Drona Parva, Adhyaya 166

अधर्मेण हतं श्रुत्वा धृष्टद्युम्नेन संजय

ब्राह्मणं पितरं वृद्धमश्वत्थामा किमब्रवीत्

मानुषं वारुणाग्नेयं ब्राह्ममस्त्रं च वीर्यवान्

ऐन्द्रं नारायणं चैव यस्मिन्नित्यं प्रतिष्ठितम्

तमधर्मेण धर्मिष्ठं धृष्टद्युम्नेन संजय

श्रुत्वा निहतमाचार्यमश्वत्थामा किमब्रवीत्

येन रामादवाप्येह धनुर्वेदं महात्मना

प्रोक्तान्यस्त्राणि दिव्यानि पुत्राय गुरुकाङ्क्षिणे

एकमेव हि लोकेऽस्मिन्नात्मनो गुणवत्तरम्

इच्छन्ति पुत्रं पुरुषा लोके नान्यं कथंचन

आचार्याणां भवन्त्येव रहस्यानि महात्मनाम्

तानि पुत्राय वा दद्युः शिष्यायानुगताय वा

स शिल्पं प्राप्य तत्सर्वं सविशेषं च संजय

शूरः शारद्वतीपुत्रः संख्ये द्रोणादनन्तरः

रामस्यानुमतः शास्त्रे पुरंदरसमो युधि

कार्तवीर्यसमो वीर्ये बृहस्पतिसमो मतौ

महीधरसमो धृत्या तेजसाग्निसमो युवा

समुद्र इव गाम्भीर्ये क्रोधे सर्पविषोपमः

स रथी प्रथमो लोके दृढधन्वा जितक्लमः

शीघ्रोऽनिल इवाक्रन्दे चरन्क्रुद्ध इवान्तकः

अस्यता येन संग्रामे धरण्यभिनिपीडिता

यो न व्यथति संग्रामे वीरः सत्यपराक्रमः

वेदस्नातो व्रतस्नातो धनुर्वेदे च पारगः

महोदधिरिवाक्षोभ्यो रामो दाशरथिर्यथा

तमधर्मेण धर्मिष्ठं धृष्टद्युम्नेन संयुगे

श्रुत्वा निहतमाचार्यमश्वत्थामा किमब्रवीत्

धृष्टद्युम्नस्य यो मृत्युः सृष्टस्तेन महात्मना

यथा द्रोणस्य पाञ्चाल्यो यज्ञसेनसुतोऽभवत्

तं नृशंसेन पापेन क्रूरेणात्यल्पदर्शिना

श्रुत्वा निहतमाचार्यमश्वत्थामा किमब्रवीत्

छद्मना निहतं श्रुत्वा पितरं पापकर्मणा

बाष्पेणापूर्यत द्रौणी रोषेण च नरर्षभ

तस्य क्रुद्धस्य राजेन्द्र वपुर्दिव्यमदृश्यत

अन्तकस्येव भूतानि जिहीर्षोः कालपर्यये

अश्रुपूर्णे ततो नेत्रे अपमृज्य पुनः पुनः

उवाच कोपान्निःश्वस्य दुर्योधनमिदं वचः

पिता मम यथा क्षुद्रैर्न्यस्तशस्त्रो निपातितः

धर्मध्वजवता पापं कृतं तद्विदितं मम

अनार्यं सुनृशंसस्य धर्मपुत्रस्य मे श्रुतम्

युद्धेष्वपि प्रवृत्तानां ध्रुवौ जयपराजयौ

द्वयमेतद्भवेद्राजन्वधस्तत्र प्रशस्यते

न्यायवृत्तो वधो यस्तु संग्रामे युध्यतो भवेत्

न स दुःखाय भवति तथा दृष्टो हि स द्विजः

गतः स वीरलोकाय पिता मम न संशयः

न शोच्यः पुरुषव्याघ्रस्तथा स निधनं गतः

यत्तु धर्मप्रवृत्तः सन्केशग्रहणमाप्तवान्

पश्यतां सर्वसैन्यानां तन्मे मर्माणि कृन्तति

कामात्क्रोधादवज्ञानाद्दर्पाद्बाल्येन वा पुनः

वैधर्मिकानि कुर्वन्ति तथा परिभवेन च

तदिदं पार्षतेनेह महदाधर्मिकं कृतम्

अवज्ञाय च मां नूनं नृशंसेन दुरात्मना

तस्यानुबन्धं स द्रष्टा धृष्टद्युम्नः सुदारुणम्

अनार्यं परमं कृत्वा मिथ्यावादी च पाण्डवः

यो ह्यसौ छद्मनाचार्यं शस्त्रं संन्यासयत्तदा

तस्याद्य धर्मराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम्

सर्वोपायैर्यतिष्यामि पाञ्चालानामहं वधे

धृष्टद्युम्नं च समरे हन्ताहं पापकारिणम्

कर्मणा येन तेनेह मृदुना दारुणेन वा

पाञ्चालानां वधं कृत्वा शान्तिं लब्धास्मि कौरव

यदर्थं पुरुषव्याघ्र पुत्रमिच्छन्ति मानवाः

प्रेत्य चेह च संप्राप्तं त्राणाय महतो भयात्