Drona Parva, Adhyaya 167

प्रादुर्भूते ततस्तस्मिन्नस्त्रे नारायणे तदा

प्रावात्सपृषतो वायुरनभ्रे स्तनयित्नुमान्

चचाल पृथिवी चापि चुक्षुभे च महोदधिः

प्रतिस्रोतः प्रवृत्ताश्च गन्तुं तत्र समुद्रगाः

शिखराणि व्यदीर्यन्त गिरीणां तत्र भारत

अपसव्यं मृगाश्चैव पाण्डुपुत्रान्प्रचक्रिरे

तमसा चावकीर्यन्त सूर्यश्च कलुषोऽभवत्

संपतन्ति च भूतानि क्रव्यादानि प्रहृष्टवत्

देवदानवगन्धर्वास्त्रस्ता आसन्विशां पते

कथं कथाभवत्तीव्रा दृष्ट्वा तद्व्याकुलं महत्

व्यथिताः सर्वराजानस्तदा ह्यासन्विचेतसः

तद्दृष्ट्वा घोररूपं तु द्रौणेरस्त्रं भयावहम्

निवर्तितेषु सैन्येषु द्रोणपुत्रेण संयुगे

भृशं शोकाभितप्तेन पितुर्वधममृष्यता

कुरूनापततो दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नस्य रक्षणे

को मन्त्रः पाण्डवेष्वासीत्तन्ममाचक्ष्व संजय

प्रागेव विद्रुतान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्युधिष्ठिरः

पुनश्च तुमुलं शब्दं श्रुत्वार्जुनमभाषत

आचार्ये निहते द्रोणे धृष्टद्युम्नेन संयुगे

निहते वज्रहस्तेन यथा वृत्रे महासुरे

नाशंसन्त जयं युद्धे दीनात्मानो धनंजय

आत्मत्राणे मतिं कृत्वा प्राद्रवन्कुरवो यथा

केचिद्भ्रान्तै रथैस्तूर्णं निहतपार्ष्णियन्तृभिः

विपताकध्वजच्छत्रैः पार्थिवाः शीर्णकूबरैः

भग्ननीडैराकुलाश्वैरारुह्यान्ये विचेतसः

भीताः पादैर्हयान्केचित्त्वरयन्तः स्वयं रथैः

युगचक्राक्षभग्नैश्च द्रुताः केचिद्भयातुराः

गजस्कन्धेषु संस्यूता नाराचैश्चलितासनाः

शरार्तैर्विद्रुतैर्नागैर्हृताः केचिद्दिशो दश

विशस्त्रकवचाश्चान्ये वाहनेभ्यः क्षितिं गताः

संछिन्ना नेमिषु गता मृदिताश्च हयद्विपैः

क्रोशन्तस्तात पुत्रेति पलायन्तोऽपरे भयात्

नाभिजानन्ति चान्योन्यं कश्मलाभिहतौजसः

पुत्रान्पितॄन्सखीन्भ्रातॄन्समारोप्य दृढक्षतान्

जलेन क्लेदयन्त्यन्ये विमुच्य कवचान्यपि

अवस्थां तादृशीं प्राप्य हते द्रोणे द्रुतं बलम्

पुनरावर्तितं केन यदि जानासि शंस मे

हयानां हेषतां शब्दः कुञ्जराणां च बृंहताम्

रथनेमिस्वनश्चात्र विमिश्रः श्रूयते महान्

एते शब्दा भृशं तीव्राः प्रवृत्ताः कुरुसागरे

मुहुर्मुहुरुदीर्यन्तः कम्पयन्ति हि मामकान्

य एष तुमुलः शब्दः श्रूयते लोमहर्षणः

सेन्द्रानप्येष लोकांस्त्रीन्भञ्ज्यादिति मतिर्मम

मन्ये वज्रधरस्यैष निनादो भैरवस्वनः

द्रोणे हते कौरवार्थं व्यक्तमभ्येति वासवः

प्रहृष्टलोमकूपाः स्म संविग्नरथकुञ्जराः

धनंजय गुरुं श्रुत्वा तत्र नादं सुभीषणम्

क एष कौरवान्दीर्णानवस्थाप्य महारथः

निवर्तयति युद्धार्थं मृधे देवेश्वरो यथा

उद्यम्यात्मानमुग्राय कर्मणे धैर्यमास्थिताः

धमन्ति कौरवाः शङ्खान्यस्य वीर्यमुपाश्रिताः

यत्र ते संशयो राजन्न्यस्तशस्त्रे गुरौ हते

धार्तराष्ट्रानवस्थाप्य क एष नदतीति ह

ह्रीमन्तं तं महाबाहुं मत्तद्विरदगामिनम्

व्याख्यास्याम्युग्रकर्माणं कुरूणामभयंकरम्

यस्मिञ्जाते ददौ द्रोणो गवां दशशतं धनम्

ब्राह्मणेभ्यो महार्हेभ्यः सोऽश्वत्थामैष गर्जति

जातमात्रेण वीरेण येनोच्चैःश्रवसा इव

हेषता कम्पिता भूमिर्लोकाश्च सकलास्त्रयः

तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतं नाम चास्याकरोत्तदा

अश्वत्थामेति सोऽद्यैष शूरो नदति पाण्डव