Bhishma Parva, Adhyaya 58, Verse 1
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि संजय
यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुसैन्येन वध्यते
Containing 61 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि संजय
यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुसैन्येन वध्यते
नित्यं हि मामकांस्तात हतानेव हि शंससि
अव्यग्रांश्च प्रहृष्टांश्च नित्यं शंससि पाण्डवान्
हीनान्पुरुषकारेण मामकानद्य संजय
पतितान्पात्यमानांश्च हतानेव च शंससि
युध्यमानान्यथाशक्ति घटमानाञ्जयं प्रति
पाण्डवा विजयन्त्येव जीयन्ते चैव मामकाः
सोऽहं तीव्राणि दुःखानि दुर्योधनकृतानि च
अश्रौषं सततं तात दुःसहानि बहूनि च
तमुपायं न पश्यामि जीयेरन्येन पाण्डवाः
मामका वा जयं युद्धे प्राप्नुयुर्येन संजय
क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम्
शृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान्
धृष्टद्युम्नस्तु शल्येन पीडितो नवभिः शरैः
पीडयामास संक्रुद्धो मद्राधिपतिमायसैः
तत्राद्भुतमपश्याम पार्षतस्य पराक्रमम्
न्यवारयत यत्तूर्णं शल्यं समितिशोभनम्
नान्तरं ददृशे कश्चित्तयोः संरब्धयो रणे
मुहूर्तमिव तद्युद्धं तयोः सममिवाभवत्
ततः शल्यो महाराज धृष्टद्युम्नस्य संयुगे
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च
अथैनं शरवर्षेण छादयामास भारत
गिरिं जलागमे यद्वज्जलदा जलधारिणः
अभिमन्युस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्ने निपीडिते
अभिदुद्राव वेगेन मद्रराजरथं प्रति
ततो मद्राधिपरथं कार्ष्णिः प्राप्यातिकोपनः
आर्तायनिममेयात्मा विव्याध विशिखैस्त्रिभिः
ततस्तु तावका राजन्परीप्सन्तोऽऽर्जुनिं रणे
मद्रराजरथं तूर्णं परिवार्यावतस्थिरे
दुर्योधनो विकर्णश्च दुःशासनविविंशती
दुर्मर्षणो दुःसहश्च चित्रसेनश्च दुर्मुखः
सत्यव्रतश्च भद्रं ते पुरुमित्रश्च भारत
एते मद्राधिपरथं पालयन्तः स्थिता रणे
तान्भीमसेनः संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
द्रौपदेयाभिमन्युश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो विशां पते
अभ्यवर्तन्त संहृष्टाः परस्परवधैषिणः
ते वै समीयुः संग्रामे राजन्दुर्मन्त्रिते तव
तस्मिन्दाशरथे युद्धे वर्तमाने भयावहे
तावकानां परेषां च प्रेक्षका रथिनोऽभवन्
शस्त्राण्यनेकरूपाणि विसृजन्तो महारथाः
अन्योन्यमभिनर्दन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे
ते यत्ता जातसंरम्भाः सर्वेऽन्योन्यं जिघांसवः
महास्त्राणि विमुञ्चन्तः समापेतुरमर्षणाः
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं महारणे
विव्याध निशितैर्बाणैश्चतुर्भिस्त्वरितो भृशम्
दुर्मर्षणश्च विंशत्या चित्रसेनश्च पञ्चभिः
दुर्मुखो नवभिर्बाणैर्दुःसहश्चापि सप्तभिः
विविंशतिः पञ्चभिश्च त्रिभिर्दुःशासनस्तथा
तान्प्रत्यविध्यद्राजेन्द्र पार्षतः शत्रुतापनः
एकैकं पञ्चविंशत्या दर्शयन्पाणिलाघवम्
सत्यव्रतं तु समरे पुरुमित्रं च भारत
अभिमन्युरविध्यत्तौ दशभिर्दशभिः शरैः
माद्रीपुत्रौ तु समरे मातुलं मातृनन्दनौ
छादयेतां शरव्रातैस्तदद्भुतमिवाभवत्
ततः शल्यो महाराज स्वस्रीयौ रथिनां वरौ
शरैर्बहुभिरानर्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ
छाद्यमानौ ततस्तौ तु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गिणम्
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात्