DharmaPragya
Bhishma Parva, Adhyaya 40
Containing 78 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 1
Verse 1 of 78
SANSKRIT TEXT
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 2
Verse 2 of 78
SANSKRIT TEXT
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 3
Verse 3 of 78
SANSKRIT TEXT
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 4
Verse 4 of 78
SANSKRIT TEXT
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 5
Verse 5 of 78
SANSKRIT TEXT
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 6
Verse 6 of 78
SANSKRIT TEXT
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 7
Verse 7 of 78
SANSKRIT TEXT
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 8
Verse 8 of 78
SANSKRIT TEXT
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 9
Verse 9 of 78
SANSKRIT TEXT
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 10
Verse 10 of 78
SANSKRIT TEXT
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 11
Verse 11 of 78
SANSKRIT TEXT
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 12
Verse 12 of 78
SANSKRIT TEXT
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 13
Verse 13 of 78
SANSKRIT TEXT
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 14
Verse 14 of 78
SANSKRIT TEXT
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 15
Verse 15 of 78
SANSKRIT TEXT
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 16
Verse 16 of 78
SANSKRIT TEXT
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 17
Verse 17 of 78
SANSKRIT TEXT
यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 18
Verse 18 of 78
SANSKRIT TEXT
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 19
Verse 19 of 78
SANSKRIT TEXT
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 20
Verse 20 of 78
SANSKRIT TEXT
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 21
Verse 21 of 78
SANSKRIT TEXT
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 22
Verse 22 of 78
SANSKRIT TEXT
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 23
Verse 23 of 78
SANSKRIT TEXT
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 24
Verse 24 of 78
SANSKRIT TEXT
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहंकारेण वा पुनः क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 25
Verse 25 of 78
SANSKRIT TEXT
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 26
Verse 26 of 78
SANSKRIT TEXT
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 27
Verse 27 of 78
SANSKRIT TEXT
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 28
Verse 28 of 78
SANSKRIT TEXT
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैकृतिकोऽलसः विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 29
Verse 29 of 78
SANSKRIT TEXT
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनंजय
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 30
Verse 30 of 78
SANSKRIT TEXT
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 31
Verse 31 of 78
SANSKRIT TEXT
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 32
Verse 32 of 78
SANSKRIT TEXT
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 33
Verse 33 of 78
SANSKRIT TEXT
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 34
Verse 34 of 78
SANSKRIT TEXT
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 35
Verse 35 of 78
SANSKRIT TEXT
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 36
Verse 36 of 78
SANSKRIT TEXT
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 37
Verse 37 of 78
SANSKRIT TEXT
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 38
Verse 38 of 78
SANSKRIT TEXT
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 39
Verse 39 of 78
SANSKRIT TEXT
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 40
Verse 40 of 78
SANSKRIT TEXT
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 41
Verse 41 of 78
SANSKRIT TEXT
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 42
Verse 42 of 78
SANSKRIT TEXT
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 43
Verse 43 of 78
SANSKRIT TEXT
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् दानमीश्वरभावश्च क्षत्रकर्म स्वभावजम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 44
Verse 44 of 78
SANSKRIT TEXT
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 45
Verse 45 of 78
SANSKRIT TEXT
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 46
Verse 46 of 78
SANSKRIT TEXT
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 47
Verse 47 of 78
SANSKRIT TEXT
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 48
Verse 48 of 78
SANSKRIT TEXT
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 49
Verse 49 of 78
SANSKRIT TEXT
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 50
Verse 50 of 78
SANSKRIT TEXT
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 51
Verse 51 of 78
SANSKRIT TEXT
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 52
Verse 52 of 78
SANSKRIT TEXT
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 53
Verse 53 of 78
SANSKRIT TEXT
अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 54
Verse 54 of 78
SANSKRIT TEXT
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 55
Verse 55 of 78
SANSKRIT TEXT
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 56
Verse 56 of 78
SANSKRIT TEXT
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 57
Verse 57 of 78
SANSKRIT TEXT
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 58
Verse 58 of 78
SANSKRIT TEXT
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि अथ चेत्त्वमहंकारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 59
Verse 59 of 78
SANSKRIT TEXT
यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 60
Verse 60 of 78
SANSKRIT TEXT
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 61
Verse 61 of 78
SANSKRIT TEXT
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 62
Verse 62 of 78
SANSKRIT TEXT
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 63
Verse 63 of 78
SANSKRIT TEXT
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 64
Verse 64 of 78
SANSKRIT TEXT
सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 65
Verse 65 of 78
SANSKRIT TEXT
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 66
Verse 66 of 78
SANSKRIT TEXT
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 67
Verse 67 of 78
SANSKRIT TEXT
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 68
Verse 68 of 78
SANSKRIT TEXT
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 69
Verse 69 of 78
SANSKRIT TEXT
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 70
Verse 70 of 78
SANSKRIT TEXT
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 71
Verse 71 of 78
SANSKRIT TEXT
श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 72
Verse 72 of 78
SANSKRIT TEXT
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 73
Verse 73 of 78
SANSKRIT TEXT
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत स्थितोऽस्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 74
Verse 74 of 78
SANSKRIT TEXT
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 75
Verse 75 of 78
SANSKRIT TEXT
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 76
Verse 76 of 78
SANSKRIT TEXT
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 77
Verse 77 of 78
SANSKRIT TEXT
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः विस्मयो मे महान्राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 40, Verse 78
Verse 78 of 78
SANSKRIT TEXT
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम
No translation available in english for this verse.