Bhishma Parva, Adhyaya 113

एवं व्यूढेष्वनीकेषु भूयिष्ठमनुवर्तिषु

ब्रह्मलोकपराः सर्वे समपद्यन्त भारत

न ह्यनीकमनीकेन समसज्जत संकुले

न रथा रथिभिः सार्धं न पदाताः पदातिभिः

अश्वा नाश्वैरयुध्यन्त न गजा गजयोधिभिः

महान्व्यतिकरो रौद्रः सेनयोः समपद्यत

नरनागरथेष्वेवं व्यवकीर्णेषु सर्वशः

क्षये तस्मिन्महारौद्रे निर्विशेषमजायत

ततः शल्यः कृपश्चैव चित्रसेनश्च भारत

दुःशासनो विकर्णश्च रथानास्थाय सत्वराः

पाण्डवानां रणे शूरा ध्वजिनीं समकम्पयन्

सा वध्यमाना समरे पाण्डुसेना महात्मभिः

त्रातारं नाध्यगच्छद्वै मज्जमानेव नौर्जले

यथा हि शैशिरः कालो गवां मर्माणि कृन्तति

तथा पाण्डुसुतानां वै भीष्मो मर्माण्यकृन्तत

अतीव तव सैन्यस्य पार्थेन च महात्मना

नगमेघप्रतीकाशाः पातिता बहुधा गजाः

मृद्यमानाश्च दृश्यन्ते पार्थेन नरयूथपाः

इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः

पेतुरार्तस्वरं कृत्वा तत्र तत्र महागजाः

आबद्धाभरणैः कायैर्निहतानां महात्मनाम्

छन्नमायोधनं रेजे शिरोभिश्च सकुण्डलैः

तस्मिन्नतिमहाभीमे राजन्वीरवरक्षये

भीष्मे च युधि विक्रान्ते पाण्डवे च धनंजये

ते पराक्रान्तमालोक्य राजन्युधि पितामहम्

न न्यवर्तन्त कौरव्या ब्रह्मलोकपुरस्कृताः

इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गं कृत्वा परायणम्

पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन्वीरवरक्षये

पाण्डवापि महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून्

क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप

भयं त्यक्त्वा रणे शूरा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः

तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति स्म हृष्टवत्

सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः

अभिद्रवत गाङ्गेयं सोमकाः सृञ्जयैः सह

सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सह सृञ्जयैः

अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः

वध्यमानस्ततो राजन्पिता शांतनवस्तव

अमर्षवशमापन्नो योधयामास सृञ्जयान्

तस्य कीर्तिमतस्तात पुरा रामेण धीमता

संप्रदत्तास्त्रशिक्षा वै परानीकविनाशिनी

स तां शिक्षामधिष्ठाय कृत्वा परबलक्षयम्

अहन्यहनि पार्थानां वृद्धः कुरुपितामहः

भीष्मो दश सहस्राणि जघान परवीरहा

तस्मिंस्तु दिवसे प्राप्ते दशमे भरतर्षभ

भीष्मेणैकेन मत्स्येषु पाञ्चालेषु च संयुगे

गजाश्वममितं हत्वा हताः सप्त महारथाः

हत्वा पञ्च सहस्राणि रथिनां प्रपितामहः

नराणां च महायुद्धे सहस्राणि चतुर्दश

तथा दन्तिसहस्रं च हयानामयुतं पुनः

शिक्षाबलेन निहतं पित्रा तव विशां पते

ततः सर्वमहीपानां क्षोभयित्वा वरूथिनीम्

विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीको निपातितः

शतानीकं च समरे हत्वा भीष्मः प्रतापवान्

सहस्राणि महाराज राज्ञां भल्लैर्न्यपातयत्

ये च केचन पार्थानामभियाता धनंजयम्

राजानो भीष्ममासाद्य गतास्ते यमसादनम्

एवं दश दिशो भीष्मः शरजालैः समन्ततः

अतीत्य सेनां पार्थानामवतस्थे चमूमुखे

स कृत्वा सुमहत्कर्म तस्मिन्वै दशमेऽहनि

सेनयोरन्तरे तिष्ठन्प्रगृहीतशरासनः

न चैनं पार्थिवा राजञ्शेकुः केचिन्निरीक्षितुम्

मध्यं प्राप्तं यथा ग्रीष्मे तपन्तं भास्करं दिवि

यथा दैत्यचमूं शक्रस्तापयामास संयुगे

तथा भीष्मः पाण्डवेयांस्तापयामास भारत