Virata Parva, Adhyaya 36

स राजधान्या निर्याय वैराटिः पृथिवींजयः

प्रयाहीत्यब्रवीत्सूतं यत्र ते कुरवो गताः

समवेतान्कुरून्यावज्जिगीषूनवजित्य वै

गाश्चैषां क्षिप्रमादाय पुनरायामि स्वं पुरम्

ततस्तांश्चोदयामास सदश्वान्पाण्डुनन्दनः

ते हया नरसिंहेन चोदिता वातरंहसः

आलिखन्त इवाकाशमूहुः काञ्चनमालिनः

नातिदूरमथो यात्वा मत्स्यपुत्रधनंजयौ

अवेक्षेताममित्रघ्नौ कुरूणां बलिनां बलम्

श्मशानमभितो गत्वा आससाद कुरूनथ

तदनीकं महत्तेषां विबभौ सागरस्वनम्

सर्पमाणमिवाकाशे वनं बहुलपादपम्

ददृशे पार्थिवो रेणुर्जनितस्तेन सर्पता

दृष्टिप्रणाशो भूतानां दिवस्पृङ्नरसत्तम

तदनीकं महद्दृष्ट्वा गजाश्वरथसंकुलम्

कर्णदुर्योधनकृपैर्गुप्तं शांतनवेन च

द्रोणेन च सपुत्रेण महेष्वासेन धीमता

हृष्टरोमा भयोद्विग्नः पार्थं वैराटिरब्रवीत्

नोत्सहे कुरुभिर्योद्धुं रोमहर्षं हि पश्य मे

बहुप्रवीरमत्युग्रं देवैरपि दुरासदम्

प्रतियोद्धुं न शक्ष्यामि कुरुसैन्यमनन्तकम्

नाशंसे भारतीं सेनां प्रवेष्टुं भीमकार्मुकाम्

रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम्

दृष्ट्वैव हि परानाजावात्मा प्रव्यथतीव मे

यत्र द्रोणश्च भीष्मश्च कृपः कर्णो विविंशतिः

अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ बाह्लिकः

दुर्योधनस्तथा वीरो राजा च रथिनां वरः

द्युतिमन्तो महेष्वासाः सर्वे युद्धविशारदाः

दृष्ट्वैव हि कुरूनेतान्व्यूढानीकान्प्रहारिणः

हृषितानि च रोमाणि कश्मलं चागतं मम

अवियातो वियातस्य मौर्ख्याद्धूर्तस्य पश्यतः

परिदेवयते मन्दः सकाशे सव्यसाचिनः

त्रिगर्तान्मे पिता यातः शून्ये संप्रणिधाय माम्

सर्वां सेनामुपादाय न मे सन्तीह सैनिकाः

सोऽहमेको बहून्बालः कृतास्त्रानकृतश्रमः

प्रतियोद्धुं न शक्ष्यामि निवर्तस्व बृहन्नडे

भयेन दीनरूपोऽसि द्विषतां हर्षवर्धनः

न च तावत्कृतं किंचित्परैः कर्म रणाजिरे

स्वयमेव च मामात्थ वह मां कौरवान्प्रति

सोऽहं त्वां तत्र नेष्यामि यत्रैते बहुला ध्वजाः

मध्यमामिषगृध्राणां कुरूणामाततायिनाम्

नेष्यामि त्वां महाबाहो पृथिव्यामपि युध्यताम्

तथा स्त्रीषु प्रतिश्रुत्य पौरुषं पुरुषेषु च

कत्थमानोऽभिनिर्याय किमर्थं न युयुत्ससे

न चेद्विजित्य गास्तास्त्वं गृहान्वै प्रतियास्यसि

प्रहसिष्यन्ति वीर त्वां नरा नार्यश्च संगताः

अहमप्यत्र सैरन्ध्र्या स्तुतः सारथ्यकर्मणि

न हि शक्ष्याम्यनिर्जित्य गाः प्रयातुं पुरं प्रति

स्तोत्रेण चैव सैरन्ध्र्यास्तव वाक्येन तेन च

कथं न युध्येयमहं कुरून्सर्वान्स्थिरो भव

कामं हरन्तु मत्स्यानां भूयांसं कुरवो धनम्

प्रहसन्तु च मां नार्यो नरा वापि बृहन्नडे

इत्युक्त्वा प्राद्रवद्भीतो रथात्प्रस्कन्द्य कुण्डली

त्यक्त्वा मानं स मन्दात्मा विसृज्य सशरं धनुः

नैष पूर्वैः स्मृतो धर्मः क्षत्रियस्य पलायनम्

श्रेयस्ते मरणं युद्धे न भीतस्य पलायनम्

एवमुक्त्वा तु कौन्तेयः सोऽवप्लुत्य रथोत्तमात्

तमन्वधावद्धावन्तं राजपुत्रं धनंजयः

दीर्घां वेणीं विधुन्वानः साधु रक्ते च वाससी

विधूय वेणीं धावन्तमजानन्तोऽर्जुनं तदा

सैनिकाः प्राहसन्केचित्तथारूपमवेक्ष्य तम्

तं शीघ्रमभिधावन्तं संप्रेक्ष्य कुरवोऽब्रुवन्

क एष वेषप्रच्छन्नो भस्मनेव हुताशनः

किंचिदस्य यथा पुंसः किंचिदस्य यथा स्त्रियः

सारूप्यमर्जुनस्येव क्लीबरूपं बिभर्ति च