२ रुद्रसंहिता - ५ युद्धखण्डः, अध्याय 7: रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शिवयात्रावर्णनं

॥

श्रीगणेशाय नमः ॥

द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमो युद्धखण्डे २.५.८. अष्टमोऽध्यायः ।

रथादियुद्धप्रकारवर्णनम् ।

व्यास उवाच ।

सनत्कुमार सर्वज्ञ शैवप्रवर सन्मते ।

अद्भुतेयं कथा तात श्राविता परमेशितुः ॥ १॥

द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमो युद्धखण्डे २.५.९. नवमोऽध्यायः ।

शिवयात्रावर्णनम् ।

सनत्कुमार उवाच ।

ईदृग्विधं महादिव्यं नानाश्चर्यमयं रथम् ।

सन्नह्य निगमानश्वांस्तं ब्रह्मा प्रार्पयच्छिवम् ॥ १॥

॥

श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥

इदानीं रथनिर्माणं ब्रूहि देवमयं परम् ।

शिवार्थं यत्कृतं दिव्यं धीमता विश्वकर्मणा ॥ २॥

शम्भवेऽसौ निवेद्याधिरोपयामास शूलिनम् ।

बहुशः प्रार्थ्य देवेशं विष्ण्वादिसुरसम्मतम् ॥ २॥

॥

श्रीशिवमहापुराणम् ॥

सूत उवाच ।

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्य स मुनीश्वरः ।

सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥ ३॥

ततस्तस्मिन् रथे दिव्ये रथप्राकारसंयुते ।

सर्वदेवमयः शम्भुरारुरोह महाप्रभुः ॥ ३॥

सनत्कुमार उवाच ।

श‍ृणु व्यास महाप्राज्ञ रथादेर्निर्मितिं मुने ।

यथामति प्रवक्ष्येऽहं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् ॥ ४॥

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देवगन्धर्वपन्नगैः ।

विष्णुना ब्रह्मणा चापि लोकपालैर्बभूव ह ॥ ४॥

अथ देवस्य रुद्रस्य निर्मितो विश्वकर्मणा ।

सर्वलोकमयो दिव्यो रथो यत्नेन सादरम् ॥ ५॥

उपावृतश्चाप्सरसाङ्गणैर्गीतविशारदैः ।

शुशुभे वरदः शम्भुः स तं प्रेक्ष्य च सारथिम् ॥ ५॥

सर्वभूतमयश्चैव सौवर्णः सर्वसम्मतः ।

रथाङ्गं दक्षिणं सूर्यस्तद्वामं सोम एव च ॥ ६॥

तस्मिन्नारोहति रथं कल्पितं लोकसम्भृतम् ।

शिरोभिः पतिता भूमौ तुरगा वेदसम्भवाः ॥ ६॥

चचाल वसुधा चेलुः सकलाश्च महीधराः ।

चकम्पे सहसा शेषोऽसोढा तद्भारमातुरः ॥ ७॥

शशिनः षोडशारास्तु कला वामस्य सुव्रत ।

ऋक्षाणि तु तथा तस्य वामस्यैव विभूषणम् ॥ ८॥

अथाधः स रथस्यास्य भगवान्धरणीधरः ।

वृषेन्द्ररूपी चोत्थाय स्थापयामास वै क्षणम् ॥ ८॥

दक्षिणं द्वादशारं हि षोडशारं तथोत्तरम् ।

अरेषु तेषु विप्रेन्द्र आदित्या द्वादशैव तु ॥ ९॥

ऋतवो नेमयः षट् च तयोर्वै विप्रपुङ्गव ।

पुष्करं चान्तरिक्षं वै रथनीडश्च मन्दरः ॥ ९॥

क्षणान्तरे वृषेन्द्रोऽपि जानुभ्यामगमद्धराम् ।

रथारूढमहेशस्य सुतेजस्सोढुमक्षमः ॥ ९॥

अस्ताद्रिरुदयाद्रिस्तु तावुभौ कूबरौ स्मृतौ ।

अधिष्ठानं महामेरुराश्रयाः केशराचलाः ॥ १०॥

अभीषुहस्तो भगवानुद्यम्य च हयांस्तदा ।

स्थापयामास देवस्य वचनाद्वै रथं वरम् ॥ १०॥

वेगः संवत्सरास्तस्य अयने चक्रसङ्गमौ ।

मुहूर्ता बन्धुरास्तस्य शम्याश्चैव कलाः स्मृताः ॥ ११॥

ततोऽसौ नोदयामास मनोमारुतरंहसः ।

ब्रह्मा हयान्वेदमयान्नद्धान् रथवरे स्थितः ॥ ११॥

तस्य काष्ठाः स्मृता घोणाश्चाक्षदण्डाः क्षणाश्च वै ।

निमेषाश्चानुकर्षाश्च ईषाश्चानुलवाः स्मृताः ॥ १२॥

पुराण्युद्दिश्य वै त्रीणि तेषां खस्थानि तानि हि ।

अधिष्ठिते महेशे तु दानवानां तरस्विनाम् ॥ १२॥

द्यौर्वरूथं रथस्यास्य स्वर्गमोक्षावुभौ ध्वजौ ।

युगान्तकोटितौ तस्य भ्रमकामदुघौ स्मृतौ ॥ १३॥

अथाह भगवान् रुद्रो देवानालोक्य शङ्करः ।

पशूनामाधिपत्यं मे दध्वं हन्मि ततोऽसुरान् ॥ १३॥

ईषादण्डस्तथा व्यक्तं वृद्धिस्तस्यैव नड्वलः ।

कोणास्तस्याप्यहङ्कारो भूतानि च बलं स्मृतम् ॥ १४॥