Virata Parva, Adhyaya 32

तमसाभिप्लुते लोके रजसा चैव भारत

व्यतिष्ठन्वै मुहूर्तं तु व्यूढानीकाः प्रहारिणः

ततोऽन्धकारं प्रणुदन्नुदतिष्ठत चन्द्रमाः

कुर्वाणो विमलां रात्रिं नन्दयन्क्षत्रियान्युधि

ततः प्रकाशमासाद्य पुनर्युद्धमवर्तत

घोररूपं ततस्ते स्म नावेक्षन्त परस्परम्

ततः सुशर्मा त्रैगर्तः सह भ्रात्रा यवीयसा

अभ्यद्रवन्मत्स्यराजं रथव्रातेन सर्वशः

ततो रथाभ्यां प्रस्कन्द्य भ्रातरौ क्षत्रियर्षभौ

गदापाणी सुसंरब्धौ समभ्यद्रवतां हयान्

तथैव तेषां तु बलानि तानि; क्रुद्धान्यथान्योन्यमभिद्रवन्ति

गदासिखड्गैश्च परश्वधैश्च; प्रासैश्च तीक्ष्णाग्रसुपीतधारैः

बलं तु मत्स्यस्य बलेन राजा; सर्वं त्रिगर्ताधिपतिः सुशर्मा

प्रमथ्य जित्वा च प्रसह्य मत्स्यं; विराटमोजस्विनमभ्यधावत्

तौ निहत्य पृथग्धुर्यावुभौ च पार्ष्णिसारथी

विरथं मत्स्यराजानं जीवग्राहमगृह्णताम्

तमुन्मथ्य सुशर्मा तु रुदतीं वधुकामिव

स्यन्दनं स्वं समारोप्य प्रययौ शीघ्रवाहनः

तस्मिन्गृहीते विरथे विराटे बलवत्तरे

प्राद्रवन्त भयान्मत्स्यास्त्रिगर्तैरर्दिता भृशम्

तेषु संत्रास्यमानेषु कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

अभ्यभाषन्महाबाहुं भीमसेनमरिंदमम्

मत्स्यराजः परामृष्टस्त्रिगर्तेन सुशर्मणा

तं मोक्षय महाबाहो न गच्छेद्द्विषतां वशम्

उषिताः स्मः सुखं सर्वे सर्वकामैः सुपूजिताः

भीमसेन त्वया कार्या तस्य वासस्य निष्कृतिः

अहमेनं परित्रास्ये शासनात्तव पार्थिव

पश्य मे सुमहत्कर्म युध्यतः सह शत्रुभिः

स्वबाहुबलमाश्रित्य तिष्ठ त्वं भ्रातृभिः सह

एकान्तमाश्रितो राजन्पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

सुस्कन्धोऽयं महावृक्षो गदारूप इव स्थितः

एनमेव समारुज्य द्रावयिष्यामि शात्रवान्

तं मत्तमिव मातङ्गं वीक्षमाणं वनस्पतिम्

अब्रवीद्भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिष्ठिरः

मा भीम साहसं कार्षीस्तिष्ठत्वेष वनस्पतिः

मा त्वा वृक्षेण कर्माणि कुर्वाणमतिमानुषम्

जनाः समवबुध्येरन्भीमोऽयमिति भारत

अन्यदेवायुधं किंचित्प्रतिपद्यस्व मानुषम्

चापं वा यदि वा शक्तिं निस्त्रिंशं वा परश्वधम्

यदेव मानुषं भीम भवेदन्यैरलक्षितम्

तदेवायुधमादाय मोक्षयाशु महीपतिम्

यमौ च चक्ररक्षौ ते भवितारौ महाबलौ

व्यूहतः समरे तात मत्स्यराजं परीप्सतः

ततः समस्तास्ते सर्वे तुरगानभ्यचोदयन्

दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणास्त्रिगर्तान्प्रत्यमर्षणाः

तान्निवृत्तरथान्दृष्ट्वा पाण्डवान्सा महाचमूः

वैराटी परमक्रुद्धा युयुधे परमाद्भुतम्

सहस्रं न्यवधीत्तत्र कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

भीमः सप्तशतान्योधान्परलोकमदर्शयत्

नकुलश्चापि सप्तैव शतानि प्राहिणोच्छरैः

शतानि त्रीणि शूराणां सहदेवः प्रतापवान्

युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभः

भित्त्वा तां महतीं सेनां त्रिगर्तानां नरर्षभ

ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महारथः

अभिद्रुत्य सुशर्माणं शरैरभ्यतुदद्भृशम्

सुशर्मापि सुसंक्रुद्धस्त्वरमाणो युधिष्ठिरम्

अविध्यन्नवभिर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्

ततो राजन्नाशुकारी कुन्तीपुत्रो वृकोदरः

समासाद्य सुशर्माणमश्वानस्य व्यपोथयत्

पृष्ठगोपौ च तस्याथ हत्वा परमसायकैः

अथास्य सारथिं क्रुद्धो रथोपस्थादपाहरत्

चक्ररक्षश्च शूरश्च शोणाश्वो नाम विश्रुतः

स भयाद्द्वैरथं दृष्ट्वा त्रैगर्तं प्राजहत्तदा