१ विद्येश्वरसंहिता, अध्याय 10: विद्येश्वरसंहितायां शिवक्षेत्रवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 45 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
विद्येश्वरसंहिता १.१२. द्वादशोऽध्यायः ।
शिवक्षेत्रवर्णनम् ।
सूत उवाच ।
शृणुध्वमृषयः प्राज्ञाः शिवक्षेत्रं विमुक्तिदम् ।
तदागमांस्ततो वक्ष्ये लोकरक्षार्थमेव हि ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा सशैलवनकानना ।
शिवाज्ञया हि पृथिवी लोकं धृत्वा च तिष्ठति ॥ २॥
तत्र तत्र शिवक्षेत्रं तत्र तत्र निवासिनाम् ।
मोक्षार्थं कृपया देवः क्षेत्रं कल्पितवान्प्रभुः ॥ ३॥
परिग्रहाद् ॠषीणां च देवानां च परिग्रहात् ।
स्वयम्भूतान्यथान्यानि लोकरक्षार्थमेव हि ॥ ४॥
तीर्थे क्षेत्रे सदा कार्यं स्नानदानजपादिकम् ।
अन्यथा रोगदारिद्र्यमूकत्वाद्याप्नुयान्नरः ॥ ५॥
अथास्मिन्भारते वर्षे प्राप्नोति मरणं नरः ।
स्वयम्भूस्थानवासेन पुनर्मानुष्यमाप्नुयात् ॥ ६॥
क्षेत्रे पापस्य करणं दृढं भवति भूसुराः ।
पुण्यक्षेत्रे निवासे हि पापमण्वपि नाचरेत् ॥ ७॥
येन केनाप्युपायेन पुण्यक्षेत्रे वसेन्नरः ।
सिन्धोः शतनदीतीरे सन्ति क्षेत्राण्यनेकशः ॥ ८॥
सरस्वती नदी पुण्या प्रोक्ता षष्टिमुखा तथा ।
तत्तत्तीरे वसेत्प्राज्ञः क्रमाद् ब्रह्मपदं लभेत् ॥ ९॥
हिमवद्गिरिजा गङ्गा पुण्या शतमुखा नदी ।
तत्तीरे चैव काश्यादिपुण्यक्षेत्राण्यनेकशः ॥ १०॥
तत्र तीरं प्रशस्तं हि मृगे मृगबृहस्पतौ ।
शोणभद्रो दशमुखः पुण्योऽभीष्टफलप्रदः ॥ ११॥
तत्र स्नानोपवासेन पदं वैनायकं लभेत् ।
चतुर्वींशमुखा पुण्या नर्मदा च महानदी ॥ १२॥
तस्यां स्नानेन वासेन पदं वैष्णवमाप्नुयात् ।
तमसा द्वादशमुखा रेवा दशमुखा नदी ॥ १३॥
गोदावरी महापुण्या ब्रह्मगोवधनाशिनी ।
एकविंशमुखा प्रोक्ता रुद्रलोकप्रदायिनी ॥ १४॥
कृष्ण वेणी पुण्यनदी सर्वपापक्षयावहा ।
साष्टादशमुखा प्रोक्ता विष्णुलोकप्रदायिनी ॥ १५॥
तुङ्गभद्रा दशमुखा ब्रह्मलोकप्रदायिनी ।
सुवर्णमुखरी पुण्या प्रोक्ता नवमुखा तथा ॥ १६॥
तत्रैव सुप्रजायन्ते ब्रह्मलोकच्युतास्तथा ।
सरस्वती च पम्पा च कन्या श्वेतनदी शुभा ॥ १७॥
एतासां तीरवासेन इन्द्रलोकमवाप्नुयात् ।
सह्याद्रिजा महापुण्या कावेरीति महानदी ॥ १८॥
सप्तविंशमुखा प्रोक्ता सर्वाभीष्टप्रदायिनी ।
तत्तीराः स्वर्गदाश्चैव ब्रह्मविष्णुपदप्रदाः ॥ १९॥
शिवलोकप्रदाः शैवास्तथाभीष्टफलप्रदाः ।
नैमिषे बदरे स्नायान्मेषगे च गुरौ रवौ ॥ २०॥
ब्रह्मलोकप्रदं विद्यात्ततः पूजादिकं तथा ।
सिन्धुनद्यां तथा स्नानं सिंहे कर्कटगे रवौ ॥ २१॥
केदारोदकपानं च स्नानं च ज्ञानदं विदुः ।
गोदावर्यां सिंहमासे स्नायात्सिंहबृहस्पतौ ॥ २२॥
शिवलोकप्रदमिति शिवेनोक्तं तथा पुरा ।
यमुनाशोणयोः स्नायाद् गुरौ कन्यागते रवौ ॥ २३॥
धर्मलोके दन्तिलोके महाभोगप्रदं विदुः ।
कावेर्यां च तथा स्नायात्तुलागे तु रवौ गुरौ ॥ २४॥
विष्णोर्वचनमाहात्म्यात्सर्वाभीष्टप्रदं विदुः ।
वृश्चिके मासि सम्प्राप्ते तथार्के गुरुवृश्चिके ॥ २५॥
नर्मदायां नदीस्नानाद्विष्णुलोकमवाप्नुयात् ।
सुवर्णमुखरीस्नानां चापगे च गुरौ रवौ ॥ २६॥
शिवलोकप्रदमिति ब्राह्मणो वचनं यथा ।
मृगमासि तथा स्नायाज्जाह्नव्यां मृगगे गुरौ ॥ २७॥
शिवलोकप्रदमिति ब्रह्मणो वचनं यथा ।
ब्रह्मविष्ण्वोः पदे भुक्त्वा तदन्ते ज्ञानमाप्नुयात् ॥ २८॥