२ रुद्रसंहिता - ५ युद्धखण्डः, अध्याय 30: रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे गणाधिपत्यप्राप्त्यन्धकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमो युद्धखण्डे २.५.४३. त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ।

गणाधिपत्यप्राप्त्यन्धकजन्म हिरण्यनेत्रहिरण्यकशिपुवधवर्णनम् ।

व्यास उवाच ।

सनत्कुमार सर्वज्ञ हते तस्मिन्सुरद्रुहि ।

किमकार्षीत्ततस्तस्य ज्येष्ठभ्राता महासुरः ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

कुतूहलमिति श्रोतुं ममास्तीह मुनीश्वर ।

तच्छ्रावय कृपां कृत्वा ब्रह्मपुत्र नमोऽस्तु ते ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

ब्रह्मोवाच ।

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्य स मुनीश्वरः ।

सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥ ३॥

सनत्कुमार उवाच ।

भ्रातर्येवं विनिहते हरिणा क्रोडमूर्तिना ।

हिरण्यकशिपुर्व्यास पर्यतप्यद्रुषा शुचा ॥ ४॥

ततः प्रजानां कदनं विधातुं कदनप्रियान् ।

निर्दिदेशाऽसुरान्वीरान्हरिवैरप्रियो हि सः ॥ ५॥

अथ ते भर्तृसन्देशमादाय शिरसाऽसुराः ।

देवप्रजानां कदनं विदधुः कदनप्रियाः ॥ ६॥

ततो विप्रकृते लोकेऽसुरैस्तैर्दुष्टमानसैः ।

दिवं देवाः परित्यज्य भुवि चेरुरलक्षिताः ॥ ७॥

हिरण्यकशिपुर्भ्रातुः सम्परेतस्य दुःखितः ।

कृत्वा करोदकादीनि तत्कलत्राद्यसान्त्वयत् ॥ ८॥

ततःस दैत्यराजेन्द्रो ह्यजेयमजरामरम् ।

आत्मानमप्रतिद्वन्द्वमेकराज्यं व्यधित्सत ॥ ९॥

स तेपे मन्दरद्रोण्यां तपः परमदारुणम् ।

ऊर्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः षादाङ्गुष्ठाश्रितावनिः ॥ १०॥

तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवाःसर्वे बलान्विताः ।

दैत्यान्सर्वान्विनिर्जित्य स्वानि स्थानानि भेजिरे ॥ ११॥

तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतः सधूमोऽग्निस्तपोमयः ।

तिर्यगूर्ध्वमधोलोकानतपद्विष्वगीरितः ॥ १२॥

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययुः सुराः ।

धात्रे विज्ञापयामासुस्तत्तपोविकृताननाः ॥ १३॥

अथ विज्ञापितो देवैर्व्यास तैरात्मभूर्विधिः ।

परीतो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम् ॥ १४॥

प्रताप्य लोकानखिलांस्ततोऽसौ समागतं पद्मभवं ददर्श ।

वरं हि दातुं तमुवाच धाता वरं वृणीष्वेति पितामहोऽपि ॥

निशम्य वाचं मधुरां विधातु- र्वचोऽब्रवीदेवममूढबुद्धिः ॥ १५॥

हिरण्यकशिपुरुवाच ।

मृत्योर्भयं मे भगवन्प्रजेश पितामहाभून्न कदापि देव ।

शस्त्रास्त्रपाशाशनिशुष्कवृक्ष- गिरीन्द्रतोयाग्निरिपुप्रहारैः ॥ १६॥

देवैश्च दैत्यैर्मुनिभिश्च सिद्धैः त्वत्सृष्टजीवैर्बहुवाक्यतः किम् ।

स्वर्गे धरण्यां दिवसे निशायां नैवोर्ध्वतो नाप्यधतः प्रजेश ॥ १७॥

सनत्कुमार उवाच ।

तस्यैतदीदृग्वचनं निशम्य दैत्येन्द्र तुष्टोऽस्मि लभस्व सर्वम् ।

प्रणम्य विष्णुं मनसा तमाह दयान्वितोऽसाविति पद्मयोनिः ॥ १८॥

अलं तपस्ते परिपूर्णकामः समाः सहस्राणि च षण्णवत्यः ।

उत्तिष्ठ राज्यं कुरु दानवानां श्रुत्वा गिरं तत्सुमुखो बभूव ॥ १९॥

राज्याभिषिक्तः प्रपितामहेन त्रैलोक्यनाशाय मतिं चकार ।

उत्साद्य धर्मान् सकलान्प्रमत्तो जित्वाहवे सोऽपि सुरान्समस्तान् ॥ २०॥

ततो भयाद् इन्द्रमुखाश्च देवाः पितामहाज्ञां समवाप्य सर्वे ।

उपद्रुता दैत्यवरेण जाताः क्षीरोदधिं यत्र हरिस्तु शेते ॥ २१॥

आराधयामासुरतीव विष्णुं स्तुत्वा वचोभिः सुखदं हि मत्वा ।

निवेदयामासुरथो प्रसन्नं दुःखं स्वकीयं सकलं हि ते ते ॥ २२॥

श्रुत्वा तदीयं सकलं हि दुःखं तुष्टो रमेशः प्रददौ वरांस्तु ।

उत्थाय तस्माच्छयनादुपेन्द्रो निजानुरूपैर्विविधैर्वचोभिः ॥ २३॥

आश्वास्य देवानखिलान्मुनीन्वा उवाच वैश्वानरतुल्यतेजाः ।

दैत्यं हनिष्ये प्रसभं सुरेशाः प्रयात धामानि निजानि तुष्टाः ॥ २४॥

श्रुत्वा रमेशस्य वचः सुरेशाः शक्रादिकास्ते निखिलाः सुतुष्टाः ।

ययुः स्वधामानि हिरण्यनेत्रा- नुजं च मत्वा निहतं मुनीश ॥ २५॥

आश्रित्य रूपं जटिलं करालं दंष्ट्रायुधं तीक्ष्णनखं सुनासम् ।

सैंहं च नारं सुविदारितास्यं मार्तण्डकोटिप्रतिमं सुघोरम् ॥ २६॥