Bhishma Parva, Adhyaya 13

उत्तरेषु तु कौरव्य द्वीपेषु श्रूयते कथा

यथाश्रुतं महाराज ब्रुवतस्तन्निबोध मे

घृततोयः समुद्रोऽत्र दधिमण्डोदकोऽपरः

सुरोदः सागरश्चैव तथान्यो घर्मसागरः

परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा नराधिप

सर्वतश्च महाराज पर्वतैः परिवारिताः

गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मानःशिलो महान्

पर्वतः पश्चिमः कृष्णो नारायणनिभो नृप

तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः

प्रजापतिमुपासीनः प्रजानां विदधे सुखम्

कुशद्वीपे कुशस्तम्बो मध्ये जनपदस्य ह

संपूज्यते शल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके नृप

क्रौञ्चद्वीपे महाक्रौञ्चो गिरी रत्नचयाकरः

संपूज्यते महाराज चातुर्वर्ण्येन नित्यदा

गोमन्दः पर्वतो राजन्सुमहान्सर्वधातुमान्

यत्र नित्यं निवसति श्रीमान्कमललोचनः

मोक्षिभिः संस्तुतो नित्यं प्रभुर्नारायणो हरिः

कुशद्वीपे तु राजेन्द्र पर्वतो विद्रुमैश्चितः

सुधामा नाम दुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः

द्युतिमान्नाम कौरव्य तृतीयः कुमुदो गिरिः

चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः

षष्ठो हरिगिरिर्नाम षडेते पर्वतोत्तमाः

तेषामन्तरविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः

औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्

तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं पालनं स्मृतम्

धृतिमत्पञ्चमं वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्

सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षपुञ्जकाः

एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजाश्च जगतीश्वर

विहरन्ति रमन्ते च न तेषु म्रियते जनः

न तेषु दस्यवः सन्ति म्लेच्छजात्योऽपि वा नृप

गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश्च पार्थिव

अवशिष्टेषु वर्षेषु वक्ष्यामि मनुजेश्वर

यथाश्रुतं महाराज तदव्यग्रमनाः शृणु

क्रौञ्चद्वीपे महाराज क्रौञ्चो नाम महागिरिः

क्रौञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः

अन्धकारात्परो राजन्मैनाकः पर्वतोत्तमः

मैनाकात्परतो राजन्गोविन्दो गिरिरुत्तमः

गोविन्दात्तु परो राजन्निबिडो नाम पर्वतः

परस्तु द्विगुणस्तेषां विष्कम्भो वंशवर्धन

देशांस्तत्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

क्रौञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः

मनोनुगात्परश्चोष्णो देशः कुरुकुलोद्वह

उष्णात्परः प्रावरकः प्रावरादन्धकारकः

अन्धकारकदेशात्तु मुनिदेशः परः स्मृतः

मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः

सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रायो जनाधिप

एते देशा महाराज देवगन्धर्वसेविताः

पुष्करे पुष्करो नाम पर्वतो मणिरत्नमान्

तत्र नित्यं निवसति स्वयं देवः प्रजापतिः

तं पर्युपासते नित्यं देवाः सर्वे महर्षिभिः

वाग्भिर्मनोनुकूलाभिः पूजयन्तो जनाधिप

जम्बूद्वीपात्प्रवर्तन्ते रत्नानि विविधान्युत

द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां कुरुनन्दन

विप्राणां ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च

आरोग्यायुःप्रमाणाभ्यां द्विगुणं द्विगुणं ततः

एको जनपदो राजन्द्वीपेष्वेतेषु भारत

उक्ता जनपदा येषु धर्मश्चैकः प्रदृश्यते

ईश्वरो दण्डमुद्यम्य स्वयमेव प्रजापतिः

द्वीपानेतान्महाराज रक्षंस्तिष्ठति नित्यदा

स राजा स शिवो राजन्स पिता स पितामहः

गोपायति नरश्रेष्ठ प्रजाः सजडपण्डिताः