DharmaPragya
Bhishma Parva, Adhyaya 24
Containing 72 sacred Sanskrit shlokas with multi-author commentaries and translations.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 1
Verse 1 of 72
SANSKRIT TEXT
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 2
Verse 2 of 72
SANSKRIT TEXT
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 3
Verse 3 of 72
SANSKRIT TEXT
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परंतप
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 4
Verse 4 of 72
SANSKRIT TEXT
कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 5
Verse 5 of 72
SANSKRIT TEXT
गुरूनहत्वा हि महानुभावा;ञ्श्रेयो भोक्तुं भैक्षमपीह लोके हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव; भुञ्जीय भोगान्रुधिरप्रदिग्धान्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 6
Verse 6 of 72
SANSKRIT TEXT
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो; यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः यानेव हत्वा न जिजीविषाम;स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 7
Verse 7 of 72
SANSKRIT TEXT
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः; पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे; शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 8
Verse 8 of 72
SANSKRIT TEXT
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या;द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं; राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 9
Verse 9 of 72
SANSKRIT TEXT
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परंतप न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 10
Verse 10 of 72
SANSKRIT TEXT
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 11
Verse 11 of 72
SANSKRIT TEXT
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 12
Verse 12 of 72
SANSKRIT TEXT
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 13
Verse 13 of 72
SANSKRIT TEXT
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 14
Verse 14 of 72
SANSKRIT TEXT
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 15
Verse 15 of 72
SANSKRIT TEXT
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 16
Verse 16 of 72
SANSKRIT TEXT
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 17
Verse 17 of 72
SANSKRIT TEXT
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 18
Verse 18 of 72
SANSKRIT TEXT
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 19
Verse 19 of 72
SANSKRIT TEXT
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 20
Verse 20 of 72
SANSKRIT TEXT
न जायते म्रियते वा कदाचि;न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो; न हन्यते हन्यमाने शरीरे
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 21
Verse 21 of 72
SANSKRIT TEXT
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 22
Verse 22 of 72
SANSKRIT TEXT
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय; नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि तथा शरीराणि विहाय जीर्णा;न्यन्यानि संयाति नवानि देही
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 23
Verse 23 of 72
SANSKRIT TEXT
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 24
Verse 24 of 72
SANSKRIT TEXT
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 25
Verse 25 of 72
SANSKRIT TEXT
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 26
Verse 26 of 72
SANSKRIT TEXT
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् तथापि त्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 27
Verse 27 of 72
SANSKRIT TEXT
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 28
Verse 28 of 72
SANSKRIT TEXT
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 29
Verse 29 of 72
SANSKRIT TEXT
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन;माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति; श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 30
Verse 30 of 72
SANSKRIT TEXT
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 31
Verse 31 of 72
SANSKRIT TEXT
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 32
Verse 32 of 72
SANSKRIT TEXT
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 33
Verse 33 of 72
SANSKRIT TEXT
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 34
Verse 34 of 72
SANSKRIT TEXT
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 35
Verse 35 of 72
SANSKRIT TEXT
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 36
Verse 36 of 72
SANSKRIT TEXT
अवाच्यवादांश्च बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 37
Verse 37 of 72
SANSKRIT TEXT
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 38
Verse 38 of 72
SANSKRIT TEXT
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 39
Verse 39 of 72
SANSKRIT TEXT
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 40
Verse 40 of 72
SANSKRIT TEXT
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 41
Verse 41 of 72
SANSKRIT TEXT
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 42
Verse 42 of 72
SANSKRIT TEXT
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 43
Verse 43 of 72
SANSKRIT TEXT
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 44
Verse 44 of 72
SANSKRIT TEXT
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम् व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 45
Verse 45 of 72
SANSKRIT TEXT
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन निर्द्वंद्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 46
Verse 46 of 72
SANSKRIT TEXT
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 47
Verse 47 of 72
SANSKRIT TEXT
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 48
Verse 48 of 72
SANSKRIT TEXT
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनंजय सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 49
Verse 49 of 72
SANSKRIT TEXT
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनंजय बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 50
Verse 50 of 72
SANSKRIT TEXT
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 51
Verse 51 of 72
SANSKRIT TEXT
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 52
Verse 52 of 72
SANSKRIT TEXT
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 53
Verse 53 of 72
SANSKRIT TEXT
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 54
Verse 54 of 72
SANSKRIT TEXT
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 55
Verse 55 of 72
SANSKRIT TEXT
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 56
Verse 56 of 72
SANSKRIT TEXT
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 57
Verse 57 of 72
SANSKRIT TEXT
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 58
Verse 58 of 72
SANSKRIT TEXT
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 59
Verse 59 of 72
SANSKRIT TEXT
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 60
Verse 60 of 72
SANSKRIT TEXT
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 61
Verse 61 of 72
SANSKRIT TEXT
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 62
Verse 62 of 72
SANSKRIT TEXT
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते सङ्गात्संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 63
Verse 63 of 72
SANSKRIT TEXT
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 64
Verse 64 of 72
SANSKRIT TEXT
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 65
Verse 65 of 72
SANSKRIT TEXT
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 66
Verse 66 of 72
SANSKRIT TEXT
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 67
Verse 67 of 72
SANSKRIT TEXT
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 68
Verse 68 of 72
SANSKRIT TEXT
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 69
Verse 69 of 72
SANSKRIT TEXT
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 70
Verse 70 of 72
SANSKRIT TEXT
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं; समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे; स शान्तिमाप्नोति न कामकामी
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 71
Verse 71 of 72
SANSKRIT TEXT
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः निर्ममो निरहंकारः स शान्तिमधिगच्छति
No translation available in english for this verse.
Bhishma Parva, Adhyaya 24, Verse 72
Verse 72 of 72
SANSKRIT TEXT
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति
No translation available in english for this verse.