३ शतरुद्रसंहिता, अध्याय 4: शतरुद्रसंहितायामृषभचरित्रवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां ३.४. चतुर्थोऽध्यायः ।

ऋषभचरित्रवर्णनम् ।

नन्दीश्वर उवाच ।

सनत्कुमार सर्वज्ञ चरितं शाङ्करं मुदा ।

रुद्रेण कथितं प्रीत्या ब्रह्मणे सुखदं सदा ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

शिव उवाच ।

सप्तमे चैव वाराहे कल्पे मन्वन्तराभिधे ।

कल्पेश्वरोऽथ भगवान्सर्वलोकप्रकाशनः ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

मनोर्वैवस्वतस्यैव ते प्रपुत्रो भविष्यति ।

तदा चतुर्युगाश्चैव तस्मिन्मन्वन्तरे विधे ॥ ३॥

अनुग्रहार्थं लोकानां ब्राह्मणानां हिताय च ।

उत्पत्स्यामि विधे ब्रह्मन्द्वापराख्ययुगान्तिके ॥ ४॥

युगप्रवृत्त्या च तदा तस्मिंश्च प्रथमे युगे ।

द्वापरे प्रथमे ब्रह्मन्यदा व्यासः स्वयम्प्रभुः ॥ ५॥

तदाहं ब्राह्मणार्थाय कलौ तस्मिन्युगान्तिके ।

भविष्यामि शिवायुक्तः श्वेतो नाम महामुनिः ॥ ६॥

हिमवच्छिखरे रम्ये छागले पर्वतोत्तमे ।

तदा शिष्याः शिखायुक्ता भविष्यन्ति विधे मम ॥ ७॥

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः ।

चत्वारो ध्यानयोगात्ते गमिष्यन्ति पुरं मम ॥ ८॥

ततो भक्ता भविष्यन्ति ज्ञात्वा मां तत्त्वतोऽव्ययम् ।

जन्ममृत्युजराहीनाः परब्रह्मसमाधयः ॥ ९॥

द्रष्टुं शक्यो नरैर्नाहमृते ध्यानात्पितामह ।

दानधर्मादिभिर्वत्स साधनैः कर्महेतुभिः ॥ १०॥

द्वितीये द्वापरे व्यासः सत्यो नाम प्रजापतिः ।

यदा तदा भविष्यामि सुतारो नामतः कलौ ॥ ११॥

तत्रापि मे भविष्यन्ति शिष्या वेदविदो द्विजाः ।

दुन्दुभिः शतरूपश्च हृषीकः केतुमांस्तथा ॥ १२॥

चत्वारो ध्यानयोगात्ते गमिष्यन्ति पुरं मम ।

ततो मुक्ता भविष्यन्ति ज्ञात्वा मां तत्त्वतोऽव्ययम् ॥ १३॥

तृतीये द्वापरे चैव यदा व्यासस्तु भार्गवः ।

तदाप्यहं भविष्यामि दमनस्तु युगान्तिके ॥ १४॥

तत्रापि च भविष्यन्ति चत्वारो मम पुत्रकाः ।

विशोकश्च विशेषश्च विपापः पापनाशनः ॥ १५॥

शिष्यैः साहायं व्यासस्य करिष्ये चतुरानन ।

निवृत्तिमार्गं सुदृढं वर्त्तयिष्ये कलाविह ॥ १६॥

चतुर्थे द्वापरे चैव यदा व्यासोंऽगिरा स्मृतः ।

तदाप्यहं भविष्यामि सुहोत्रो नाम नामतः ॥ १७॥

तत्रापि मम ते पुत्राश्चत्वारो योगसाधकाः ।

भविष्यन्ति महात्मानस्तन्नामानि ब्रुवे विधे ॥ १८॥

सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्दमो दुरतिक्रमः ।

शिष्यैः साहायं व्यासस्य करिष्येऽहं तदा विधे ॥ १९॥

पञ्चमे द्वापरे चैव व्यासस्तु सविता स्मृतः ।

तदा योगी भविष्यामि कङ्को नाम महातपाः ॥ २०॥

तत्रापि मम ते पुत्राश्चत्वारो योगसाधकाः ।

भविष्यन्ति महात्मानस्तन्नामानि श‍ृणुष्व मे ॥ २१॥

सनकः सनातनश्चैव प्रभुर्यश्च सनन्दनः ।

विभुः सनत्कुमारश्च निर्मलो निरहङ्कृतिः ॥ २२॥

तत्रापि कङ्कनामाहं साहाय्यं सवितुर्विधे ।

व्यासस्य हि करिष्यामि निवृत्तिपथवर्द्धकः ॥ २३॥

परिवर्त्ते पुनः षष्ठे द्वापरे लोककारकः ।

कर्ता वेदविभागस्य मृत्युर्व्यासो भविष्यति ॥ २४॥

तदाऽप्यहं भविष्यामि लोकाक्षिर्नाम नामतः ।

व्यासस्य सुसहायार्थं निवृत्तिपथवर्द्धनः ॥ २५॥

तत्रापि शिष्याश्चत्वारो भविष्यन्ति दृढव्रताः ।

सुधामा विरजाश्चैव सञ्जयो विजयस्तथा ॥ २६॥

सप्तमे परिवर्त्ते तु यदा व्यासः शतक्रतुः ।

तदाप्यहं भविष्यामि जैगीषव्यो विभुर्विधे ॥ २७॥