१ विद्येश्वरसंहिता, अध्याय 9: विद्येश्वरसंहितायां शिवलिङ्गपूजादिवर्णनं, Verse 1
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
Containing 71 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
॥
श्रीगणेशाय नमः ॥
विद्येश्वरसंहिता १.११. एकादशोऽध्यायः ।
शिवलिङ्गपूजनदानप्रकाराः ।
ऋषय ऊचुः कथं लिङ्गं प्रतिष्ठाप्यं कथं वा तस्य लक्षणम् ।
कथं वा तत्समभ्यर्च्यं देशे काले च केन हि ॥ १॥
॥
श्रीगौरीशङ्कराभ्यां नमः ॥
सूत उवाच ।
युष्मदर्थं प्रवक्ष्यामि बुद्ध्यतामवधानतः ।
अनुकूले शुभे काले पुण्ये तीर्थे तटे तथा ॥ २॥
यथेष्टं लिङ्गमारोप्यं यत्र स्यान्नित्यमर्चनम् ।
पार्थिवेन तथाप्येन तैजसेन यथारुचि ॥ ३॥
कल्पक्षणसंयुक्तं लिङ्गं पूजाफलं लभेत् ।
सर्वलक्षणसंयुक्तं सद्यः पूजाफलप्रदम् ॥ ४॥
चरे विशिष्यते सूक्ष्मं स्थावरे स्थूलमेव हि ।
सलक्षणं सपीठं च स्थापयेच्छिवनिर्मितम् ॥ ५॥
मण्डलं चतुरस्रं वा त्रिकोणमथवा तथा ।
खट्वाङ्गवन्मध्यसूक्ष्मं लिङ्गपीठं महाफलम् ॥ ६॥
प्रथमं मृच्छिलादिभ्यो लिङ्गं लोहादिभिः कृतम् ।
येन लिङ्गं तेन पीठं स्थावरे हि विशिष्यते ॥ ७॥
लिङ्गं पीठं चरे त्वेकं लिङ्गं बाणकृतं विना ।
लिङ्गप्रमाणं कर्तॄणां द्वादशाङ्गुलमुत्तमम् ॥ ८॥
न्यूनं चेत्फलमल्पं स्यादधिकं नैव दुष्यते ।
कर्तुरेकाङ्गुलन्यूनं चरेऽपि च तथैव हि ॥ ९॥
आदौ विमानं शिल्पेन कार्यं देवगणैर्युतम् ।
तत्र गर्भगृहे रम्ये दृढे दर्पणसन्निभे ॥ १०॥
भूषिते नवरत्नैश्च दिग्द्वारे च प्रधानके ।
नीलं रक्तं च वैडूर्यं श्यामं मारकतं तथा ॥ ११॥
मुक्ताप्रवालगोमेदवज्राणि नवरत्नकम् ।
मध्ये लिङ्गं महद् द्रव्यं निःक्षिपेत्सहवैदिके ॥ १२॥
सम्पूज्य लिङ्गं सद्याद्यैः पञ्चस्थाने यथाक्रमम् ।
अग्नौ च हुत्वा बहुधा हविषा सकुलं च माम् ॥ १३॥
अभ्यर्च्य गुरुमाचार्यमर्थैः कामैश्च बान्धवम् ।
दद्यादैश्वर्यमर्थिभ्यो जडमप्यजडं तथा ॥ १४॥
स्थावरं जङ्गमं जीवं सर्वं सन्तोष्य यत्नतः ।
सुवर्णपूरिते श्वभ्रे नवरत्नैश्च पूरिते ॥ १५॥
सद्यादि ब्रह्म चोच्चार्य ध्यात्वा देवं परं शुभम् ।
उदीर्य च महामन्त्रमोङ्कारं नादघोषितम् ॥ १६॥
लिङ्गं तत्र प्रतिष्ठाप्य लिङ्गं पीठेन योजयेत् ।
लिङ्गं सपीठं निक्षिप्य नित्यलेपेन बन्धयेत् ॥ १७॥
एवं वेरं च संस्थाप्यं तत्रैव परमं शुभम् ।
पञ्चाक्षरेण वेरं तु उत्सवार्थं बहिस्तथा ॥ १८॥
वेरं गुरुभ्यो गृह्णीयात्साधुभिः पूजितं तु वा ।
एवं लिङ्गे च वेरे च पूजा शिवपदप्रदा ॥ १९॥
पुनश्च द्विविधं प्रोक्तं स्थावरं जङ्गमं तथा ।
स्थावरं लिङ्गमित्याहुस्तरुगुल्मादिकं तथा ॥ २०॥
जङ्गमं लिङ्गमित्याहुः कृमिकीटादिकं तथा ।
स्थावरस्य च शुश्रूषा जङ्गमस्य च तर्पणम् ॥ २१॥
तत्तत्सुखानुरागेण शिवपूजां विदुर्बुधाः ।
पीठमम्बामयं सर्वं शिवलिङ्गं च चिन्मयम् ॥ २२॥
यथा देवीमुमामङ्के धृत्वा तिष्ठति शङ्करः ।
तथा लिङ्गमिदं पीठं धृत्वा तिष्ठति सन्ततम् ॥ २३॥
एवं स्थाप्य महालिङ्गं पूजयेदुपचारकैः ।
नित्यपूजा यथाशक्ति ध्वजादिकरणं तथा ॥ २४॥
इति संस्थापयेल्लिङ्गं साक्षाच्छिवपदप्रदम् ।
अथवा चरलिङ्गं तु षोडशैरुपचारकैः ॥ २५॥
पूजयेच्च यथान्यायं क्रमाच्छिवपदप्रदम् ।
आवाहनं चासनं च अर्घ्यं पाद्यं तथैव च ॥ २६॥
तदङ्गाचमनं चैव स्नानमभ्यङ्गपूर्वकम् ।
वस्त्रं गन्धं तथा पुष्पं धूपं दीपं निवेदनम् ॥ २७॥
नीराजनं च ताम्बूलं नमस्कारो विसर्जनम् ।
अथवार्घ्यादिकं कृत्वा नैवेद्यान्तं यथाविधि ॥ २८॥