Udyoga Parva, Adhyaya 44

सनत्सुजात यदिमां परार्थां; ब्राह्मीं वाचं प्रवदसि विश्वरूपाम्

परां हि कामेषु सुदुर्लभां कथां; तद्ब्रूहि मे वाक्यमेतत्कुमार

नैतद्ब्रह्म त्वरमाणेन लभ्यं; यन्मां पृच्छस्यभिहृष्यस्यतीव

अव्यक्तविद्यामभिधास्ये पुराणीं; बुद्ध्या च तेषां ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्

अव्यक्तविद्यामिति यत्सनातनीं; ब्रवीषि त्वं ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्

अनारभ्या वसतीहार्य काले; कथं ब्राह्मण्यममृतत्वं लभेत

येऽस्मिँल्लोके विजयन्तीह कामा;न्ब्राह्मीं स्थितिमनुतितिक्षमाणाः

त आत्मानं निर्हरन्तीह देहा;न्मुञ्जादिषीकामिव सत्त्वसंस्थाः

शरीरमेतौ कुरुतः पिता माता च भारत

आचार्यशास्ता या जातिः सा सत्या साजरामरा

आचार्ययोनिमिह ये प्रविश्य; भूत्वा गर्भं ब्रह्मचर्यं चरन्ति

इहैव ते शास्त्रकारा भवन्ति; प्रहाय देहं परमं यान्ति योगम्

य आवृणोत्यवितथेन कर्णा;वृतं कुर्वन्नमृतं संप्रयच्छन्

तं मन्येत पितरं मातरं च; तस्मै न द्रुह्येत्कृतमस्य जानन्

गुरुं शिष्यो नित्यमभिमन्यमानः; स्वाध्यायमिच्छेच्छुचिरप्रमत्तः

मानं न कुर्यान्न दधीत रोष;मेष प्रथमो ब्रह्मचर्यस्य पादः

आचार्यस्य प्रियं कुर्यात्प्राणैरपि धनैरपि

कर्मणा मनसा वाचा द्वितीयः पाद उच्यते

समा गुरौ यथा वृत्तिर्गुरुपत्न्यां तथा भवेत्

यथोक्तकारी प्रियकृत्तृतीयः पाद उच्यते

नाचार्यायेहोपकृत्वा प्रवादं; प्राज्ञः कुर्वीत नैतदहं करोमि

इतीव मन्येत न भाषयेत; स वै चतुर्थो ब्रह्मचर्यस्य पादः

एवं वसन्तं यदुपप्लवेद्धन;माचार्याय तदनुप्रयच्छेत्

सतां वृत्तिं बहुगुणामेवमेति; गुरोः पुत्रे भवति च वृत्तिरेषा

एवं वसन्सर्वतो वर्धतीह; बहून्पुत्राँल्लभते च प्रतिष्ठाम्

वर्षन्ति चास्मै प्रदिशो दिशश्च; वसन्त्यस्मिन्ब्रह्मचर्ये जनाश्च

एतेन ब्रह्मचर्येण देवा देवत्वमाप्नुवन्

ऋषयश्च महाभागा ब्रह्मलोकं मनीषिणः

गन्धर्वाणामनेनैव रूपमप्सरसामभूत्

एतेन ब्रह्मचर्येण सूर्यो अह्नाय जायते

य आशयेत्पाटयेच्चापि राज;न्सर्वं शरीरं तपसा तप्यमानः

एतेनासौ बाल्यमत्येति विद्वा;न्मृत्युं तथा रोधयत्यन्तकाले

अन्तवन्तः क्षत्रिय ते जयन्ति; लोकाञ्जनाः कर्मणा निर्मितेन

ब्रह्मैव विद्वांस्तेन अभ्येति सर्वं; नान्यः पन्था अयनाय विद्यते

आभाति शुक्लमिव लोहितमिव; अथो कृष्णमथाञ्जनं काद्रवं वा

तद्ब्राह्मणः पश्यति योऽत्र विद्वा;न्कथंरूपं तदमृतमक्षरं पदम्

नाभाति शुक्लमिव लोहितमिव; अथो कृष्णमायसमर्कवर्णम्

न पृथिव्यां तिष्ठति नान्तरिक्षे; नैतत्समुद्रे सलिलं बिभर्ति

न तारकासु न च विद्युदाश्रितं; न चाभ्रेषु दृश्यते रूपमस्य

न चापि वायौ न च देवतासु; न तच्चन्द्रे दृश्यते नोत सूर्ये

नैवर्क्षु तन्न यजुःषु नाप्यथर्वसु; न चैव दृश्यत्यमलेषु सामसु

रथंतरे बार्हते चापि राज;न्महाव्रते नैव दृश्येद्ध्रुवं तत्

अपारणीयं तमसः परस्ता;त्तदन्तकोऽप्येति विनाशकाले

अणीयरूपं क्षुरधारया त;न्महच्च रूपं त्वपि पर्वतेभ्यः

सा प्रतिष्ठा तदमृतं लोकास्तद्ब्रह्म तद्यशः

भूतानि जज्ञिरे तस्मात्प्रलयं यान्ति तत्र च

अनामयं तन्महदुद्यतं यशो; वाचो विकारान्कवयो वदन्ति

तस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं; ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति