यते नूनं नात्र कार्या विचारणा ॥ १०॥
तत्र दैववशाद्राज्ञी मुहूर्त्ते सद्गुणान्विते ।
असूत तनयं दिव्यं सर्वलक्षणलक्षितम् ॥ ११॥
इति मातृवचः श्रुत्वा व्याघ्रपादिः स बालकः ।
प्रत्युवाच विशोकात्मा मातरं मातृवत्सलः ॥ ११॥
अथ तज्जननी दैवात्तृषिताति नृपाङ्गना ।
सरोऽवतीर्णा पानार्थं ग्रस्ता ग्राहेण पाथसि ॥ १२॥
शोकेनालमिमं मातः शम्भुर्यद्यस्ति शङ्करः ।
त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति ॥ १२॥
स सुतो जातमात्रस्तु क्षुत्पिपासार्दितो भृशम् ।
रुरोद च सरस्तीरे विनष्टपितृमातृकः ॥ १३॥
शृणु मातर्वचो मेऽद्य महादेवोऽस्ति चेत्क्वचित् ।
चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम् ॥ १३॥
तस्मिन्वने क्रन्दमाने जातमात्रे सुते मुने ।
कृपान्वितो महेशोऽभूदन्तर्यामी स रक्षकः ॥ १४॥