Bhishma Parva, Adhyaya 50

तथा प्रतिसमादिष्टः कलिङ्गो वाहिनीपतिः

कथमद्भुतकर्माणं भीमसेनं महाबलम्

चरन्तं गदया वीरं दण्डपाणिमिवान्तकम्

योधयामास समरे कलिङ्गः सह सेनया

पुत्रेण तव राजेन्द्र स तथोक्तो महाबलः

महत्या सेनया गुप्तः प्रायाद्भीमरथं प्रति

तामापतन्तीं सहसा कलिङ्गानां महाचमूम्

रथनागाश्वकलिलां प्रगृहीतमहायुधाम्

भीमसेनः कलिङ्गानामार्छद्भारत वाहिनीम्

केतुमन्तं च नैषादिमायान्तं सह चेदिभिः

ततः श्रुतायुः संक्रुद्धो राज्ञा केतुमता सह

आससाद रणे भीमं व्यूढानीकेषु चेदिषु

रथैरनेकसाहस्रैः कलिङ्गानां जनाधिपः

अयुतेन गजानां च निषादैः सह केतुमान्

भीमसेनं रणे राजन्समन्तात्पर्यवारयत्

चेदिमत्स्यकरूषाश्च भीमसेनपुरोगमाः

अभ्यवर्तन्त सहसा निषादान्सह राजभिः

ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयानकम्

प्रजानन्न च योधान्स्वान्परस्परजिघांसया

घोरमासीत्ततो युद्धं भीमस्य सहसा परैः

यथेन्द्रस्य महाराज महत्या दैत्यसेनया

तस्य सैन्यस्य संग्रामे युध्यमानस्य भारत

बभूव सुमहाञ्शब्दः सागरस्येव गर्जतः

अन्योन्यस्य तदा योधा निकृन्तन्तो विशां पते

महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशशोणितसंनिभाम्

योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया

स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः समरदुर्जयाः

विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह

कलिङ्गैः सह चेदीनां निषादैश्च विशां पते

कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः

भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तन्त चेदयः

सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः संनिवृत्तेषु चेदिषु

स्वबाहुबलमास्थाय न न्यवर्तत पाण्डवः

न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः

शितैरवाकिरन्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम्

कलिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः

शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः

ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः

योधयामास कालिङ्गान्स्वबाहुबलमाश्रितः

शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून्

अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः

ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा

हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः

शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम्

स तया निहतो राजन्कलिङ्गस्य सुतो रथात्

सध्वजः सह सूतेन जगाम धरणीतलम्

हतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः

रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः

ततो भीमो महाबाहुर्गुर्वीं त्यक्त्वा महागदाम्

उद्बबर्हाथ निस्त्रिंशं चिकीर्षुः कर्म दारुणम्

चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ

नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम्

कलिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य ह

प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम्

प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः

तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम्

भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना

उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम्

कलिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे

तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान्

तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः

चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना

निकृत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश

भानुमन्तमभिप्रेक्ष्य प्राद्रवत्पुरुषर्षभः