Bhishma Parva, Adhyaya 95

प्रभातायां तु शर्वर्यां प्रातरुत्थाय वै नृपः

राज्ञः समाज्ञापयत सेनां योजयतेति ह

अद्य भीष्मो रणे क्रुद्धो निहनिष्यति सोमकान्

दुर्योधनस्य तच्छ्रुत्वा रात्रौ विलपितं बहु

मन्यमानः स तं राजन्प्रत्यादेशमिवात्मनः

निर्वेदं परमं गत्वा विनिन्द्य परवाच्यताम्

दीर्घं दध्यौ शांतनवो योद्धुकामोऽर्जुनं रणे

इङ्गितेन तु तज्ज्ञात्वा गाङ्गेयेन विचिन्तितम्

दुर्योधनो महाराज दुःशासनमचोदयत्

दुःशासन रथास्तूर्णं युज्यन्तां भीष्मरक्षिणः

द्वात्रिंशत्त्वमनीकानि सर्वाण्येवाभिचोदय

इदं हि समनुप्राप्तं वर्षपूगाभिचिन्तितम्

पाण्डवानां ससैन्यानां वधो राज्यस्य चागमः

तत्र कार्यमहं मन्ये भीष्मस्यैवाभिरक्षणम्

स नो गुप्तः सुखाय स्याद्धन्यात्पार्थांश्च संयुगे

अब्रवीच्च विशुद्धात्मा नाहं हन्यां शिखण्डिनम्

स्त्रीपूर्वको ह्यसौ जातस्तस्माद्वर्ज्यो रणे मया

लोकस्तद्वेद यदहं पितुः प्रियचिकीर्षया

राज्यं स्फीतं महाबाहो स्त्रियश्च त्यक्तवान्पुरा

नैव चाहं स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथंचन

हन्यां युधि नरश्रेष्ठ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

अयं स्त्रीपूर्वको राजञ्शिखण्डी यदि ते श्रुतः

उद्योगे कथितं यत्तत्तथा जाता शिखण्डिनी

कन्या भूत्वा पुमाञ्जातः स च योत्स्यति भारत

तस्याहं प्रमुखे बाणान्न मुञ्चेयं कथंचन

युद्धे तु क्षत्रियांस्तात पाण्डवानां जयैषिणः

सर्वानन्यान्हनिष्यामि संप्राप्तान्बाणगोचरान्

एवं मां भरतश्रेष्ठो गाङ्गेयः प्राह शास्त्रवित्

तत्र सर्वात्मना मन्ये भीष्मस्यैवाभिपालनम्

अरक्ष्यमाणं हि वृको हन्यात्सिंहं महावने

मा वृकेणेव शार्दूलं घातयेम शिखण्डिना

मातुलः शकुनिः शल्यः कृपो द्रोणो विविंशतिः

यत्ता रक्षन्तु गाङ्गेयं तस्मिन्गुप्ते ध्रुवो जयः

एतच्छ्रुत्वा तु राजानो दुर्योधनवचस्तदा

सर्वतो रथवंशेन गाङ्गेयं पर्यवारयन्

पुत्राश्च तव गाङ्गेयं परिवार्य ययुर्मुदा

कम्पयन्तो भुवं द्यां च क्षोभयन्तश्च पाण्डवान्

तै रथैश्च सुसंयुक्तैर्दन्तिभिश्च महारथाः

परिवार्य रणे भीष्मं दंशिताः समवस्थिताः

यथा देवासुरे युद्धे त्रिदशा वज्रधारिणम्

सर्वे ते स्म व्यतिष्ठन्त रक्षन्तस्तं महारथम्

ततो दुर्योधनो राजा पुनर्भ्रातरमब्रवीत्

सव्यं चक्रं युधामन्युरुत्तमौजाश्च दक्षिणम्

गोप्तारावर्जुनस्यैतावर्जुनोऽपि शिखण्डिनः

स रक्ष्यमाणः पार्थेन तथास्माभिर्विवर्जितः

यथा भीष्मं न नो हन्याद्दुःशासन तथा कुरु

भ्रातुस्तद्वचनं श्रुत्वा पुत्रो दुःशासनस्तव

भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सेनया सह

भीष्मं तु रथवंशेन दृष्ट्वा तमभिसंवृतम्

अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमुवाच ह

शिखण्डिनं नरव्याघ्र भीष्मस्य प्रमुखेऽनघ

स्थापयस्वाद्य पाञ्चाल्य तस्य गोप्ताहमप्युत

ततः शांतनवो भीष्मो निर्ययौ सेनया सह

व्यूहं चाव्यूहत महत्सर्वतोभद्रमाहवे

कृपश्च कृतवर्मा च शैब्यश्चैव महारथः

शकुनिः सैन्धवश्चैव काम्बोजश्च सुदक्षिणः

भीष्मेण सहिताः सर्वे पुत्रैश्च तव भारत

अग्रतः सर्वसैन्यानां व्यूहस्य प्रमुखे स्थिताः

द्रोणो भूरिश्रवाः शल्यो भगदत्तश्च मारिष

दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता व्यूहस्य दंशिताः

अश्वत्थामा सोमदत्त आवन्त्यौ च महारथौ

महत्या सेनया युक्ता वामं पक्षमपालयन्