Udyoga Parva, Adhyaya 9

कथमिन्द्रेण राजेन्द्र सभार्येण महात्मना

दुःखं प्राप्तं परं घोरमेतदिच्छामि वेदितुम्

शृणु राजन्पुरा वृत्तमितिहासं पुरातनम्

सभार्येण यथा प्राप्तं दुःखमिन्द्रेण भारत

त्वष्टा प्रजापतिर्ह्यासीद्देवश्रेष्ठो महातपाः

स पुत्रं वै त्रिशिरसमिन्द्रद्रोहात्किलासृजत्

ऐन्द्रं स प्रार्थयत्स्थानं विश्वरूपो महाद्युतिः

तैस्त्रिभिर्वदनैर्घोरैः सूर्येन्दुज्वलनोपमैः

वेदानेकेन सोऽधीते सुरामेकेन चापिबत्

एकेन च दिशः सर्वाः पिबन्निव निरीक्षते

स तपस्वी मृदुर्दान्तो धर्मे तपसि चोद्यतः

तपोऽतप्यन्महत्तीव्रं सुदुश्चरमरिंदम

तस्य दृष्ट्वा तपोवीर्यं सत्त्वं चामिततेजसः

विषादमगमच्छक्र इन्द्रोऽयं मा भवेदिति

कथं सज्जेत भोगेषु न च तप्येन्महत्तपः

विवर्धमानस्त्रिशिराः सर्वं त्रिभुवनं ग्रसेत्

इति संचिन्त्य बहुधा बुद्धिमान्भरतर्षभ

आज्ञापयत्सोऽप्सरसस्त्वष्टृपुत्रप्रलोभने

यथा स सज्जेत्त्रिशिराः कामभोगेषु वै भृशम्

क्षिप्रं कुरुत गच्छध्वं प्रलोभयत माचिरम्

शृङ्गारवेषाः सुश्रोण्यो भावैर्युक्ता मनोहरैः

प्रलोभयत भद्रं वः शमयध्वं भयं मम

अस्वस्थं ह्यात्मनात्मानं लक्षयामि वराङ्गनाः

भयमेतन्महाघोरं क्षिप्रं नाशयताबलाः

तथा यत्नं करिष्यामः शक्र तस्य प्रलोभने

यथा नावाप्स्यसि भयं तस्माद्बलनिषूदन

निर्दहन्निव चक्षुर्भ्यां योऽसावास्ते तपोनिधिः

तं प्रलोभयितुं देव गच्छामः सहिता वयम्

यतिष्यामो वशे कर्तुं व्यपनेतुं च ते भयम्

इन्द्रेण तास्त्वनुज्ञाता जग्मुस्त्रिशिरसोऽन्तिकम्

तत्र ता विविधैर्भावैर्लोभयन्त्यो वराङ्गनाः

नृत्यं संदर्शयन्त्यश्च तथैवाङ्गेषु सौष्ठवम्

विचेरुः संप्रहर्षं च नाभ्यगच्छन्महातपाः

इन्द्रियाणि वशे कृत्वा पूर्णसागरसंनिभः

तास्तु यत्नं परं कृत्वा पुनः शक्रमुपस्थिताः

कृताञ्जलिपुटाः सर्वा देवराजमथाब्रुवन्

न स शक्यः सुदुर्धर्षो धैर्याच्चालयितुं प्रभो

यत्ते कार्यं महाभाग क्रियतां तदनन्तरम्

संपूज्याप्सरसः शक्रो विसृज्य च महामतिः

चिन्तयामास तस्यैव वधोपायं महात्मनः

स तूष्णीं चिन्तयन्वीरो देवराजः प्रतापवान्

विनिश्चितमतिर्धीमान्वधे त्रिशिरसोऽभवत्

वज्रमस्य क्षिपाम्यद्य स क्षिप्रं न भविष्यति

शत्रुः प्रवृद्धो नोपेक्ष्यो दुर्बलोऽपि बलीयसा

शास्त्रबुद्ध्या विनिश्चित्य कृत्वा बुद्धिं वधे दृढाम्

अथ वैश्वानरनिभं घोररूपं भयावहम्

मुमोच वज्रं संक्रुद्धः शक्रस्त्रिशिरसं प्रति

स पपात हतस्तेन वज्रेण दृढमाहतः

पर्वतस्येव शिखरं प्रणुन्नं मेदिनीतले

तं तु वज्रहतं दृष्ट्वा शयानमचलोपमम्

न शर्म लेभे देवेन्द्रो दीपितस्तस्य तेजसा

हतोऽपि दीप्ततेजाः स जीवन्निव च दृश्यते

अभितस्तत्र तक्षाणं घटमानं शचीपतिः

अपश्यदब्रवीच्चैनं सत्वरं पाकशासनः

क्षिप्रं छिन्धि शिरांस्यस्य कुरुष्व वचनं मम

महास्कन्धो भृशं ह्येष परशुर्न तरिष्यति

कर्तुं चाहं न शक्ष्यामि कर्म सद्भिर्विगर्हितम्

मा भैस्त्वं क्षिप्रमेतद्वै कुरुष्व वचनं मम

मत्प्रसादाद्धि ते शस्त्रं वज्रकल्पं भविष्यति

कं भवन्तमहं विद्यां घोरकर्माणमद्य वै

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तत्त्वेन कथयस्व मे

अहमिन्द्रो देवराजस्तक्षन्विदितमस्तु ते

कुरुष्वैतद्यथोक्तं मे तक्षन्मा त्वं विचारय

क्रूरेण नापत्रपसे कथं शक्रेह कर्मणा

ऋषिपुत्रमिमं हत्वा ब्रह्महत्याभयं न ते