Karna Parva, Adhyaya 28

मारिषाधिरथेः श्रुत्वा वचो युद्धाभिनन्दिनः

शल्योऽब्रवीत्पुनः कर्णं निदर्शनमुदाहरन्

यथैव मत्तो मद्येन त्वं तथा न च वा तथा

तथाहं त्वां प्रमाद्यन्तं चिकित्सामि सुहृत्तया

इमां काकोपमां कर्ण प्रोच्यमानां निबोध मे

श्रुत्वा यथेष्टं कुर्यास्त्वं विहीन कुलपांसन

नाहमात्मनि किंचिद्वै किल्बिषं कर्ण संस्मरे

येन त्वं मां महाबाहो हन्तुमिच्छस्यनागसम्

अवश्यं तु मया वाच्यं बुध्यतां यदि ते हितम्

विशेषतो रथस्थेन राज्ञश्चैव हितैषिणा

समं च विषमं चैव रथिनश्च बलाबलम्

श्रमः खेदश्च सततं हयानां रथिना सह

आयुधस्य परिज्ञानं रुतं च मृगपक्षिणाम्

भारश्चाप्यतिभारश्च शल्यानां च प्रतिक्रिया

अस्त्रयोगश्च युद्धं च निमित्तानि तथैव च

सर्वमेतन्मया ज्ञेयं रथस्यास्य कुटुम्बिना

अतस्त्वां कथये कर्ण निदर्शनमिदं पुनः

वैश्यः किल समुद्रान्ते प्रभूतधनधान्यवान्

यज्वा दानपतिः क्षान्तः स्वकर्मस्थोऽभवच्छुचिः

बहुपुत्रः प्रियापत्यः सर्वभूतानुकम्पकः

राज्ञो धर्मप्रधानस्य राष्ट्रे वसति निर्भयः

पुत्राणां तस्य बालानां कुमाराणां यशस्विनाम्

काको बहूनामभवदुच्छिष्टकृतभोजनः

तस्मै सदा प्रयच्छन्ति वैश्यपुत्राः कुमारकाः

मांसोदनं दधि क्षीरं पायसं मधुसर्पिषी

स चोच्छिष्टभृतः काको वैश्यपुत्रैः कुमारकैः

सदृशान्पक्षिणो दृप्तः श्रेयसश्चावमन्यते

अथ हंसाः समुद्रान्ते कदाचिदभिपातिनः

गरुडस्य गतौ तुल्याश्चक्राङ्गा हृष्टचेतसः

कुमारकास्ततो हंसान्दृष्ट्वा काकमथाब्रुवन्

भवानेव विशिष्टो हि पतत्रिभ्यो विहंगम

प्रतार्यमाणस्तु स तैरल्पबुद्धिभिरण्डजः

तद्वचः सत्यमित्येव मौर्ख्याद्दर्पाच्च मन्यते

तान्सोऽभिपत्य जिज्ञासुः क एषां श्रेष्ठभागिति

उच्छिष्टदर्पितः काको बहूनां दूरपातिनाम्

तेषां यं प्रवरं मेने हंसानां दूरपातिनाम्

तमाह्वयत दुर्बुद्धिः पताम इति पक्षिणम्

तच्छ्रुत्वा प्राहसन्हंसा ये तत्रासन्समागताः

भाषतो बहु काकस्य बलिनः पततां वराः

इदमूचुश्च चक्राङ्गा वचः काकं विहंगमाः

वयं हंसाश्चरामेमां पृथिवीं मानसौकसः

पक्षिणां च वयं नित्यं दूरपातेन पूजिताः

कथं नु हंसं बलिनं वज्राङ्गं दूरपातिनम्

काको भूत्वा निपतने समाह्वयसि दुर्मते

कथं त्वं पतनं काक सहास्माभिर्ब्रवीषि तत्

अथ हंसवचो मूढः कुत्सयित्वा पुनः पुनः

प्रजगादोत्तरं काकः कत्थनो जातिलाघवात्

शतमेकं च पातानां पतितास्मि न संशयः

शतयोजनमेकैकं विचित्रं विविधं तथा

उड्डीनमवडीनं च प्रडीनं डीनमेव च

निडीनमथ संडीनं तिर्यक्चातिगतानि च

विडीनं परिडीनं च पराडीनं सुडीनकम्

अतिडीनं महाडीनं निडीनं परिडीनकम्

गतागतप्रतिगता बह्वीश्च निकुडीनिकाः

कर्तास्मि मिषतां वोऽद्य ततो द्रक्ष्यथ मे बलम्

एवमुक्ते तु काकेन प्रहस्यैको विहंगमः

उवाच हंसस्तं काकं वचनं तन्निबोध मे

शतमेकं च पातानां त्वं काक पतिता ध्रुवम्

एकमेव तु ये पातं विदुः सर्वे विहंगमाः

तमहं पतिता काक नान्यं जानामि कंचन

पत त्वमपि रक्ताक्ष येन वा तेन मन्यसे

अथ काकाः प्रजहसुर्ये तत्रासन्समागताः

कथमेकेन पातेन हंसः पातशतं जयेत्