Bhishma Parva, Adhyaya 83

परिणाम्य निशां तां तु सुखसुप्ता जनेश्वराः

कुरवः पाण्डवाश्चैव पुनर्युद्धाय निर्ययुः

ततः शब्दो महानासीत्सेनयोरुभयोरपि

निर्गच्छमानयोः संख्ये सागरप्रतिमो महान्

ततो दुर्योधनो राजा चित्रसेनो विविंशतिः

भीष्मश्च रथिनां श्रेष्ठो भारद्वाजश्च वै द्विजः

एकीभूताः सुसंयत्ताः कौरवाणां महाचमूः

व्यूहाय विदधू राजन्पाण्डवान्प्रति दंशिताः

भीष्मः कृत्वा महाव्यूहं पिता तव विशां पते

सागरप्रतिमं घोरं वाहनोर्मितरङ्गिणम्

अग्रतः सर्वसैन्यानां भीष्मः शांतनवो ययौ

मालवैर्दाक्षिणात्यैश्च आवन्त्यैश्च समन्वितः

ततोऽनन्तरमेवासीद्भारद्वाजः प्रतापवान्

पुलिन्दैः पारदैश्चैव तथा क्षुद्रकमालवैः

द्रोणादनन्तरं यत्तो भगदत्तः प्रतापवान्

मागधैश्च कलिङ्गैश्च पिशाचैश्च विशां पते

प्राग्ज्योतिषादनु नृपः कौसल्योऽथ बृहद्बलः

मेकलैस्त्रैपुरैश्चैव चिच्छिलैश्च समन्वितः

बृहद्बलात्ततः शूरस्त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः

काम्बोजैर्बहुभिः सार्धं यवनैश्च सहस्रशः

द्रौणिस्तु रभसः शूरस्त्रिगर्तादनु भारत

प्रययौ सिंहनादेन नादयानो धरातलम्

तथा सर्वेण सैन्येन राजा दुर्योधनस्तदा

द्रौणेरनन्तरं प्रायात्सोदर्यैः परिवारितः

दुर्योधनादनु कृपस्ततः शारद्वतो ययौ

एवमेष महाव्यूहः प्रययौ सागरोपमः

रेजुस्तत्र पताकाश्च श्वेतच्छत्राणि चाभिभो

अङ्गदान्यथ चित्राणि महार्हाणि धनूंषि च

तं तु दृष्ट्वा महाव्यूहं तावकानां महारथः

युधिष्ठिरोऽब्रवीत्तूर्णं पार्षतं पृतनापतिम्

पश्य व्यूहं महेष्वास निर्मितं सागरोपमम्

प्रतिव्यूहं त्वमपि हि कुरु पार्षत माचिरम्

ततः स पार्षतः शूरो व्यूहं चक्रे सुदारुणम्

शृङ्गाटकं महाराज परव्यूहविनाशनम्

शृङ्गेभ्यो भीमसेनश्च सात्यकिश्च महारथः

रथैरनेकसाहस्रैस्तथा हयपदातिभिः

नाभ्यामभून्नरश्रेष्ठः श्वेताश्वो वानरध्वजः

मध्ये युधिष्ठिरो राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ

अथेतरे महेष्वासाः सहसैन्या नराधिपाः

व्यूहं तं पूरयामासुर्व्यूहशास्त्रविशारदाः

अभिमन्युस्ततः पश्चाद्विराटश्च महारथः

द्रौपदेयाश्च संहृष्टा राक्षसश्च घटोत्कचः

एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः

अतिष्ठन्समरे शूरा योद्धुकामा जयैषिणः

भेरीशब्दाश्च तुमुला विमिश्राः शङ्खनिस्वनैः

क्ष्वेडितास्फोटितोत्क्रुष्टैः सुभीमाः सर्वतोदिशम्

ततः शूराः समासाद्य समरे ते परस्परम्

नेत्रैरनिमिषै राजन्नवैक्षन्त प्रकोपिताः

मनोभिस्ते मनुष्येन्द्र पूर्वं योधाः परस्परम्

युद्धाय समवर्तन्त समाहूयेतरेतरम्

ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम्

तावकानां परेषां च निघ्नतामितरेतरम्

नाराचा निशिताः संख्ये संपतन्ति स्म भारत

व्यात्तानना भयकरा उरगा इव संघशः

निष्पेतुर्विमलाः शक्त्यस्तैलधौताः सुतेजनाः

अम्बुदेभ्यो यथा राजन्भ्राजमानाः शतह्रदाः

गदाश्च विमलैः पट्टैः पिनद्धाः स्वर्णभूषिताः

पतन्त्यस्तत्र दृश्यन्ते गिरिशृङ्गोपमाः शुभाः

निस्त्रिंशाश्च व्यराजन्त विमलाम्बरसंनिभाः

आर्षभाणि च चर्माणि शतचन्द्राणि भारत

अशोभन्त रणे राजन्पतमानानि सर्वशः